Een tiny house van leem, het klinkt misschien als een sprookje, maar het is een van de meest solide en gezonde bouwmethodes die je kunt kiezen. Leem is een eeuwenoud materiaal dat perfect past bij de moderne tiny house beweging.
▶Inhoudsopgave
Het is duurzaam, ademend en zorgt voor een gezond binnenklimaat. Je bent op zoek naar manieren om je tiny house op een verantwoorde manier te bouwen. Leem is daar een fantastisch antwoord op. In deze gids duiken we in de wereld van leemstuc, leemblokken en biobaseerde constructies voor jouw droomhuisje.
Wat is leembouw precies?
Leembouw is simpelweg bouwen met leem. Leem is een mengsel van zand, klei en water. Soms voeg je nog stro of andere natuurlijke vezels toe voor extra sterkte en isolatie.
Het is het oudste bouwmateriaal ter wereld. Denk aan de eeuwenoude huizen in bijvoorbeeld het Groene Hart van Nederland.
In de context van een tiny house gaat het vaak om twee hoofdtoepassingen: leemblokken voor de wanden en leemstuc voor de afwerking. Het is een biobaseerd materiaal, wat betekent dat het uit de natuur komt en daar ook weer naadloos op kan terugkeren.
Geen chemische troep die de aarde belast. Je bouwt met de natuur mee, niet ertegenin. Waarom kiezen zoveel tiny house bouwers voor leem?
Allereerst vanwege het binnenklimaat. Leem is hygroscopisch. Een duur woord, maar het betekent dat leem vocht opneemt en weer afgeeft.
Het werkt als een natuurlijke luchtvochtigheidsregelaar in je huis. Droge lucht? Leem geeft wat vocht af. Te vochtig? Leem neemt het op. Dit voorkomt schimmel en zorgt voor een betere luchtwegen.
Daarnaast isoleert leem redelijk, maar het belangrijkste is de thermische massa. Het houdt de temperatuur stabiel.
In de zomer koel, in de winter warm. Perfect voor een tiny house waar je het hele jaar wilt wonen.
Leemblokken: de draagkrachtige basis
Leemblokken, of liever gezegd: stroblokken met leem, zijn een populaire keuze voor de wanden van een tiny house.
Het meest bekend zijn de Ecoballen van het bedrijf Ecoballen.nl. Dit zijn ronde blokken gemaakt van stro en leem. Ze zijn licht, sterk en super isolerend. Een tiny house van ongeveer 30 vierkante meter heeft vaak voldoende aan deze blokken voor de buitenwanden.
De ronde vorm zorgt voor een speels uiterlijk en een ijzersterke constructie. Je bouwt de wanden op met deze blokken, die je met leemmortel aan elkaar vastmaakt.
Het proces is redelijk eenvoudig, maar vereist wel precisie. De kosten voor leemblokken variëren.
Een Ecoballen blok kost ongeveer €25 tot €30 per stuk, afhankelijk van de grootte. Voor een tiny house van 6 meter lang en 2,5 meter breed (dus ongeveer 15 meter wandlengte, 2,5 meter hoog) heb je al gauw 60 tot 80 blokken nodig. Reken dus op een materiaalkost van €1500 tot €2500 voor de wanden, exclusief isolatie voor het dak en de vloer.
Het voordeel van deze blokken is dat ze ook meteen de isolatie en de wand in één zijn. Je hoeft niet apart te isoleren.
Dit scheelt enorm veel tijd en materiaal. Het nadeel? Je moet van tevoren exact weten waar je ramen en deuren wilt, want het zagen van deze blokken is een behoorlijke klus.
Leemstuc: de ademende afwerking
Leemstuc is de kers op de taart. Het is de afwerking die zorgt voor die kenmerkende, warme uitstraling.
Je kunt leemstuc aanbrengen op diverse ondergronden, zoals houten regelwerk, rietmatten of op stroblokken. In een tiny house wordt leemstuc vaak gebruikt als wandafwerking. Het zorgt voor een prachtige, matte textuur.
Je hebt verschillende soorten leemstuc: fijne leemstuc voor een gladde wand, en grove leemstuc voor een meer natuurlijke uitstraling. Je kunt het ook kleuren met natuurlijke pigmenten.
Zo maak je je tiny house helemaal eigen. De werking van leemstuc is identiek aan die van leemblokken: het reguleert de luchtvochtigheid.
Als je kookt of douchen in je tiny house, ontstaat er vocht. In een gewone plastic zak van een huis (met gipsplaten) blijft dat vocht hangen en ontstaat schimmel. Bij leemstuc trekt het vocht in de wand en wordt het later weer afgegeven als de lucht droog is. Dit maakt leemstuc ideaal voor kleine ruimtes waar de luchtkwaliteit essentieel is.
Qua kosten zit je voor een zak leemstuc (20kg) ongeveer op €30 tot €50. Voor een tiny house van 30m2 wandoppervlak heb je zo'n 8 tot 10 zakken nodig.
Reken op €300 tot €500 aan materiaal. Dit is inclusief de grondlaag (schuurlaag) en de eindlaag.
Biobaseerde constructie: het totaalplaatje
Leem bouw stopt niet bij de wanden. Een echt biobaseerd tiny house gebruikt ook andere natuurlijke materialen voor de constructie.
Denk aan het frame. Veel tiny houses hebben een houten frame. Kies hier voor FSC-gecertificeerd hout of hout uit eigen streek.
Maar er zijn meer opties. Bijvoorbeeld de combinatie met houtvezelisolatie of schapenwol.
Deze materialen werken perfect samen met leem. Ze ademen allemaal. Je sluit je huis niet op in een plastic jas, maar je bouwt een huid die kan 'ademen'. Een goed voorbeeld van een biobaseerde constructie is het gebruik van houtvezelplaten voor de vloer of het dak. Deze platen, vaak gemaakt van resthout, zijnoleerbaar en dampopen.
Ze kunnen direct onder een leemstuc laag of als isolatie in de wand. De totale kosten van een biobaseerde constructie hangen af van je ontwerp.
Een tiny house met een stalen chassis en houten frame komt vaak op €20.000 tot €35.000 voor de basisconstructie exclusief afbouw. Ga je voor een massief leembouw systeem of een combinatie met houtvezel, dan kunnen de kosten iets hoger uitvallen door het specifiekere materiaal. Echter, de levensduur en de gezondheidswinst zijn deze investering meer dan waard.
Praktische tips voor jouw leem tiny house
Het bouwen met leem is een ambacht. Het vraagt om een andere mindset dan het standaard bouwen met beton en staal.
Je bent letterlijk aan het 'metselen' met zware klei. Zorg dat je goede kennis opdoet voordat je begint. Volg een workshop leemstucen of leembouw. Dit voorkomt teleurstellingen.
Een veelgemaakte fout is het te snel willen drogen van leem. Leem moet langzaam drogen.
Te snel drogen door verwarming of tocht zorgt voor scheuren. Zet de verwarming in je tiny house de eerste weken laag en zorg voor een constante, milde temperatuur. Denk ook na over de bescherming van je leem. Buitenshuis is leem kwetsbaar voor regen.
Als je leemblokken of leemstuc aan de buitenkant toepast, moet je deze beschermen. Denk aan een goede afwerking met een minerale verf of een beschermende wand.
Veel tiny house bouwers kiezen ervoor om de leemwand alleen aan de binnenzijde toe te passen en de buitenkant te bekleden met bijvoorbeeld douglas planken of aluminium. Dit beschermt het leem en zorgt voor een moderne uitstraling. Tot slot, investeer in goede kozijnen. Leem is zwaar. Zorg dat je kozijnen stevig verankerd zijn in de constructie, zodat het gewicht goed wordt verdeeld.