Een tiny house off-grid in de winter. Je staat op en het is -10°C buiten.
▶Inhoudsopgave
Binnen is het warm, licht en leefbaar. Dat klinkt als een droom, maar het is totaal haalbaar.
Zolang je weet wat je doet. Want stoken met een verkeerde kachel of isolatie die net te dun is, maakt je tiny house in één klap onleefbaar. Wij helpen je om de kou te verslaan en je off-grid droom te laten werken, zelfs als het water in de emmer bevriest. In de basis is off-grid in de winter een combinatie van drie dingen: je warmtebron, je isolatie en je energievoorziening.
Het draait allemaal om het sluiten van je systeem. Je wilt geen warmte verliezen, je wilt geen stroom verspillen en je wilt geen water dat bevriest.
Je tiny house is je eigen eiland en in de winter is dat eiland omsingeld door kou. Waarom is dit zo belangrijk? Omdat de marges kleiner zijn in een tiny house.
Je hebt maar een paar kubieke meter te verwarmen, dus elke graad die je verliest, is direct voelbaar. Een klein lek in je isolatie of een kachel die net te weinig vermogen heeft, maakt het verschil tussen een knusse avond en een nacht in een ijskast.
Isolatie: je eerste en allerbelangrijkste verdedigingslinie
Zonder goede isolatie red je het niet. Punt. Je warmtebron kan nog zo krachtig zijn, als je huis de warmte direct weer door de muren en het dak naar buiten jaagt, ben je een idioot die geld aan het verbranden is.
In een tiny house is isolatie je geldbesparing en je comfort. De gouden standaard is PIR-platen.
Voor de wanden en het dak. PIR heeft een Rd-waarde van rond de 4,5 tot 5,0 per plaat van 100mm. Dat is extreem hoog. Geen spijkerplaten van 60mm met een Rd-waarde van 1,5.
Nee, dikker is beter. Je wilt minimaal 100mm PIR in je wanden en 120mm in je dak.
Lucht eromheen is je vijand. De vloer is je koude brug. Daar verlies je warmte naar de grond.
Gebruik hier ook PIR, maar zorg dat je de fundering goed aftopt. Een kruipruimte van 15cm isolatie onder je vloer helpt enorm.
In de praktijk betekent dit dat je vloer zo'n 10 tot 15cm dik moet zijn.
Je wint er een paar centimeter hoogte mee in, maar je voorkomt dat je voeten de hele dag ijzig aanvoelen. En dan het raam. Je raam is je zwakste schakel.
Kies voor driedubbel glas. Punt. Dubbel glas is een grap in de winter.
Met driedubbel glas (U-waarde van 0,5 of lager) houd je de warmte binnen.
Zorg dat je kozijnen van aluminium of kunststof zijn met een thermische onderbreking. Hout is prachtig, maar het trekt kou door de vezels heen als het niet perfect is geïsoleerd.
Verwarming: de juiste keuze voor -10°C
Je hebt drie opties die echt werken: een houtkachel, een airco (warmtepomp) of een infrarood paneel. Elke optie heeft zijn eigen voor- en nadelen.
En ja, je kunt ook met een gaskachel off-grid, maar dan ben je afhankelijk van gasflessen.
Dat is geen échte off-grid. Een houtkachel is de klassieker. Een kleine, strakke kachel zoals een Wiking Micro 3 of een Scan 800.
Deze dingen pompen serieuze warmte de kamer in. Je hebt ongeveer 2 tot 3 kilo hout per dag nodig bij -10°C. Zorg dat je droog hout hebt, liefst hardhout. Je moet wel ruimte hebben voor je houtopslag.
Een tonnetje van 200 liter past vaak niet in een tiny house.
Denk aan een wandje van 1 meter breed en 1,5 meter hoog vol met hout. Dat is je brandstofvoorraad voor een week.
Een airco met een buitenunit is de moderne optie. Een Mitsubishi Hyper Heat of Daikin Perfera
Dat betekent dat ze 3,5 kW warmte produceren per 1 kW stroom. Ze werken tot -20°C. Je hebt wel een plek nodig voor de buitenunit, en die moet beschermd worden tegen sneeuw en wind. Je verbruikt ongeveer 2 tot 3 kWh per dag aan stroom voor verwarming. Infrarood panelen zijn een optie voor als je er niet bent of als je alleen jezelf wilt verwarmen. Ze verwarmen niet de lucht, maar objecten en mensen. Ze zijn spotgoedkoop in aanschaf (€100-€200 per paneel van 400W), maar je verbruikt veel stroom. Ze zijn geen vervanging voor een hoofdverwarming bij -10°C, maar wel een perfecte aanvulling op de badkamer of je werkplek. Zonder stroom geen warmte. Zonder stroom geen licht. Zonder stroom geen water. Dus je energievoorziening is je levensader. In de winter leveren zonnepanelen weinig op. In december leveren 1000W panelen in Nederland misschien 100Wh per dag. Dat is niets. Je moet dus een accu hebben die je kan redden. Je accu is je buffer. Een lithium-iron-phosphate (LiFePO4) accu is de enige optie. Geen loodzuur, dat werkt niet bij lage temperaturen en is gevaarlijk. Een Victron Energy systeem is de gouden standaard. Een 24V of 48V systeem is efficiënter dan 12V. Je wilt minimaal 5kWh aan opslag. Bijvoorbeeld een Pylontech US3000C accu (3,5kWh) of een Victron Smart Lithium accu. De omvormer moet krachtig genoeg zijn om je kachel of airco te starten. Een kachel trekt pieken tot 2000W. Een airco start met een piek van 3000W. Je omvormer moet dus minimaal 3000W continu kunnen leveren. Een Victron MultiPlus-II 24/3000 is een goed model. Zorg dat je vermogensmeter in de gaten houdt, want je accu leegtrekken tot onder de 20% is dodelijk voor de levensduur. En dan het water. Water dat bevriest, breekt leidingen. Als je off-grid bent, heb je een eigen waterbuffer. Een ton van 500 liter onder de grond of in je huis. Als die bevriest, ben je alles kwijt. Je moet de ton isoleren en eventueel een klein verwarmingselement gebruiken dat aan je accu hangt. Of je gebruikt een kant-en-klare vorstvrije waterbuffer, zoals die van Plasticon. Die kosten €800-€1500, maar ze werken. Even concreet. Wat kost een off-grid winter systeem? We rekenen het voor je uit, inclusief materiaal, zonder installatie. Dit is een realistische inschatting voor een tiny house van 6 meter lang. Isolatie: Laat je het doen, dan zit je snel boven de €20.000. Maar onthoud: dit is je onafhankelijkheid. Begin met het dichten van alle kieren. Koop een rol High-Tack kit en ga langs alle naden. Een kier van 2mm laat genoeg kou binnen om een heel weekend te verpesten. Dicht ook de plekken waar leidingen en kabels je huis in komen. Gebruik purschuim, maar vul het af met kit voor de UV-bestendigheid. Test je systeem voordat het vriest. Zet je kachel aan, controleer je acculading en draai je waterkraan open. Weet hoeveel stroom je verbruikt op een dag. Koop een Victron GX of een simpele batterijmonitor. Je wilt weten hoeveel % je over hebt na een bewolkte dag. Hou je buitenunit van de airco sneeuwvrij. Als die onder een laag sneeuw komt, kan hij niet ademen. De COP daalt en hij gaat kapot. Zorg voor een verhoogd plateau en een afdakje. Gebruik geen antivries in je waterleidingen tenzij het speciaal drinkwater antivries is. Je wilt geen chemicaliën in je water. En tot slot: accepteer dat je soms je hout moet bijvullen. Off-grid leven betekent dat je zelf verantwoordelijk bent. Je bent geen consument meer die een schuifje omzet. Je bent de eigenaar van je eigen warmte. En dat is het waard.Off-grid energie: stroom zonder net
Prijzen: wat kost dit echt?
PIR-platen (100mm, 120mm), folie, tape, schroeven: €1500 - €2000.
Driedubbel glas ramen (3 stuks, 100x120cm): €1200 - €1800.
Vloerisolatie en fundering: €800 - €1200.
Totaal isolatie: €3500 - €5000. Verwarming:
Houtkachel (Wiking Micro 3 incl. rookkanaal): €1500 - €2000.
Of: Airco (Mitsubishi Hyper Heat 3,5kW): €2500 - €3500.
Infrarood panelen (set van 3): €300 - €500. Energie systeem:
Zonnepanelen (10 x 400W): €1200 - €1500.
Accu (5kWh LiFePO4): €3000 - €4000.
Omvormer (Victron 3000W): €1000 - €1300.
Lader en controller: €500 - €800.
Totaal energie: €5700 - €7600. Water:
Vorstvrije buffer (500L): €800 - €1500.
Pomp en filters: €300 - €500.
Totaal: €1100 - €2000. Totaal pakket: Reken op €12.000 tot €16.000 extra bovenop de bouwkosten van je tiny house. Als je het slim doet en zelf installeert, zit je aan de onderkant.Praktische tips om het te laten werken