Waarom je WTW-unit je beste vriend is (en blijft)
Een WTW-unit (Warmte Terug Win) in een tiny house is een mini-versie van wat je in grote huizen vindt.
▶Inhoudsopgave
Hij zuigt vervuilde lucht af uit je badkamer en toilet, en blaast schone lucht je woonruimte in. De truc? De warmte uit de afgevoerde lucht gaat naar de binnenkomende koude lucht.
Zo bespaar je tot 90% op je verwarmingskosten. In een kleine ruimte is dat essentieel. Denk eraan: een tiny house heeft weinig buffer. Als je WTW-unit stopt met werken, voel je dat direct.
Je ramen condenseren, de lucht wordt benauwd en je houtkachel of airco moet overuren draaien.
Goed onderhoud is dus geen luxe, maar een must voor je comfort en je energierekening. De meeste tiny houses gebruiken compacte units van merken zoals Zehnder, Brink of Itho. Die kosten tussen de €800 en €1.500, exclusief installatie.
Ze zijn zuinig (soms maar 10-15 watt) en stil, maar wel gevoelig voor stof en vet. Vooral in de keuken, waar je kookt, verzamelt zich snel vet op de filters.
De filters: je eerste verdedigingslinie
Je WTW-unit heeft twee filters: een aan de kant van de toevoer (schone lucht) en een aan de afvoerkant (vervuilde lucht). Die filters vangen stof, pollen en kookvet op.
In een tiny house met beperkte ruimte en veel kookactiviteit, raakt een filter sneller vol dan je denkt. Een verstopt filter zorgt voor minder luchtstroming en een lawaaierige unit. Wanneer vervang je ze?
De vuistregel is elke 3 tot 6 maanden. In de praktijk: check ze na 3 maanden.
Zie je een laagje stof of vet? Vervangen of schoonmaken. Woon je in een stoffige omgeving of kook je dagelijks? Elke 2 maanden is geen overbodige luxe. Goedkope filters van Bol.com (€15-€25 per set) zijn prima, maar pas op dat de maat klopt.
Meet je oude filter op, want een te kleine filter lekt lucht en doet je hele systeem kapseizen. Hoe reinig je ze?
Wasbare filters kun je schoonspoelen onder de douche of met een zachte tuinslang. Geen hogedruk! Laat ze daarna volledig drogen. Papieren filters gooi je gewoon weg. Smeer je nooit nieuwe filters in met olie of vet; dat hoort niet en vernielt de unit.
De bypassklep: de koude shortcut
De bypassklep is een slimme ingang die je WTW-unit soms openzet om directe koude buitenlucht toe te laten.
Handig op hete zomerdagen of als je wilt ventileren zonder warmte te winnen. In een tiny house zit die klep vaak vlakbij de filterbox.
Je ziet hem niet altijd, maar je voelt ‘m wel: als de klep niet goed sluit, voel je een koude tocht langs je raam of vloer. Controleer de klep elke keer dat je de filters checkt. Zit hij soepel? Beweeg hem met je hand; hij moet licht en gelijkmatig openen en sluiten. Soms zit er een klein veertje of magneetje los. Gebeurt dat?
Bel direct je installateur. Een klemmende klep leidt tot energieverlies en tocht.
In de winter wil je de bypass dicht. In de zomer kun je hem openzetten om je huis te koelen. Sommige moderne units (zoals de Itho Daalderop CVE-S) doen dit automatisch via een sensor.
Check in de handleiding of jouw model dat kan. Handmatige modellen vereisen dat je zelf de knop omdraait. Doe dat op tijd, anders warmt je tiny house op als een broeikas.
Stap-voor-stap: filters reinigen en bypass controleren
Wat heb je nodig? Een schone emmer, lauw water, eventueel een zachte borstel, een doekje en nieuwe filters (als je die gebruikt). Trek handschoenen aan als je allergisch bent voor stof.
Zet je WTW-unit uit via de schakelaar. Trek de stekker eruit voor de zekerheid.
Stap 1: Open het filtercompartiment. Meestal zit er een klepje of deurtje aan de zijkant of bovenkant.
Trek de filters eruit. Check of ze niet gescheurd zijn. Wasbare filters: spoel ze af met lauw water.
Laat ze minimaal 24 uur drogen op een warme, droge plek. Papieren filters: gooi ze weg en zet nieuwe erin.
Let op de luchtstroompijltjes op de filter; die moeten de juiste kant op staan. Stap 2: Controleer de bypassklep. Kijk of er stof of vet op de klep zit. Verwijder dat met een vochtig doekje.
Beweeg de klep voorzichtig heen en weer. Als hij niet soepel beweegt, probeer dan voorzichtig te smeren met een droog silicone- of teflonspray (geen olie!).
Werkt het nog niet? Bel je leverancier. Stap 3: Zet alles terug.
Zorg dat de filters goed aansluiten; geen kieren. Zet de unit weer aan en check of het luchtje normaal stroomt. Voel met je hand bij de toevoerroosters: je moet een duidelijke luchtstroom voelen.
Hoor je een harde bonk of fluit? Dan zit er nog ergens een kink in de slang of zit de klep niet goed.
Prijzen en modellen: wat past bij jouw tiny house?
Voor tiny houses zijn drie modellen favoriet: de Brink Flow 90, de Zehnder ComfoAir Q350 en de Itho Daalderop CVE-S. De Brink is compact (€900-€1.100), zuinig en stil.
De Zehnder is een stuk duurder (€1.400-€1.800), maar extreem efficiënt en stiller. De Itho zit er tussenin (€1.100-€1.400) en heeft vaak een automatische bypass, wat fijn is voor beginners. Filters kosten €15-€40 per set, afhankelijk van merk en type.
Wasbare filters zijn op termijn goedkoper, maar vereist discipline. Een onderhoudscontract bij je installateur kost €100-€150 per jaar en is aan te raden als je technisch niet zo handig bent.
Zij checken dan ook meteen de ventilatieroosters en de dakdoorvoer. Installatie: reken op 4-8 uur werk. Een tiny house heeft weinig leidingwerk, maar de positionering is cruciaal. Te dicht bij de slaapruimte geeft geluidsoverlast.
Een professionele installateur rekent €60-€90 per uur. Doe-het-zelf kan, maar let op luchtdichtheid en vergunningen. Een slecht geïnstalleerde WTW-unit leidt tot schimmel en energieverlies.
Praktische tips en veelgemaakte fouten
Een veelgemaakte fout: filters vergeten. Zet een herinnering in je telefoon, bijvoorbeeld elke eerste zondag van de maand.
Hang een labeltje bij de unit met de datum van de laatste wissel. Zo voorkom je dat je na een jaar pas kijkt en je unit al lang verstopt is. Vermijd het gebruik van chemische schoonmaakmiddelen op de filters.
Die kunnen de filtervezels aantasten en schadelijke dampen afgeven. Gebruik alleen lauw water.
En nooit de filters in de wasmachine stoppen; dat scheurt ze. Check ook je dakdoorvoer.
Blaadjes of vogelnesten kunnen de afvoer blokkeren. In een tiny house zit die vaak laag bij de grond, dus makkelijker vervuild. Een jaarlijkse inspectie van het dak is slim. Let op: als je bypassklep niet sluit, kan koude lucht naar binnenstromen en je filters bevriezen in de winter.
Dat is niet alleen oncomfortabel, maar kan de unit beschadigen. Investeer in een goede, stille unit.
Het verschil tussen een goedkope unit (€700) en een stillere Zehnder (€1.500) is in een tiny house enorm. Je woont klein, dus elk geluidje is hoorbaar. Een stillere unit voorkomt dat je gek wordt van het constante gezoem.