Tiny house accu laadcyclus tellen: State of Health (SoH) bijhouden

Een accu is je stroomvoorziening in een tiny house. Zonder werkende accu zit je zonder licht, verwarming en internet.

Toch vergeten veel starters hoe ze de gezondheid van die dure batterij moeten bijhouden. De State of Health (SoH) vertelt je precies hoeveel slijtage je accu heeft opgelopen. Door je laadcyclus te tellen en de SoH in de gaten te houden, voorkom je dat je op een koude winteravond zonder stroom komt te zitten.

Wat is State of Health (SoH) en waarom telt elke laadcyclus?

State of Health is een percentage dat aangeeft hoe gezond je accu nog is vergeleken met toen ie nieuw was.

Een nieuwe lithium accu begint op 100%. Na 500 volledige laad- en ontlaadcyclen zit je vaak op 80-85%. Die 15-20% capaciteitsverlies noem je slijtage.

Je laadcyclus tellen helpt je om die slijtage in te schatten. Een volledige cyclus is 100% laden en 100% ontladen.

Je kunt ook twee keer 50% laden en ontladen, dat telt als één cyclus.

Elke cyclus kost de chemische verbindingen in je accu een beetje. Hoe vaker en hoe dieper je laadt, hoe sneller de SoH daalt. In een tiny house met een dagelijks verbruik van 3-5 kWh en een accu van 5 kWh, doe je ongeveer 1 cyclus per dag. Na twee jaar zit je dan op 70-80% SoH.

De kern: hoe meet en bereken je laadcyclus en SoH?

De meeste moderne omvormers en acculaders hebben een ingebouwde cyclus- en SoH-teller. Bij een Victron MultiPlus-II of een Growatt SPH omvormer lees je deze waarden af in de VictronConnect app of de Growatt Shine app.

Je ziet daar het totaal aantal cyclen en een SoH percentage. Is je lader ouder of simpeler, dan moet je zelf tellen. Zelf tellen werkt zo: houd een simpele Excel- of Google Sheets bij.

Noteer elke dag het begin- en eindpercentage van je accu. Als je van 80% naar 20% gaat, is dat 60% ontladen.

Tel al je percentages op tot je op 100% bent gekomen. Dat is één cyclus. Als je een 5 kWh accu hebt en je verbruikt elke dag 2,5 kWh, dan doe je 2 dagen over een cyclus. Na 365 dagen heb je 182 cyclen gedraaid.

Voor een nauwkeurige SoH schatting gebruik je de formule: SoH = (Restcapaciteit / Nominale capaciteit) x 100. Restcapaciteit meet je door de accu volledig te laden en dan volledig te ontladen tot de omvormer uitschakelt.

Let op: dit mag alleen bij lithium accu's die geschikt zijn voor diepontlading. Loodzuur accu's mag je nooit dieper dan 50% ontladen.

Soorten accu's en hun cycluslevensduur: kosten en specificaties

Voor tiny houses zijn drie types relevant: Lithium Iron Phosphate (LiFePO4), NMC lithium, en loodzuur (AGM/Gel). LiFePO4 is het meest gangbaar vanwege de lange levensduur en veiligheid.

LiFePO4 (Aanbevolen):

• Cyclen: 3.000-7.000 (bij 80% DoD)
  
• SoH na 5 jaar: 80-90%
  
• Kosten: €1.200 - €2.500 voor 5 kWh (bv.

Pylontech US5000 of Dyness BX51100)

• Voordeel: Kan diep ontladen worden, lichtgewicht, veilig NMC Lithium (minder geschikt):
  
• Cyclen: 500-1.000
  
• SoH na 5 jaar: 60-70%
  
• Kosten: €800 - €1.500 voor 5 kWh
  
• Nadeel: Snellere slijtage, minder stabiel, hoger merkbaar capaciteitsverlies Loodzuur AGM (budget):
  
• Cyclen: 300-500 (bij 50% DoD)
  
• SoH na 5 jaar: 40-50%
  
• Kosten: €400 - €800 voor 5 kWh
  
• Nadeel: Zwaar, langzaam laden, diepontlading beschadigt ze snel

Praktisch bijhouden: apps, BMS en tools

Wil je geen zin om elke dag getallen in te voeren? Automatiseer het. Een Battery Management System (BMS) meet spanning, stroom en temperatuur en berekent cyclen en SoH. De Pylontech US5000 heeft een eigen BMS die communiceert met een Victron GX of een Growatt omvormer.

Je ziet dan live de SoH en het cyclusaantal in je app.

Een andere optie is een shunt, zoals de Victron SmartShunt of de Epever Tracer BN. De shunt meet alle stroom die je accu in- en uitgaat.

Koppel deze aan een Victron GX of een Bluetooth app. De app houdt bij hoeveel kWh er in en uitgaat en rekent automatisch cyclen om. De Victron SmartShunt kost ongeveer €120.

De Epever Tracer BN is goedkoper (rond €70) maar minder nauwkeurig en compatibel.

Voor wie van DIY houdt: een ESP32 met een INA219 stroomsensor en Home Assistant geeft je een gratis dashboard. Je bouwt zelf een script dat cyclen telt op basis van stroommeting. Dit vereist technische kennis, maar is spotgoedkoop (onder €50).

Veelgemaakte fouten bij het bijhouden van SoH

Fout 1: Accu's te diep ontladen.
Een beginner denkt: "Ik heb 10 kWh, dus ik mag 10 kWh gebruiken." Bij loodzuur is dat funest. Bij LiFePO4 gaat het ten koste van de cyclenlevensduur.

Houd altijd 10-20% reserve. Stop met ontladen bij 20%.

Fout 2: Cyclen niet bijhouden.
Je denkt dat het wel meevalt, maar na drie jaar weet je niet meer of je accu nog 80% of 60% SoH heeft. Zonder die kennis kun je geen slimme beslissingen maken over extra zonnepanelen of vervanging. Fout 3: Temperaturen negeren.
Lithium accu's slijten sneller boven de 30°C en onder de 0°C. Zet je accu's dus in een geïsoleerde ruimte, nooit direct in de zon. Een accu die te warm wordt, kan een hoger SoH percentage tonen terwijl de daadwerkelijke capaciteit al is afgenomen.

Praktische tips voor je tiny house energiebeheer

• Automatiseer: Schaf een BMS of shunt aan die communiceert met een app. Het kost €100-250, maar bespaart je tijd en geeft je inzicht.
• Laad slim: Gebruik een MPPT zonnelader met juiste laadprofielen. Laad tot 100% als je weinig verbruikt, maar laad tot 90% voor dagelijks gebruik om de levensduur te verlengen.
• Meet: Koop een goedkope multimeter en meet elke maand de spanning van elke individuele cel in je accupack. Celbalans is essentieel voor een goede SoH.
• Reserve: Houd altijd 20% capaciteit reserve. In de winter kun je dan nog starten en hoef je niet direct je generator te gebruiken.
• Log: Download eens per kwartaal de data uit je BMS. Bewaar dit. Als je ooit garantie moet claimen, heb je bewijs van normaal gebruik.

Een tiny house accu is een investering van €1.000-€3.000. Door je laadcyclus te tellen en je SoH bij te houden, haal je er 5-10 jaar plezier uit in plaats van 2-3 jaar. Het kost je misschien een uurtje opzetten, maar het geeft je de zekerheid dat je lampen aan blijven, je koelkast koud blijft en je droom op de lange termijn overeind blijft.