Stap 1: Bereken je daadverbruik (de basis)
Voordat je naar het dak kijkt, moet je weten wat je uit het stopcontact trekt. Een tiny house is klein, maar je energievreters zijn vaak groter dan je denkt. Begin met een lijstje maken van alle apparaten die je dagelijks gebruikt. Schrijf per apparaat het vermogen op (in Watt) en het aantal uren dat je het gebruikt. Doe dit voor een gemiddelde dag. Ben je een nachtbraker die onder de led-lamp leest, of kook je elektrisch? Dit bepaalt alles.Materialen die je nu nodig hebt: Een energieverbruikschecker (te koop bij Gamma, circa €25), een notitieblok en een pen.
▶Inhoudsopgave
Of gebruik een app zoals "Energy Meter". Tijdsindicatie: Doe er rustig een middag over. Haasten leidt tot fouten.
Veelgemaakte fout: Vergeten dat een waterpomp (voor de douche) of een elektrische kookplaat enorme energie slurpers zijn. Een gasstelletje verbruikt alleen een beetje stroom voor de ontsteking, maar een inductieplaat trekt soms wel 2000 watt. Dat scheelt tientallen zonnepanelen.- Maak een lijst van alle 230V apparaten.
- Vul in: Vermogen (W) x Uren per dag = Wh (Wattuur).
- Tel alle Watturen bij elkaar op. Deel dit door 1000 voor het totaal in kWh per dag.
Stap 2: Bepaal de capaciteit van je zonnepanelen
Nu je weet hoeveel kWh je per dag verbruikt, ga je rekenen hoeveel zonnepanelen je nodig hebt. In Nederland leveren een gemiddelde zonnepaneel (zo’n 400 Wattpiek) op een goede dag ongeveer 1,2 kWh op. Maar in de winter is dat soms maar 0,2 kWh. Voor een tiny house is 100% zelfvoorziening vaak een illusie zonder een extreem grote batterij. We mikken op een systeem dat de zomerpieken opvangt en de winterdip accepteert (of je gebruikt dan de openbare netstroom).Materialen: Zonnepanelen (monokristallijn zijn efficiënter, bijvoorbeeld SunPower of LG), montagemateriaal voor het dak. Tijdsindicatie: Rekenen: 1 uur. Kopen en installeren: 1 tot 2 dagen.
Veelgemaakte fout: Te weinig panelen kopen omdat het dak klein is. Een tiny house dak is vaak maar 15 tot 25 vierkante meter. Kies voor hoge-efficiëntiepanelen (bijvoorbeeld 400Wp in plaats van 250Wp) om meer uit je beperkte ruimte te halen. De formule is simpel: (Verbruik per dag in kWh) / (Gemiddelde opbrengst per paneel per dag) = Aantal panelen. Voorbeeld: Je verbruikt 3 kWh per dag. 3 kWh / 1,2 kWh = 2,5 panelen. In de praktijk rond je dit af naar 3 of 4 panelen, want je wilt ook je batterij laden.Stap 3: Kies het type systeem (DC-gekoppeld vs. AC-gescheiden)
Bij een tiny house heb je drie opties: aansluiten op het openbare net (als dat er ligt), een losse accu-set, of een hybride systeem. De meeste tiny houses zijn mobiel of staan op een recreatieperceel zonder aansluiting. Dan kies je voor "off-grid". Een off-grid systeem bestaat uit: Zonnepanelen -> Laadcontroller -> Accu -> Omvormer -> Stopcontact.Materialen: Laadcontroller (MPPT, minimaal 30A), Omvormer (Pure Sine Wave, 1500W continu), Accubank (Lithium Iron Phosphate / LiFePO4, bijvoorbeeld een Pylontech of Victron Energy set).
Tijdsindicatie: Aanschaf en planning: 1 week. Installatie: 1 dag.
Veelgemaakte fout: Een goedkope PWM laadcontroller kopen. Die laden je accu’s niet volledig op en gaan sneller stuk. Kies altijd voor MPPT (Maximum Power Point Tracking), zeker in Nederland met wisselend licht. Voor een typisch tiny house (2 personen, elektrisch koken uitgesloten of op gas) heb je ongeveer een systeem nodig van:- 3 x 400Wp panelen (1200W totaal).
- Een 24V systeem (efficiënter dan 12V voor deze vermogens).
- Een accu van minimaal 200Ah (bij 24V) om een dag te overbruggen.
Stap 4: De installatie (dak en bedrading)
Je panelen liggen het beste op een zuidelijk dak, eventueel oost-west voor een langere productiecurve. Een tiny house heeft vaak een schuin dak (cabine style) of een plat dak. Gebruik specifieke tiny house montagekits die geen gaten in je dak maken, maar verlijmen of klemmen. Veiligheid staat voorop. Werk met een overspanningsbeveiliging en zekeringen. De kabels van het dak naar de accu moeten dik genoeg zijn (minimaal 6mm² voor 1200W over 5 meter).Materialen: Montageklemmen, kabeldoorvoer (dakdoorvoer), MC4 connectoren, zekeringen, dikker kabel. Tijdsindicatie: 4 tot 6 uur voor een ervaren klusser. Doe het samen, het tillen van panelen op een dak is zwaar.
Veelgemaakte fout: Te dunne kabels gebruiken. Dit leidt tot energieverlies (warmte) en brandgevaar. Bereken je spanningval. Bij 12V is het verlies veel groter dan bij 24V of 48V. Voor een tiny house is 24V de sweet spot. Stappenplan installatie: 1. Bevestig de montagesystemen op het dak. 2. Leg de panelen vast en sluit de MC4 connectoren aan. 3. Boor een nette gat voor de kabeldoorvoer (dicht het goed af met kit!). 4. Leg de kabels naar de accuruimte (liefst buiten het leefgedeelte). 5. Sluit aan op de laadcontroller, dan op de accu, en als laatste op de omvormer.Stap 5: Accucapaciteit berekenen voor zelfvoorziening
Zonnepanelen laden alleen als de zon schijnt. Zonder accu ben je 's nachts stroomloos. Voor zelfvoorziening wil je minimaal 1 tot 2 dagen autonomie hebben. Dit betekent dat je batterij genoeg moet opslaan om 48 uur te draaien zonder zon. Lithium accu’s (LiFePO4) zijn lichter en veiliger dan lood-zuur. Ze mogen dieper ontladen (tot 80-90%) zonder schade.Materialen: Lithium accu (bijvoorbeeld Pylontech US3000 of een Victron SmartLiFePO4), accubewaking.
Tijdsindicatie: Uitzoeken en bestellen: 2 uur. Installatie: 1 uur.
Veelgemaakte fout: Te veel investeren in accu's voor één persoon. Als je maar 2 dagen per week in je tiny house bent, heb je minder nodig dan iemand die er fulltime woont. Pas de capaciteit aan op je werkelijke verblijfsduur. Rekenvoorbeeld: Je verbruikt 3 kWh per dag. Voor 2 dagen autonomie: 3 x 2 = 6 kWh opslag nodig. Bij een 24V systeem is dat: 6000Wh / 24V = 250Ah. Kies dus een accu pack van minimaal 250Ah @ 24V.Stap 6: Verificatie-checklist
Voordat je de champagne ontkurkt, loop je deze lijst na. Dit voorkomt teleurstellingen op een bewolkte dag.Checklist: Realistische tip: In de winter zul je waarschijnlijk moeten bezuinigen. Verwarm je huis niet elektrisch (dat kost 10x meer dan je panelen opwekken).
- Verbruik: Is je gemiddelde verbruik onder de 4 kWh per dag? (Inductie koken telt zwaar mee).
- Dakoppervlak: Past er minimaal 6m² aan zonnepanelen op je dak?
- Batterij: Is je accu ten minste 200Ah bij een 24V systeem?
- Omvormer: Is de continu-vermogen van de omvormer hoog genoeg voor je grootste apparaat (vaak de waterpomp of koffiemachine)?
- Vergunning: Als je tiny house vast staat, controleer dan of je een vergunning nodig hebt voor de panelen (bij gemeente).
- Veiligheid: Zitten alle zekeringen erop en is de bedrading goed vastgezet?
Gebruik hout of gas voor verwarming, en spaar je stroom voor licht en koeling.
Zelfvoorzienend zijn betekent bewust kiezen wat je op welk moment gebruikt.