Een tiny house bouwen is één ding, maar van het grid af gaan en je eigen stroom opwekken?
▶Inhoudsopgave
Dat is waar het écht spannend wordt. Zonnepanelen zijn de levensader van je off-grid avontuur.
Maar voordat je zomaar een stapel panelen op je dak legt, moet je het belangrijkste begrijpen: de peak-watt. Dit getal bepaalt namelijk precies wat je met je systeem kunt, en wat niet. Zonder die kennis koop je misschien een systeem dat in de winter amper je telefoon oplaadt, of een dat je budget opvreet voor vermogen dat je nooit gebruikt.
Wat is die peak-watt eigenlijk?
Stel je voor, je koopt een zonnepaneel. Op het etiket staat 400 Wp.
Dat 'Wp' staat voor Wattpiek, oftewel peak-watt. Dit is het maximale vermogen dat het paneel ooit kan produceren onder perfecte omstandigheden.
En dan bedoelen we ook écht perfect: een strakke, heldere zomerdag, rond het middaguur, met de zon loodrecht op het paneel en een buitentemperatuur van 25 graden Celsius. Het is een laboratoriumwaarde. Een soort maximumsnelheid voor een auto die je alleen op een circuit kunt halen, niet in de stad.
In de praktijk zal je paneel dus bijna nooit op dat piekvermogen draaien. Bewolking, de hoek van de zon, schaduw van een boom of je schoorsteen, en de temperatuur (hoe heter, hoe minder rendement) bepalen je daadwerkelijke opbrengst. Waarom vertellen ze je dan alleen die piekwaarde? Omdat het de enige manier is om verschillende panelen met elkaar te vergelijken.
Het is de standaard. Je kunt met elkaar afspreken dat een paneel van 400 Wp ongeveer 300 kWh per jaar opwekt, afhankelijk van waar je in Nederland staat.
Zo krijg je een idee van je totale jaaropbrengst.
Peak-watt en je tiny house: de kern van de berekening
Dit is het moment dat je realistisch moet zijn. Je kunt niet zomaar een getal uit je mouw schudden.
Je berekening begint niet met de zonnepanelen, maar met je verbruik. Pak je energierekening erbij.
Wat verbruik je nu per dag? In een tiny house probeer je dat natuurlijk zo laag mogelijk te houden. Stel, je verbruikt met z'n tweetjes 2 kWh per dag.
In de zomer haal je die 2 kWh misschien wel uit 600 Wp aan zonnepanelen. Maar in de winter? Dan lever je per dag maar 10% van je piekvermogen. Om in de winter je 2 kWh te halen, heb je dus 2000 Wp (2 kW) aan panelen nodig.
Het gaat dus om de balans. Wil je 100% off-grid, dan moet je je systeem ontwerpen op de slechtste dag van het jaar.
Wil je alleen in de zomer je eigen stroom opwekken en gebruikmaken van netstroom in de winter, dan kun je veel minder installeren. Peak-watt helpt je om die afweging te maken. Je berekent je dagverbruik en deelt dat door het verwachte rendement op de slechtste dag.
De variatie in zonnepanelen voor je tiny house
De markt voor zonnepanelen is enorm, maar voor een tiny house kies je meestal voor zogenaamde 'full black' panelen. Die zien er mooi strak uit op je dak, wat belangrijk is als je huisje je trots is.
De technologie is vooral monokristallijn, omdat dat de hoogste opbrengst per vierkante meter heeft.
Je wilt natuurlijk je schaarse dakeoppervlakte optimaal benutten. Laten we kijken naar een paar opties. Een standaard paneel van een A-merk zoals LG (die stopt overigens met produceren, let op garanties), of Qcells, kost ongeveer €250 - €350 per stuk.
Je betaalt voor ongeveer 400 Wp. Dat betekent dat je voor €1.000 ongeveer 1.200 Wp aan vermogen installeert. Een alternatief zijn flexibele zonnepanelen. Deze zijn lichter en buigzaam, ideaal voor een schuin of zelfs rond dak.
Ze zijn vaak iets minder efficiënt en wat duurder per Wp. Een flexibel paneel van 100 Wp kost al snel €150.
Je betaalt dus voor het gemak en het gewicht. Je hebt ook de keuze tussen glas-glas panelen.
Die zijn zwaarder, maar gaan wel 30 jaar mee in plaats van 25. De degradatie is veel lager. Een paneel van 400 Wp van een merk als REC Alpha Pure-R kost rond de €350. De investering is iets hoger, maar je bent langer verzekerd van je vermogen.
De off-grid puzzel: omvormers en batterijen
Een zonnepaneel levert gelijkstroom (DC). De meeste apparaten in je huis (koffiezetapparaat, laptop) willen wisselstroom (AC).
De omvormer is de schakel. Kies je voor een micro-omvormer, of een centrale omvormer? Bij een micro-omvormer zit er eentje achter elk paneel.
Als er schaduw op één paneel valt, doet de rest het nog gewoon.
Dat is ideaal op een tiny house waar schaduw vaak voorkomt. Een systeem van 4 panelen met micro-omvormers (zoals Enphase) kost al snel €2.000 inclusief kabels. Een centrale string-omvormer (zoals van Victron of Growatt) is goedkoper.
Die hang je veilig binnen en sluit alle panelen op aan. Victron is een begrip in de off-grid wereld.
Een Victron MultiPlus omvormer van 1200W kost rond de €700. Je moet dan wel letten op het 'MPPT' vermogen van de lader.
Dat is de techniek die de stroom van de panelen optimaal laadt. Je batterij is je buffer. Zonder batterij kun je alleen stroom gebruiken als de zon schijnt, tenzij je kiest voor alternatieve manieren van energie opwekken. Voor een tiny house kies je vaak een 12V of 24V systeem.
Een LiFePO4 batterij (lithium-ijzerfosfaat) is de standaard. Veilig en lang mee.
Een batterij van 200 Ah (goed voor ongeveer 2,5 kWh) kost rond de €1.200. De totaalprijs? Een set van 1.200 Wp aan panelen (€1.000), een Victron omvormer/lader (€800), en een 200Ah LiFePO4 batterij (€1.200) kom je al snel op €3.000,-. Zonder installatie en materiaal zoals bekabeling en bevestiging.
Praktische tips voor je zonnesysteem
Meet je schaduw. Voordat je koopt, teken de schaduwval op je dak gedurende de dag. In de winter staat de zon laag, schaduwen zijn lang.
Een beetje schaduw op een paneel kan de totale opbrengst van een serie panelen enorm drukken.
Wees hier scherp op. Hou rekening met de hellingshoek.
In Nederland levert een dak van 35 tot 45 graden het meeste op over het jaar. Als je tiny house plat is, zul je de panelen op een frame moeten zetten. Let daarbij wel op het draagvermogen van je dak; dat kost extra materiaal, maar levert meer stroom op.
Denk aan de garantie. Zonnepanelen zijn duurzaam, maar als er een hagelbui overheen gaat, wil je niet voor een dichte deur staan.
Vraag na of de verzekering van je tiny house de panelen meeverzekert. En check de vermogensgarantie van de panelen. Na 25 jaar moeten ze nog 80-85% van hun oorspronkelijke vermogen hebben. Je verbruik managen. Vergeet ook niet te checken of je voor je zonnepanelen een vergunning nodig hebt.
Off-grid leven betekent bewust leven. Was je vaak in de avond?
Dan slurp je je batterij leeg. Probeer energieverslinders zoals een waterkoker of wasmachine te gebruiken op momenten dat je batterij vol is en de zon schijnt.
Dat scheelt enorm in de grootte van je installatie.