Zehnder ComfoAir Q tiny house installeren: stap-voor-stap handleiding

Je bent eruit: een Zehnder ComfoAir Q in je tiny house. Goede keuze.

Dit is een topunit voor schone lucht zonder warmteverlies. Maar een verkeerde installatie maakt je dure systeem tot een lawaaierige energievreter.

Ik help je erdoorheen. Dit is de handleiding die ik zelf had willen hebben toen ik de mijne installeerde.

Wat je nodig hebt: materialen en voorwaarden

Voor je begint, check of je de juiste spullen en ruimte hebt. Dit is geen klus voor een zolderkamertje; je hebt een aparte technische ruimte nodig van minimaal 1,5 x 2 meter.

• De Zehnder ComfoAir Q-unit (Q350 of Q450)
• Flexibele geluidsdempers (2x buis 160mm diameter, lengte ca. 50cm)
• ComfoConnect LAN C (voor bediening via app, ca. €150)
• 160mm ventilatiekanalen (rigide of flexibel, afhankelijk van je opbouw)
• DA20 aansluitset (voor de afvoer van condenswater)
• Condenspomp (als je het condenswater niet gravitair kunt afvoeren, ca. €80)
• Gipsvezelplaten of brandwerend materiaal (voor de wand rondom de unit)
• Trillingsdempers (optioneel maar aan te raden, ca. €20)
• Meetapparatuur: CO2-meter (bijvoorbeeld TFA Dostmann, ca. €50) en een manometer voor drukverschilmeting.

De Zehnder ComfoAir Q350 of Q450 (de meest logische modellen voor een tiny house) kost ongeveer €2.200 - €2.800.

Zorg dat je deze materialen klaar hebt liggen: Check vooraf de handleiding van Zehnder specifiek voor het model dat je hebt. Maten kunnen iets afwijken, maar de principes blijven hetzelfde.

Stap 1: De juiste plek kiezen en voorbereiden

Een verkeerde plek is de meest gemaakte fout. Je unit moet bereikbaar zijn voor filters en onderhoud.

1. Zoek een plek binnen, dus niet in een onverwarmde buitenberging. De warmtewisselaar kan bevriezen.
2. Zorg voor een stabiele, vlakke ondergrond. Geen houten vloer die trillingen doorgeeft; leg eventueel een rubberen mat of trillingsdempers.
3. Bepaal de richting van de kanalen. De uitgangen voor toevoer en afvoer zitten aan de zijkant. Plan zo min mogelijk bochten.
4. Check de afstand tot de meterkast. De unit heeft een 230V aansluiting nodig. Zorg voor een aparte groep (10A is voldoende).
5. Markeer de plek op de vloer. Houd rekening met de hoogte; de unit is bijna 1 meter hoog. Zorg dat je eronder kunt kijken voor slangen.

Zet hem niet in een kast die je volpropt met spullen. De Zehnder Q is ongeveer 650mm breed, 550mm diep en 1000mm hoog.

Houd aan beide kanten minimaal 10cm vrije ruimte voor luchttoevoer en service. Veelgemaakte fout: De unit in een hoek zetten waar je later niet meer bij kunt. Je filters moet je elke 3-6 maanden vervangen. Reken op 15 minuten per keer. Tijdsindicatie: 1 uur voor het uitzoeken van de plek en het maken van een plan.

Stap 2: De unit aansluiten op het netwerk en de bediening

De Zehnder ComfoAir Q is een domme unit zonder de juiste bediening. De ComfoConnect LAN C is je brug naar de app. Dit is een kleine printplaat die je in de unit klikt.

1. Open het voorpaneel van de unit. Je vindt een vrij USB-achtige poort (RJ45).
2. Sluit de ComfoConnect LAN C aan. Klik hem erin, geen gereedschap nodig.
3. Sluit een netwerkkabel aan op de LAN C en breng deze naar je router. Gebruik een korte kabel om storing te voorkomen.
4. Sluit de unit aan op 230V. De ventilatoren draaien even na bij opstarten. Check of de lampjes op de print branden.
5. Download de Zehnder ComfoApp op je telefoon. Volg de instructies om de unit te koppelen. Je moet een IP-adres instellen of via DHCP laten uitdelen.

Doe dit voordat je de unit optilt, het is makkelijker werken. Tip: Zorg dat je WiFi-signaal sterk genoeg is op de plek van de unit.

Een zwak signaal zorgt voor haperende bediening. Veelgemaakte fout: De LAN C verkeerdom draaien of de kabel niet goed klikken. Test meteen of je de unit in de app kunt uitschakelen. Tijdsindicatie: 45 minuten.

Stap 3: Afvoer condenswater regelen

Deze stap is cruciaal voor je gemoedsrust, zeker als je kiest voor de meest populaire ventilatie-unit. De Zehnder Q haalt vocht uit de lucht. Dat water moet weg.

1. Zoek de DA20 aansluiting onderop de unit. Dit is een klein gat met schroefdraad.
2. Sluit een slangetje (6mm of 10mm, afhankelijk van de set) aan. Gebruik slangklemmen.
3. Voer het water af naar een putje, de gootsteen of een externe tank. De afvoer moet constant een dalend verloop hebben (minimaal 1 cm per meter).
4. Als je niet kunt afvoeren door zwaartekracht, sluit dan een condenspomp aan. Deze pompt het water naar een hoger gelegen afvoer. Let op: deze pomp maakt een zacht zoemend geluid.
5. Test het systeem. Giet een beetje water in de afvoer van de unit en check of het overal goed stroomt zonder lekkages.

Je kunt kiezen voor gravitair (vrij vallend) of met een pomp. Veelgemaakte fout: De afvoerslang horizontaal leggen of een bocht maken aan het eind waar water in blijft staan.

Dit geeft stank en schimmel. Tijdsindicatie: 1 uur, inclusief testen.

Stap 4: Kanalen aansluiten en luchtstromen checken

Hier gaat het mis als je te veel bochten maakt. Elke bocht veroorzaakt weerstand.

1. Sluit de flexibele geluidsdempers direct op de unit. Doe dit aan zowel de toevoer- als afvoerzijde.
2. Sluit de kanalen aan. Houd de diameter aan (meestal 160mm). Gebruik ducttape of kit om naden luchtdicht te maken.
3. Plan je routing: zo recht mogelijk. Maximaal 2 bochten per kanaaltraject.
4. Voer de kanalen naar de woonruimte (toevoer) en de natte ruimtes (afvoer). De slaapkamer is vaak toevoer, de badkamer afvoer.
5. Sluit de roosters aan. Zorg dat de toevoerroosters boven in de wand zitten en de afvoerroosters laag (bijvoorbeeld in de badkamer en keuken).
6. Check de luchtstromen met een rookpen of een licht sigaar. De rook moet direct van het rooster naar de unit stromen zonder te verdwalen.

De Zehnder Q is stil, maar als de weerstand te hoog is, gaat hij brommen.

Veelgemaakte fout: Te strakke bochten maken of de kanalen te ver optrekken zonder ondersteuning. Hang de kanalen vast met klemmen om doorzakken te voorkomen. Tijdsindicatie: 3-4 uur, afhankelijk van de complexiteit van je routing.

Stap 5: Inregelen van de luchtstromen (balanceren)

Dit is het onderdeel waar de meeste tiny house bewoners de mist in gaan, net als bij het zelf een infraroodpaneel in je tiny house monteren.

1. Zet de unit aan via de app. Zet hem op maximale stand (hoogste snelheid).
2. Gebruik een manometer (drukverschilmeting) om de luchtstromen te meten. Zehnder heeft speciale meetpoorten in de unit. Lees de handleiding voor de exacte locatie.
3. Meet de instroom en uitstroom. Je wilt ongeveer 30-40 m³/uur per persoon in een tiny house. Voor 2 personen is dat 60-80 m³/uur totaal.
4. Draai aan de schroeven op de kanalen (balanceringsschroeven) om de verdeling aan te passen. Doe dit stap voor stap.
5. Check de CO2-meting in de app of met een externe meter. Bij 800 ppm (delen per miljoen) CO2 moet de ventilatie harder werken. Bij 400 ppm is het vers.
6. Zet de unit op de laagste stand. Controleer of hij nog stil is (max 25 dB op 1 meter).

Zomaar draaien aan de knoppen werkt niet. Je wilt precies weten hoeveel lucht er in en uit gaat. Tip: Schrijf de waardes op. Noteer: "Stand 1 = 45 m³/uur", "Stand 3 = 120 m³/uur".

Dit helpt je later bij het fijnafstellen. Veelgemaakte fout: Vergeten dat de filters weerstand geven. Nieuwe filters veranderen de luchtstroom. Check altijd na het vervangen van filters of de boel nog gebalanceerd is. Tijdsindicatie: 2 uur voor het meten en afstellen.

Stap 6: Afwerking en testen

Je bent er bijna. Nu moet je zorgen dat de unit er netjes uitziet en dat je geen geluidsoverlast creëert.

1. Bouw een omkasting rond de unit. Gebruik gipsvezel of MDF. Zorg voor voldoende ventilatieroosters in de omkasting (minimaal 200 cm² open oppervlakte).
2. Sluit de stroomkabel netjes af. Geen losse draadjes.
3. Test alle functionaliteiten in de app: standen wisselen, timer aan, boost.
4. Luister. Loop de ruimte door. Hoor je een brom? Controleer dan of de trillingsdempers goed liggen en of de kanalen nergens raken.
5. Check de eerste week dagelijks de app op foutmeldingen.

Veelgemaakte fout: De omkasting te dichttimmeren. De unit moet ademen. Oververhitting is de doodsvijand van je ventilator. Tijdsindicatie: 2 uur.

Verificatie-checklist

Voordat je tevreden achteroverleunt, loop deze checklist af. Als je iets niet kunt checken, doe het opnieuw.

• Stroom: Unit start op, lampjes branden, app koppelt direct.
• Water: Condenswater loopt weg, geen lekkages na een emmer water test.
• Lucht: Rooktest toont directe stroom van rooster naar unit.
• Geluid: Op stand 1 hoor je niets, op stand 3 geen brom of fluit.
• App: Alle standen werkend, CO2 meting actief, timer ingesteld.
• Filters: Correct geïnstalleerd, datum op filter genoteerd voor vervanging.
• Veiligheid: Geen blokkades rond de unit, brandwerende omkasting (indien van toepassing).

Als je alles hier afgevinkt hebt, is je Zehnder ComfoAir Q klaar voor jarenlang schone lucht in je tiny house. Vergeet niet om de filters elke 4 tot 6 maanden te checken en te vervangen. Dat is het enige onderhoud dat je echt nodig hebt.