Fase 1: Je energiebehoefte berekenen
Voordat je iets koopt, moet je weten wat je verbruikt. Gokken is het domste wat je kunt doen.
▶Inhoudsopgave
Je koopt nu eenmaal geen zonnepanelen voor een verbruik dat je hebt bedacht onder de douche.
Pak een week lang alle apparaten die je gebruikt en noteer het vermogen (in watt) en de gebruiksduur (in uren). Reken het uit tot wattuur (Wh) per dag.
- Maak een verbruiksoverzicht: Pak pen en papier en schrijf alles op. Begin met de grote verbruikers: koelkast (50W, 24u = 1200Wh), waterpomp (250W, 1u = 250Wh), verlichting (LED is king, ca. 50W voor een avond), laptop (60W, 4u = 240Wh).
- Tel alles op: Voor een gemiddeld tiny house kom je uit op 2000-4000Wh per dag. Een energiezuinige koelkast (compressor) is je grootste afnemer. Doe deze berekening voor een winterdag, want dan is je zon het minst.
- Voeg een veiligheidsmarge toe (20%): Je wilt nooit met een lege accu zitten. Als je uitkomt op 3000Wh, reken dan met 3600Wh. Dit is je minimale dagelijkse opbrengst die je nodig hebt.
Fase 2: Zonnepanelen en omvormer kiezen
Nu je weet hoeveel stroom je nodig hebt, ga je die opwekken.
De zon is je leverancier, de panelen je fabriek en de omvormer je vertaler. Je kunt kiezen voor 12V panelen (voor rechtstreeks aansluiten van 12V apparaten) of 24V/48V systemen (efficiënter voor grotere systemen). De meeste tiny houses gaan voor 24V of 48V.
- Bereken het aantal panelen: De Nederlandse zon levert gemiddeld 3,5 zonuren per dag. Deel je totale dagbehoefte door 3,5. Bij 3600Wh heb je dus panelen nodig die samen minimaal 1030W leveren. Kies voor 1200W om zeker te zijn.
- Kies het type paneel: Monokristallijn is iets duurder maar efficiënter bij bewolking en neemt minder ruimte in. Polykristallijn is een prima budget optie. Voor een tiny house met beperkt dakoppervlak kies je voor monokristallijn. Kijk naar merken zoals Victron Energy of Renogy.
- Selecteer de omvormer: Deze zet DC (van accu) om naar AC (stopcontact). Als je een waterkoker van 2000W wilt gebruiken, moet je omvormer minimaal 2000W continu vermogen hebben. Pure sine wave is essentieel voor gevoelige elektronica zoals laptops en opladers. Een Victron Phoenix of een AIMS Power is een betrouwbare keuze.
Fase 3: Accu's en laadregelaar
Dit is je energiereservoir. Zonder goede accu's ben je je stroom direct weer kwijt.
De tijd van oude loodaccu's is voorbij. Lithium is de standaard, ondanks de hogere aanschafprijs. Het gaat langer mee, is lichter en je mag ze diep ontladen.
- Kies voor Lithium Iron Phosphate (LiFePO4): Deze accu's gaan 10-15 jaar mee en hebben 80% diepte van ontlading (DoD). Een 200Ah accu geeft je dus 200Ah x 12,8V = 2560Wh bruikbare energie. Merken zoals Pylontech of Battle Born Batteries zijn topkwaliteit.
- Bereken de benodigde capaciteit: Deel je dagbehoefte (3600Wh) door de spanning (12,8V) en de DoD (0,8). 3600 / 12,8 / 0,8 = 351Ah. Je hebt dus ongeveer 350Ah nodig bij 12V of 175Ah bij 24V. Koop nooit te weinig.
- De laadregelaar (MPPT): Zorg dat je zonnepanelen je accu's optimaal laden. Een MPPT-regelaar (Maximum Power Point Tracking) is 30% efficiënter dan een PWM-regelaar. Zorg dat de spanning van je panelen (Voc) en het type regelaar passen bij je accu spanning (12V, 24V of 48V). Victron SmartSolar is de gouden standaard.
Fase 4: Veiligheid en distributie
Stroom is gevaarlijk. Een kortsluiting kan leiden tot brand.
Dit is het deel dat je niet moet overslaan. Wees hier extreem secuur. Je bouwt een mini-elektriciteitscentrale.
- De hoofdzekering: Plaats direct na je accu een hoofdzekering die het maximale stroomvermogen van je accu kan afslaan. Bij een 200Ah lithium accu kan deze 200A tot 400A piek leveren. Een 150A Mega zekering is een veilige keuze.
- De distributiebox: Gebruik een VD6 busbar of een verdeelkast. Sluit hier alle componenten op aan: omvormer, laadregelaar, 12V verlichting, waterpomp, etc. Zorg dat elke groep zijn eigen zekering heeft.
- Aarding: Je tiny house moet goed geaard zijn. Sluit de aardingspen aan op de aardingsbus in je distributiebox. Zorg dat alle metalen delen van je installatie verbonden zijn met deze aarding. Dit voorkomt schokken.
Materialenlijst: je basisuitrusting
Hieronder een overzicht van wat je minimaal nodig hebt. Benieuwd naar de kosten van een off-grid systeem? Prijzen zijn indicatief (2026). Dit is de 'middenklasse' die betrouwbaar is.
- Zonnepanelen: 4 x 400W Monokristallijn (€800 - €1200)
- Omvormer: 24V 2000W Pure Sine Wave (Victron of vergelijkbaar) (€600 - €900)
- Accu's: 2 x 100Ah 24V LiFePO4 (Pylontech) (€1200 - €1600)
- Laadregelaar: MPPT 100/50 (Victron SmartSolar) (€250 - €350)
- Veiligheid: Hoofdzekering (150A), zekeringhouder, verdeelbusbar, automaten (€150 - €250)
- Diversen: MC4 connectors, dik solarkabel (6mm²), verdeelkabels, accukabels (50mm²), kabelgoten (€200 - €300)
Fase 5: Installatie en aansluiting
Tijd om te bouwen. Werk gestructureerd. Leg alles eerst los op de grond naast je accubak voordat je gaat monteren. De volgorde van aansluiten is cruciaal voor de veiligheid.
- Accu's aansluiten: Sluit de accu's parallel (plus op plus, min op min) of in serie (bij 24V) volgens de handleiding. Sluit als allerlaatste de hoofdzekering aan op de pluspool. Zorg dat de zekering eruit is!
- Verdeelbox en busbars: Sluit de plus en min van de accu aan op de busbars. Vanaf hier lopen de kabels naar de omvormer, de laadregelaar en de 12V/24V groepen.
- Zonnepanelen: Sluit de panelen in serie (voor spanning) of parallel (voor stroom) zoals je berekend hebt. Let op de maximale ingangsspanning van je laadregelaar. Sluit de MC4 connectors aan op de laadregelaar.
- Testen: Zet de laadregelaar aan en sluit deze via Bluetooth aan op je telefoon. Controleer of hij de panelen ziet. Zet de omvormer aan. Zet een lampje aan. Pas als alles werkt, sluit je de hoofdzekering aan.
Fase 6: Onderhoud en valkuilen
Je systeem is geïnstalleerd, maar het werk is niet klaar. Een off-grid systeem vraagt om aandacht. Bekijk deze veelgestelde vragen over stroom en voorkom veelgemaakte fouten.
- Vuil op panelen: In Nederland blijft het vaak lang vochtig en kan er fijne aanslag ontstaan. Maak je panelen 2x per jaar schoon met water en een zachte doek. Een vieze paneel verliest tot 20% opbrengst.
- Accu's in de gaten houden: Monitor je laadstatus. Gaat je accu te vaak onder de 20%? Dan verbruik je te veel of wek je te weinig op. Pas je gedrag aan of breid je uit.
- De koude val: Als het vriest, presteren lithium accu's minder goed. Zorg dat je accubak geïsoleerd is en eventueel verwarmd wordt (met een kleine thermostaat en warmtematje) bij temperaturen onder de 0°C.
- Omvormer lawaai: Sommige omvormers piepen als de accu leeg raakt. Zet deze niet naast je bed. Of zorg dat je accu nooit leeg raakt door een waarschuwing in te stellen op je telefoon via de app van je laadregelaar.
Checklist: De laatste stap
Je bent er bijna. Loop deze lijst na voordat je je tiny house officieel betrekt.
Vergeet niet dat je voor een off-grid installatie in Nederland soms nog steeds een vergunning nodig hebt voor het bouwen van het tiny house. Gebruik onze off-grid installatie checklist om niets te vergeten, maar houd er rekening mee dat de stroominstallatie zelf vaak onder de 'eigen gebruik' regeling valt. Overleg altijd met je gemeente.
- Veiligheidscheck: Zitten alle kabels vast? Zijn er blootliggende draden? Is de hoofdzekering bereikbaar?
- Weerbestendigheid: Zijn alle aansluitingen buiten waterdicht gemaakt (gebruik kit of speciale connectoren)?
- Documentatie: Bewaar alle handleidingen en tekeningen digitaal en op papier. Je wilt niet zoeken naar een handleiding als je in het donker zit.
- Proefdraaien: Laat het systeem een week draaien voordat je je spullen verhuist. Probeer alle apparaten uit, ook de waterpomp en de kookplaat (als die elektrisch is).