Je staat op het punt om je tiny house te bouwen en dan komt die ene vraag: wat doen we met het toilet? Het is een onderwerp waar veel over te doen is, maar geen paniek.
▶Inhoudsopgave
- Is een composttoilet echt hygiënisch en hoe werkt het precies?
- Wat kost een off-grid toilet systeem inclusief installatie?
- Hoe voorkom ik geurtjes in mijn tiny house toilet?
- Mag ik zomaar een composttoilet in mijn tiny house plaatsen?
- Hoe groot moet de opvangcapaciteit van mijn toilet zijn?
- Welke materialen zijn het beste voor een toilet in een tiny house?
- Hoe onderhoud ik een composttoilet in de winter?
- Kan ik mijn toilet aansluiten op een regenwateropvang?
We gaan het samen uitzoeken. Hieronder vind je de antwoorden op de vragen die ik zelf had toen ik begon en die ik nu dagelijks krijg van anderen. Dit is het sanitair verhaal zonder poespas.
Is een composttoilet echt hygiënisch en hoe werkt het precies?
Ja, een goed onderhouden composttoilet is hygiënischer dan je denkt. Het gaat om scheiden van vloeistof en vast.
Een urine-afvoer zorgt dat de pot droog blijft, wat geur en bacteriegroei tegengaat. Het composteerbare toiletpapier en de vaste mest (met wat zaagsel of kokosvezel erbij) worden in een aparte container verzameld. Na ongeveer 1 tot 2 jaar is dit materiaal veilig te gebruiken als tuincompost, mits je geen chemische middelen gebruikt.
Belangrijk is ventilatie; een klein ventilatierooster voert geurtjes af zonder dat je het koud krijgt.
Je moet wel zelf actief zijn: elke dag een scheutje water en een handje vulmiddel erbij. Voor een gemiddeld huishouden van 2 personen leeg je de emmer ongeveer eens per week. Het voelt even wennen, maar na een week gaat het vanzelf.
Wat kost een off-grid toilet systeem inclusief installatie?
De kosten variëren enorm, afhankelijk van je keuze. Een simpel composttoilet zoals een Separett Villa of een Trelino kost tussen de €800 en €1.500, exclusief installatie.
Als je zelf handig bent, zet je hem in een middag neer en sluit je de ventilatie aan.
Een droogtoilet met urinescheider, zoals een Phoenix Composting Toilet, kost al gauw €1.800 tot €2.500. Deze systemen zijn vaak elektrisch (12V of 230V) en hebben een ventilator nodig. Voor installatie reken je op €300 tot €600, afhankelijk van de complexiteit.
Een chemisch toilet is de goedkoopste optie (€150 - €300), maar de vloeistof moet je chemisch verwerken, wat op de lange termijn duurder en milieu-onvriendelijker is. Vergeet niet de kosten voor afvoer: als je kiest voor een septic tank, ben je zo €2.000 tot €4.000 verder voor de put en leidingen. Kortom: reken op een initiële investering van €1.000 tot €3.000 voor een fatsoenlijk off-grid systeem.
Hoe voorkom ik geurtjes in mijn tiny house toilet?
Geur is vaak een kwestie van verkeerde installatie of onderhoud, niet van het systeem zelf.
Zorg allereerst voor een goede ventilatie. Een 12V ventilator van 10-15 watt is vaak al voldoende om de lucht af te voeren, bijvoorbeeld via een flexibele slang naar buiten. Als je composttoilet gebruikt, houd dan de verhouding droog materiaal (zaagsel, kokos) en nat materiaal (poep) in de gaten. Te veel vocht zorgt voor reuk.
Een scheutje water na elk bezoek helpt om de pot schoon te spoelen en geurtjes te voorkomen. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen; die doden de goede bacteriën in de composteerder.
Een simpele oplossing is een paar druppels etherische olie (zoals tea tree) in de urine-opvangbak.
Als je toch een geurtje blijft ruiken, controleer dan de afdichtingen van de emmer; die slijten na een paar jaar. Een goed onderhouden systeem ruikt naar aarde, niet naar riool.
Mag ik zomaar een composttoilet in mijn tiny house plaatsen?
De wetgeving rondom toilets in tiny houses is een grijs gebied, maar er zijn wel regels.
In Nederland moet je voldoen aan het Bouwbesluit, waarin eisen staan aan sanitaire voorzieningen. Een composttoilet mag vaak wel als enige toilet, maar de gemeente kan eisen dat je aantoont dat het afval op een verantwoorde manier wordt afgevoerd. Sommige gemeenten accepteren composttoiletten als onderdeel van een 'natuurlijk' huishouden, andere willen een standaard riool aansluiting zien. Het is verstandig om vooraf contact op te nemen met de gemeente en een pre-overleg aan te vragen.
Geef aan dat je kiest voor een gescheiden systeem en dat je het compost op je eigen perceel verwerkt. Voor tiny houses op een camperkenteken (waag) gelden vaak andere regels; dan is een chemisch toilet soms de enige optie die wordt geaccepteerd. Wees transparant, dan kom je het verst.
Hoe groot moet de opvangcapaciteit van mijn toilet zijn?
De grootte van de opvang hangt af van het aantal personen en het type toilet.
Voor een composttoilet zonder urinescheider, waar alles in één bak gaat, heb je ongeveer 20-30 liter capaciteit per persoon per week nodig. In onze veelgestelde vragen over composttoiletten lees je hier meer over. Een gemiddelde emmer van 20 liter is dus snel vol bij twee personen.
Kies voor een grotere container, minimaal 40 liter, als je met z'n tweeën bent. Voor systemen met urinescheider (zoals de Separett) is de vaste stofbak kleiner; 15-20 liter capaciteit is vaak genoeg voor een week voor twee personen.
De urine-opvang kan groter zijn, maar urine is makkelijker te legen. Let op de afmetingen: een tiny house heeft beperkte ruimte.
Een compact model past vaak onder een verhoogde vloer, maar check ook de regels voor droge toiletten. Een tip: meet je beschikbare ruimte en kies een model dat makkelijk te legen is zonder dat je de hele boel uit elkaar moet halen. Te kleine bakken leiden tot overlopende ellende.
Welke materialen zijn het beste voor een toilet in een tiny house?
Materialen bepalen de levensduur en het onderhoud. Voor de pot zelf is roestvrij staal (RVS) de beste keuze.
Het is duurzaam, makkelijk schoon te maken en roest niet. Veel hoogwaardige composttoiletten gebruiken RVS voor de binnenbak. Kunststof (polyethyleen) is goedkoper en lichter, maar kan na verloop van tijd krassen en geurtjes opnemen. Voor de buitenste behuizing van het toilet kun je hout gebruiken, maar kies voor behandeld hout of een vochtbestendige plaat zoals Trespa of MDF.
Hout moet goed geventileerd worden om schimmel te voorkomen. Voor de urine-afvoerleidingen is een standaard 32mm PVC of PE leiding geschikt; zorg dat je een klein verval (1:50) aanhoudt voor een goede afvoer.
Vermijd flexibele slangen voor vaste delen; die zijn moeilijker schoon te houden.
Investeer in kwaliteit materiaal, dat betaalt zich terug in minder lekkages en geurtjes.
Hoe onderhoud ik een composttoilet in de winter?
Winteronderhoud is cruciaal voor een goed werkend composttoilet. De grootste uitdaging is bevriezing van de urine-afvoer. Zorg dat de leiding geïsoleerd is, bijvoorbeeld met een warmtekabel van 10-15 watt die continu aanstaat of alleen als het vriest.
De composteerder zelf heeft warmte nodig; de bacteriën werken het beste bij temperaturen boven de 10 graden.
Een kleine 12V verwarmingselement kan helpen, maar verbruikt stroom. In een goed geïsoleerd tiny house blijft de temperatuur vaak al voldoende.
Vul de bak regelmatiger met droog materiaal; in de kou willen mensen meer papier gebruiken, wat de compostering vertraagt. Leg de emmer niet in een onverwarmde schuur; zet hem binnen of gebruik een geïsoleerde opvangbak. Controleer of de ventilatie niet bevriest; een klein rooster met een windkap helpt. Als je merkt dat het proces stopt, kun je een beetje compoststarter (actieve bacteriën) toevoegen om de boel weer op gang te helpen.
Kan ik mijn toilet aansluiten op een regenwateropvang?
Ja, dat kan, maar met voorzichtigheid. Veel composttoiletten spoelen de pot met water.
Als je regenwater gebruikt, moet je het filteren. Een simpel filtersysteem met een voorfilter (sediment) en een eventuele UV-sterilisator is aan te raden om bacteriën en virussen te doden. De kwaliteit van het water is belangrijk; regenwater opvangen van een metalen dak is beter dan van een bitumen dak. Gebruik nooit direct regenwater zonder filtering voor de toiletpot; het risico op ziektekiemen is te groot.
Een betere optie is om het regenwater te gebruiken voor de urine-afvoer (soms wordt aangeraden om urine te verdunnen met water). Bij een urine-scheidend toilet in je tiny house is het voor de vaste delen verstandig om schoon water te gebruiken.
Een opvangcapaciteit van minimaal 500 liter regenwater is aan te raden voor een tiny house huishouden, zodat je niet snel zonder zit.
Check altijd de lokale regels over regenwatergebruik; sommige gemeenten hebben beperkingen.
Wat is het verschil tussen een composttoilet en een incineratie toilet?
Meer over Off-grid installatietechniek
Bekijk alle 2156 artikelen in deze categorie.
Naar categorie →
Meer over Off-grid installatietechniek
Bekijk alle 2156 artikelen in deze categorie.