Een tiny house is je droom, je vrijheid, je eigen plekje. Maar dan komt die ene vraag: wat doe je met je afvalwater?
▶Inhoudsopgave
Je kunt niet zomaar je rioolbuizen in de grond stoppen en hopen dat het goedkomt. Een septictank is vaak de oplossing, maar het is niet zo simpel als even een tank in de grond graven. Je moet weten of je 'm nodig hebt, hoe groot hij moet zijn en wat de regels zijn. Laten we dat samen uitzoeken, stap voor stap.
Wanneer heb je eigenlijk een septictank nodig?
Stel je voor: je staat midden in de natuur, je tiny house staat perfect, maar er is geen enkele aansluiting op het openbare riolering.
Dat is het moment dat een septictank om de hoek komt kijken. Zonder deze tank zou al je grijswater (douche, gootsteen) en zwart water (toilet) zomaar in de bodem verdwijnen, wat niet alleen onhygiënisch is, maar vaak ook illegaal.
De meeste tiny house eigenaren hebben een septictank nodig wanneer ze off-grid willen wonen of wanneer hun perceel simpelweg niet is aangesloten op het gemeentelijk riool. Het is de eerste stap in een eigen afvalwatersysteem. Je kunt namelijk niet zomaar je afvoerpijp in de sloot leggen; dat levert je een boete op en vervuilt de omgeving. Een septictank zuivert je afvalwater op een natuurlijke manier, zodat het veilig de bodem in kan.
Maar let op: een septictank is niet hetzelfde als een beerput. Een beerput is een dichte tank waar alles in blijft zitten en die je leeg moet laten zuigen.
Een septictank is een ontwateringsinstallatie die het water scheidt van de vaste stoffen. Het vaste stof blijft achter en wordt langzaam afgebroken, terwijl het relatief schone water verder stroomt naar een infiltratievoorziening. Dat is een groot verschil in onderhoud en milieu-impact.
De werking: hoe werkt zo’n ding in hemelsnaam?
Een septictank is in feite een simpele, gesloten container, meestal van kunststof of beton, die onder de grond wordt geplaatst. Al het afvalwater uit je tiny house – wc, douche, keuken – stroomt hier naartoe.
De tank is verdeeld in twee of drie kamers. In de eerste kamer gebeurt het zware werk: zware delen zakken naar de bodem, vetten en oliën drijven naar boven.
In de volgende kamers zakt het water steeds verder door. Hier vindt een biologisch proces plaats. Bacteriën breken de verontreinigingen af.
Het water dat de tank uiteindelijk verlaat, is voor een groot deel gezuiverd. Dit water noemen we het effluent.
Dit effluent mag de grond in, maar niet zomaar. Je hebt een infiltratievoorziening nodig, zoals een infiltratiekrat of -buis, waar het water langzaam in de bodem sijpelt. De tank zelf heeft maar weinig techniek nodig. Het is een passief systeem.
Wel is het cruciaal dat je de tank regelmatig leegt. De vaste stof (slib) die op de bodem blijft liggen, moet eens in de zoveel tijd worden weggehaald.
Hoe vaak dat moet, hangt af van de grootte van de tank en het aantal personen. Een goede vuistregel is eens per 2 tot 4 jaar.
De juiste maat kiezen: hoe groot moet je tank zijn?
De maat van je septictank is niet iets om op gevoel te kiezen. Te klein en je moet hem elk jaar laten leegzuigen, wat een dure grap wordt.
Te groot en je betaalt onnodig veel voor de aanschaf en de installatie.
De grootte wordt bepaald door het aantal personen dat in het tiny house woont en het aantal 'personen-equivalenten' (PE). Voor een tiny house met 1 of 2 personen volgt vaak een tank van 1.500 tot 3.000 liter. Een veelgebruikte maat voor een stel is een 2.500 liter tank.
Dit is een goede balans tussen capaciteit en kosten. Als je met z'n drieën bent, kijk dan naar een 3.000 liter tank.
Wanneer je vaak logé's hebt, kan een grotere tank verstandig zijn, maar bedenk dat de kosten stijgen. Let op: de inhoud van de tank is niet het enige. Je moet ook rekening houden met de grondwaterstand en de bodemgesteldheid. Als de grondwaterstand hoog is, kan een kleinere tank soms beter zijn, of moet je de tank anders plaatsen.
Een lokale installateur kan een berekening maken op basis van je exacte situatie.
Die berekening is vaak nodig voor de vergunning.
Prijzen: wat kost zo’n septictank voor je tiny house?
De kosten voor een septictank hangen enorm af van het type, het materiaal en of je hem zelf installeert of uitbesteedt. Over het algemeen liggen de totale kosten (inclusief installatie) voor een klein systeem ergens tussen de €2.000 en €5.000.
Dit is inclusief de tank, de infiltratievoorziening en de aanleg. Voor een budgetoplossing kun je kijken naar een simpele kunststof tank van rond de €1.000 tot €1.500. Deze moet je dan wel zelf ingraven en aansluiten, wat je vergunning vereist en technische kennis.
Als je een installateur inschakelt, betaal je al snel het dubbele. Een betonnen tank is duurder in aanschaf (rond de €2.000), maar gaat wel langer mee en is zwaarder, wat bij hoge grondwaterstand voordelig kan zijn.
Vergeet de bijkomende kosten niet. Een infiltratiekrat kost zo’n €300 tot €600. De aanleg van leidingen en het grondwerk telt ook op.
En dan is er nog de vergunningskosten. Bij de gemeente betaal je leges voor de watervergunning.
Dit kan variëren van €100 tot €500, afhankelijk van de gemeente. Reken op een totaalbedrag van €3.500 voor een compleet systeem van 2.500 liter, inclusief plaatsing door een professional.
Praktische tips: regelgeving en onderhoud
De grootste valkuil is de gemeente. Voordat je ook maar een schop in de grond zet, moet je een watervergunning aanvragen.
Sommige gemeentes zijn heel streng en eisen een compleet waterbodemonderzoek. Andere gemeentes zijn flexibeler, vooral in de provincies waar tiny houses worden getolereerd. Begin hier op tijd mee, het kan maanden duren.
Denk na over je afvalstroom. Een septictank is alleen voor grijs en zwart water.
Als je een composttoilet gebruikt, verdwijnt het zwart water (de grootste vervuiler) niet in de tank. Dan kan je een veel kleinere tank (of zelfs een eenvoudiger systeem) gebruiken voor alleen het douchewater en keukenwater. Dit bespaart je enorm veel kosten en gedoe. Onderhoud is key. Laat je tank leegzuigen voordat hij overloopt.
Vraag aan de leegservice hoe vol de tank was. Zo krijg je inzicht in je verbruik.
Spoel geen vochtige doekjes, maandverband of kattenbakkorrels door het toilet. Dat verstopt je tank en het systeem erachter. Houd het simpel: alleen wc-papier en menselijk afval.
Als je in een gebied met strenge regels woont, overweeg dan een 'zwevende vloer' systeem of een helofytenfilter.
Een helofytenfilter is een rietveldje dat het water zuivert. Dit is vaak milieuvriendelijker en kan soms makkelijker door de vergunning komen, maar het kost meer ruimte (je hebt ongeveer 2 tot 3 vierkante meter per persoon nodig). Het is een investering in de natuur, maar wel meer werk.