Een WTW-unit in je tiny house is een prachtig stukje techniek. Het zorgt voor frisse lucht zonder dat je al je warmte verliest.
▶Inhoudsopgave
Maar werkt het ook echt zo goed als de brochure belooft? De luchtstromen meten is cruciaal.
Zonder meting werk je op gevoel, en dat is in een kleine ruimte een riskant spel. Een anemometer is je beste vriend om de daadwerkelijke debieten te controleren en je installatie te optimaliseren.
Wat is een anemometer en wat meet je ermee?
Een anemometer is simpelweg een apparaatje dat de luchtsnelheid meet. Meestal zie je een bakje met cups die draaien of een klein propellertje.
In de bouw en installatietechniek gebruiken we het om de snelheid van lucht in een kanaal te meten.
De eenheid die je ziet is meestal meters per seconde (m/s). De meetwaarde op zich zegt nog niet alles. Je wilt weten hoeveel lucht er daadwerkelijk je kanaal in of uit stroomt, oftewel het debiet in kubieke meters per uur (m³/u).
Die rekening is gelukkig makkelijk. De formule is: debiet = snelheid × kanaaloppervlakte.
Voor een rond kanaal is het oppervlakte π × r². Met een doorsnee van 100 millimeter bijvoorbeeld, is de doorsnede ongeveer 0,0785 vierkante meter. Reken je de snelheid van 2 m/s uit, dan kom je op ongeveer 565 m³/u. Een goede anemometer rekent dit vaak automatisch uit of geeft je de snelheid zodat je het zelf kunt uitrekenen.
In een tiny house gaat het vaak om debieten tussen de 50 en 250 m³/u.
Dat is beduidend minder dan in een gewoon huis. Daarom is een anemometer die nauwkeurig meet bij lage snelheden essentieel. Goedkopere modellen beginnen pas te meten vanaf 0,5 m/s, terwijl je in een WTW-kanaal soms maar 0,5 tot 1 m/s nodig hebt. Kies voor een model dat tot 0,1 m/s nauwkeurig is.
Waarom is debietmeting zo belangrijk in een tiny house?
Een tiny house is klein. Elke kubieke meter lucht die je verkeerd stuurt, heeft direct impact op je comfort en energieverbruik.
Te weinig ventilatie leidt tot vochtproblemen en schimmel. In een kleine ruimte ontstaat dat veel sneller dan in een groot huis.
Een WTW-unit moet precies genoeg lucht aan- en afvoeren. Te veel lucht is ook niet goed. Je WTW-unit werkt optimaal binnen een bepaald debietbereik. Ga je daar boven, dan neemt het geluidsniveau toe en daalt het warmterendement.
De warmtewisselaar kan de koude aanvoerlucht niet meer voldoende opwarmen met de afvoerlucht.
Je stookt dan onnodig bij met je bijverwarming, wat je off-grid droom in de war kan stoten. Door met een anemometer te meten, check je of de verdeling tussen slaapkamer, woonkamer en badkamer klopt. Je wilt geen tocht in je bed, maar wel voldoende afzuiging in de natte cel.
Een meting vertelt je de harde waarheid. Je ziet direct of je afzuigventilator harder moet of dat de toevoer in de slaapruimte te laag staat. Zonder deze test draai je blindelings mee met de fabrieksinstellingen, die niet altijd passen bij jouw specifieke tiny house indeling.
De anemometer test stap voor stap
Je hebt een anemometer nodig. Een prima instapmodel is de Testo 405i (ongeveer €120) of een goedkoper multimeter met luchtsnelheidsfunctie (vanaf €40).
Zorg dat je batterijen vol zijn. De test doe je bij voorkeur als de WTW-unit op volle kracht draait en de filters schoon zijn. Stap 1: Voorbereiding
Schakel de WTW-unit uit. Verwijder de afdekkingen van de ventielen in de wand.
Meestal draai je ze los of klik je ze open. Zorg dat je bij alle ventielen kunt: toevoer (frisse lucht), afvoer (vuile lucht), en eventueel de recirculatiekanalen.
Zet de unit daarna op de hoogste stand (meestal stand 3 of 4). Stap 2: Snelheid meten
Steek de sonde van de anemometer in het kanaal.
Houd de sonde in het midden van de buis, ongeveer 10 tot 15 centimeter van de opening. Wacht tot de meting stabiel is. Noteer de snelheid in m/s. Doe dit bij elk ventiel.
Let op: bij kleine kanalen (zoals 75 of 90 mm) is de positie cruciaal. Druk de sonde niet te ver naar voren, want dan meet je de wandweerstand. Stap 3: Debiet berekenen
Gebruik de formule of een debietcalculator app.
Voor een rond kanaal van 100 mm (0,1 m diameter) is de oppervlakte circa 0,00785 m². Vermenigvuldig de snelheid (m/s) met dit oppervlakte en dan met 3600 (seconden in een uur). Een meting van 1,5 m/s geeft dan: 1,5 × 0,00785 × 3600 = ongeveer 42 m³/u per ventiel. Stap 4: Controleer de balans
Tel de debieten van alle toevoerventielen op.
Tel de debieten van alle afvoerventielen op. In een ideale situatie zijn deze waarden bijna gelijk.
Een kleine afwijking is normaal door lekverliezen, maar meer dan 10% verschil wijst op een probleem. Misschien zit er een knik in een slang of is een filter verstopt. Stap 5: Afstellen
Veel WTW-systemen hebben inregelventielen. Dit zijn ventielen met een schroef die je kunt verdraaien om de doorstroming te beperken.
Draai ze dicht tot je de gewenste debieten per ruimte bereikt. Doe dit altijd klein bij beetje.
Meet na elke aanpassing opnieuw. Vergeet niet dat het totaaldebiet van de unit niet boven het maximale vermogen uitkomt. Benieuwd naar het stroomverbruik van een WTW-unit? Check dan altijd even de handleiding.
Modellen, prijzen en accessoires voor je tiny house
Voor een tiny house hoef je geen professionele HVAC-anemometer te kopen. Een compacte, betrouwbare meter volstaat.
De Testo 405i is een aanrader. Hij is klein, meet tot 30 m/s, en synchroniseert met je telefoon via Bluetooth. De batterij gaat lang mee en de prijs ligt rond de €120.
Ideaal voor de doe-het-zelver. Wil je minder uitgeven?
Kijk dan naar de Kaaz Instruments KAZ-1 of vergelijkbare multimeters van merken als UNI-T. Deze kosten tussen de €40 en €70. Ze zijn vaak wat groter en minder nauwkeurig bij zeer lage snelheden, maar voor het gros van de tiny house WTW-systemen (waar je snelheden van 0,5 - 2 m/s verwacht) werken ze prima. Een handige accessoire is een flexibele meetbuis (soms 'flow hood' genoemd).
Voor een tiny house hoef je dit niet meteen te kopen. Een gewone anemometersonde werkt, maar je moet stabiel blijven houden.
Een setje duct tape kan helpen om de sonde op de juiste plek te fixeren zonder de luchtstroom te veel te verstoren. De investering in een anemometer is klein vergeleken met de kosten van je WTW-unit. Een decentrale WTW-unit voor een tiny house kost tussen de €1.500 en €3.000, zeker als je kiest voor een luchtreiniger met WTW-integratie.
Als je deze investering optimaal wilt benutten, is €50 tot €150 voor een meettool een verstandige keuze.
Het voorkomt dat je jarenlang te veel energie verbruikt of te weinig ventileert.
Veelgemaakte fouten bij het meten
Een veelvoorkomende fout is het meten direct achter een bocht in de buis. De luchtstroom is daar turbulent en onevenredig verdeeld.
Je meetwaarde is dan onbetrouwbaar. Zorg altijd voor een rechte stuk buis van minimaal 5 tot 10 diameters voor en na de meetplek.
In een tiny house is dat soms lastig, maar probeer het. Een andere fout is het vergeten van de filters. Een verstopt filter reduceert het debiet aanzienlijk.
Meet je met een vervuild filter, dan krijg je een lage waarde. Je denkt misschien dat je systeem goed werkt, maar zodra je het filter vervangt, schiet het debiet omhoog en zit je boven je maximale capaciteit. Meet altijd met schone filters. Veel mensen kijken alleen naar het totaaldebiet en niet naar de verdeling.
In een tiny house is de verdeling essentieel. Het helpt niets als je totaaldebiet klopt, maar de slaapkamer nauwelijks lucht krijgt.
Door de WTW-prestaties in de praktijk te meten, voorkom je dat de badkamer oververdicht raakt. Zorg dat je per ruimte meet en afstelt.
Let op de eenheden. Sommige meters geven feet per minute (fpm) of kilometers per uur (km/h) aan. Zorg dat je deze omrekent naar meters per seconde (m/s) voor je het debiet berekent. Een foutje in de eenheid levert een enorme rekenfout op.
Praktische tips voor je WTW tiny house installatie
Investeer in goede flexibele slangen. In een tiny house worden vaak flexibele slangen gebruikt om ruimte te besparen.
Kies voor gladde binnenzijde en voldoende diameter (minimaal 75 mm, liever 100 mm). De weerstand in een kronkelende, geribbelde slang is enorm en saboteert je debiet.
Maak een schema van je woning. Teken de kanalen in, nummer de ventielen en schrijf de gemeten waarden erbij. Als je over een jaar de filters vervangt of een storing hebt, weet je direct hoe het hoort te zijn. Dit is goud waard.
Test je systeem regelmatig. Een anemometer is een meetinstrument, geen eenmalig hulpmiddel.
Meet één keer per jaar of na elke grote wijziging. Controleer vooral of de verhouding tussen toevoer en afvoer gelijk blijft. Als je merkt dat je meer moet stoken, is het debiet vaak zoek.
Vergeet de geluidsproductie niet. Een WTW-unit die op volle toeren draait, maakt lawaai.
In een tiny house is dat storender dan in een groot huis.
Door met de anemometer de luchtstromen te meten, kun je de unit net onder de geluidsgrens afstellen. Je zoekt de balans tussen voldoende ventilatie en een leefbaar geluidsniveau.