Tiny house zonne-energie opbrengst simulatie: PVsyst vs PVGIS vergelijking

Een tiny house bouwen is één ding, maar van het grid af gaan en je eigen stroom opwekken?

Dat is waar het echt spannend wordt. Je wilt natuurlijk niet zonder zit komen te zitten tijdens die eerste regenachtige herfstdag. De vraag is niet óf je zonnepanelen neemt, maar hoe je het beste kunt inschatten wat die panelen opleveren.

De twee grote namen die je dan tegenkomt zijn PVsyst en PVGIS. Beide beloven inzicht in je opbrengst, maar ze werken totaal anders. In dit artikel help ik je kiezen welke simulator bij jouw tiny house project past.

Wat zijn PVsyst en PVGIS eigenlijk?

Stel je voor dat je een rekening moet maken voor je toekomstige stroomproductie. Dan heb je een soort rekenmachine nodig die rekening houdt met de zon, de hoek van je dak en schaduw.

Dat is precies wat deze tools doen. PVGIS is de gratis, toegankelijke tool van de Europese Commissie. Je vult je locatie in, je dakhelling en een paar basisinstellingen, en hij spuugt een schatting uit.

Het is de 'quick and dirty' manier om een idee te krijgen.

PVsyst is de professionele standaard. Dit is software waar energie-consultants en installateurs wereld mee winnen. Het is veel complexer.

Je kunt er specifieke panelen in instellen, omvormers modelleren, schaduw van bomen tot op de minuut nauwkeurig simuleren en zelfs de temperatuurinvloeden meenemen. Het is de 'deep dive' voor als je zekerheid wilt.

De kosten: investering vooraf versus kosten per project

Als je een tiny house bouwt, hou je elke euro in de gaten. Bij PVGIS is dat makkelijk: het is gratis.

Je kunt tien keer opnieuw rekenen zonder dat het je een cent kost.

Ideaal voor de beginfase, als je gewoon wilt weten of 4 panelen genoeg zijn of dat je er 6 nodig hebt. Je betaalt niets voor de software, alleen voor je internet. PVsyst is een ander verhaal.

De licentie kost al snel €800 tot €1200 per jaar voor de volledige versie. Er is een goedkopere 'educatieve' versie, maar die beperkt je wel in wat je kunt doen. Voor de meeste tiny house eigenaren is dat een flinke hap uit de bouwbudget. Je betaalt dus voor precisie, terwijl je misschien nog in de oriëntatiefase zit.

Gebruiksgemak: simpel vragenlijstje versus technische diepgang

PVGIS is ontworpen voor iedereen. Binnen vijf minuten heb je een antwoord.

Je vult je adres in, je kiest 'Fixed' voor een vast dak, en je typt je vermogen in. De tool gebruikt standaard data voor de zonnestraling in jouw regio. Het is intuïtief, maar het voelt ook een beetje als gokken met gemiddelden. Voor een tiny house op een open veld is dat vaak prima.

PVsyst daarentegen heeft een steile leercurve. Je moet weten wat een 'tilt angle' is, welke omvormer je kiest en wat het verschil is tussen monokristallijn en polykristallijn panelen.

De software vraagt om data die je moet opzoeken. Het is niet moeilijk als je het eenmaal doorhebt, maar het kost tijd. Veel tijd.

Zeker als je voor het eerst werkt met schaduwanalyse, iets wat in een bosrijke omgeving essentieel is.

Precisie: inschatting versus berekening

De nauwkeurigheid is het grootste verschil. PVGIS geeft een schatting op basis van satellietdata en gemiddelden over de afgelopen 20 jaar.

Het is een goede indicatie, maar het houdt geen rekening met specifieke obstakels.

Zit er een grote eik naast je tiny house die in de winter schaduw geeft? PVGIS ziet dat niet. Je opbrengst kan in de praktijk lager uitvallen.

PVsyst berekent de schaduw op basis van een 3D-model. Je kunt de omgeving intekenen of importeren.

Het houdt rekening met de reflectie van de panelen (albedo), de temperatuurcoëfficiënt (hoe minder efficiënt bij hitte) en verliezen in de kabels. Voor een tiny house wat in de schaduw staat of een complex dak heeft, is PVsyst veel betrouwbaarder. Je weet waar je aan toe bent, tot op 1-2% nauwkeurig.

Capaciteit en schaalbaarheid voor je tiny house

De meeste tiny houses hebben een beperkt dakoppervlak, vaak tussen de 10 en 20 vierkante meter. Met PVGIS schaal je dit makkelijk op.

Je typt simpelweg je totale vermogen in (bijvoorbeeld 2000 Wattpiek) en je krijgt een globaal jaartotaal.

Dit werkt perfect voor de kleine, eenvoudige systemen die we in tiny houses vaak zien. PVsyst is gemaakt voor grootschalige projecten. Hoewel het perfect werkt voor kleine systemen, ben je soms bezig met instellingen die voor jouw 3-panelen-systeem totaal overbodig zijn.

Denk aan stringberekeningen voor grote parken of complexe batterij-cycli. Als je een heel simpel systeem hebt met een losse accu, is de diepgang van PVsyst soms 'overkill' en verlies je tijd aan details die er voor jou niet toe doen.

De praktijk: wat zegt de vergelijking voor jou?

Laten we even concreet worden. Stel, je bouwt een tiny house in Drenthe op een open veld.

Je hebt ruimte voor 4 panelen van 400 Wattpiek. Met PVGIS tik je dit in en krijg je een schatting van zo'n 1600 kWh per jaar. Dat is een prima start voor je berekening.

Je weet dat je genoeg hebt voor basisverbruik (verlichting, koelkast, laptop) mits je zuinig bent.

Als je hetzelfde systeem in PVsyst invoert, houdt het rekening met de specifieke prestaties van de panelen (bijvoorbeeld de Longi Hi-MO 5) en een omvormer van Victron. De uitkomst ligt vaak iets lager, rond de 1520 kWh, omdat PVsyst realistischer is over temperatuurverliezen en kabelverlies. Dat verschil van 80 kWh is misschien niet groot, maar het zorgt ervoor dat je net iets minder optimistisch bent.

En dat is goed. Een ander scenario: je tiny house staat in het bos.

Je ziet dat de zon 's winters vroeg achter de bomen verdwijnt.

Met PVGIS kun je hier niets mee. Je krijgt het gemiddelde voor jouw regio. Met PVsyst teken je de horizon of voer je schaduwobjecten in. De software berekent exact hoeveel productie je verliest tijdens de wintermaanden. Dit is cruciaal voor off-grid systemen waar elke watt telt.

Keuzehulp: welke tool kies jij?

Het hangt echt af van waar je staat in je bouwproces. Gebruik de volgende vuistregels om te beslissen.

Kies PVGIS als:
Je zit in de allereerste fase van je tiny house droom.

Je wilt snel een indicatie van je jaaropbrengst zonder geld uit te geven. Je hebt een vrijstaand huisje op een open plek zonder schaduw. Je bent geen techneut en wilt geen uren besteden aan software.

Je gebruikt het om te checken of je genoeg zonnepanelen kunt passen voor je energiebehoefte. Kies PVsyst als:
Je bent serieus aan het ontwerpen en je hebt budget voor professionele software of een installateur die ermee werkt. Je tiny house staat op een lastige plek met schaduw van bomen of andere gebouwen. Je wilt off-grid gaan en hebt een accupakket nodig; je wilt precies weten hoeveel energie je in de winter mist. Je bent een doe-het-zelver die graag de techniek induikt.

Een middenweg: de beste van twee werelden?

Je hoeft niet te kiezen tussen maar één tool. De slimste aanpak voor een tiny house is vaak een combinatie.

Begin altijd met PVGIS. Het is de snelste manier om een baseline te bepalen. Bepaal hiermee of je dak groot genoeg is en of je idee realistisch is.

Als je schaduw hebt of een complexe situatie, schakel dan over op PVGIS 5.2 (de iets uitgebreidere versie van PVGIS) of vraag een professional om een snelle PVsyst-scan.

Veel installateurs doen een 'pre-design' voor een paar tientjes. Zo krijg je de precisie van PVsyst zonder de volledige licentie te kopen. Dit is de gouden middenweg voor de meeste tiny house bouwers. Uiteindelijk gaat het niet alleen om de software.

Het gaat om wat je met de informatie doet. Een simulatie is nooit perfect.

Weersomstandigheden veranderen en je verbruik gaat ook op en neer. Gebruik de data om een slimme keuze te maken, maar bouw altijd een kleine buffer in je systeem. Zo voorkom je dat je in het donker zit.

Denk eraan: een tiny house leven betekent soms watertrappelen. Zorg dat je zonne-energie-systeem je helpt zwemmen, niet dat het je verdrinkt in technische complexiteit.

Kies de tool die bij je kennisniveau past. Met PVGIS begin je eenvoudig, en met PVsyst eindig je met zekerheid. Beide helpen je dichter bij je off-grid droom.