Een tiny house off-grid betekent zelfvoorzienend wonen, en dat begint bij je toilet. Je kunt wel een chemisch toilet gebruiken, maar dat voelt niet als een échte oplossing voor de lange termijn.
▶Inhoudsopgave
Je wilt iets duurzaams. Iets dat werkt zonder water en elektriciteit, maar wel comfortabel is.
Enter de Separett urine-afscheider. Dit Zweedse systeem is een favoriet in de tiny house wereld omdat het geurloos werkt en het afval direct scheidt. Maar dan komt de grote vraag: wat doe je met de ontlasting?
Je wilt natuurlijk geen plastic zakken gebruiken die eeuwen blijven liggen. Daarom kies je voor biologisch afbreekbare zakken. In dit artikel leg ik je precies uit welke zakken je nodig hebt, waar je op moet letten en wat het kost.
Wat is een Separett en waarom scheidt-ie?
Een Separett is een droogtoilet dat urine en ontlasting direct van elkaar scheidt. Het werkt op basis van een urine-afscheider, een soort trechtertje onder de bril.
Vloeistof (plas) loopt via een buisje naar buiten, naar een opvangtank of direct de grond in. De ontasting (poep) valt in een emmer of bak eronder. Dit scheiden is cruciaal voor de tiny house off-grid leefstijl.
Het voorkomt geuren, want de ontlasting wordt direct afgesloten en de urine verdund is en makkelijk te verwerken.
Waarom is dit belangrijk? Omdat je in een tiny house vaak een beperkte ruimte hebt en geen stroom voor een ventilator (zoals bij een compost toilet). Een Separett werkt volledig passief. Je hebt alleen een klein ventiel nodig voor de luchtafvoer, dat werkt op natuurlijke trek.
Voor de ontlasting gebruik je een opvangsysteem. Vroeger was dat een plastic emmer, maar tegenwoordig kiezen steeds meer tiny housers voor biologisch afbreekbare zakken. Die gooi je na gebruik gewoon op de composthoop.
De kern: welke zakken kun je gebruiken?
Niet elke biologisch afbreekbare zak is geschikt voor een Separett. De zak moet sterk genoeg zijn om de ontlasting op te vangen zonder te scheuren, maar hij moet ook écht afbreekbaar zijn.
Veel goedkope "bioplastic" zakken zijn dat niet in de praktijk; ze hebben industriële compostering nodig en vergaan niet in je achtertuin. Voor tiny houses kies je zakken die composteerbaar zijn volgens normen zoals EN 13432 of OK Compost HOME. Een veelgebruikte optie is de Separett zakken van het merk zelf. Deze zijn specifiek ontworpen voor de Separett (en vergelijkbare droogtoiletten).
Ze zijn gemaakt van maïszetmeel en zijn volledig composteerbaar. Een zak heeft een inhoud van 20 liter en is stevig genoeg voor ongeveer 15 tot 20 toiletbezoeken (afhankelijk van gebruik).
De zakken passen perfect in de meegeleverde opvangbak onder de pot. Je vouwt de randen over de bak heen, zodat er geen geur ontsnapt.
Prijsindicatie en waar te kopen
De prijs van biologisch afbreekbare zakken voor je Separett hangt af van het aantal en het merk.
- Originele Separett zakken: Een set van 20 zakken kost ongeveer €25 tot €30. Dat is circa €1,25 per zak. Reken op een levensduur van 2 tot 3 maanden per zak bij dagelijks gebruik door één persoon. Koop je ze per 100, dan daalt de prijs naar ongeveer €1 per zak.
- Alternatief: Biobag (EU-Garantie): Deze zakken zijn gemaakt van maïszetmeel en zijn getest op composteerbaarheid in tuincompost. Een rol van 25 zakken (20 liter) kost rond de €20. Dat is €0,80 per zak. Ze zijn iets minder sterk dan de originele Separett zakken, maar werken prima.
- Budget optie: Composteerbare afvalzakken van de bouwmarkt: Let op: veel "composteerbare" zakken van de Action of Gamma zijn gemaakt van bioplastics (PLA) die alleen in industriële composteerinstallaties vergaan. Gebruik deze NIET voor je tiny house composthoop. Ze blijven vaak maanden liggen zonder te verkleuren.
De originele Separett zakken zijn het makkelijkst in gebruik, maar er zijn alternatieven. Hieronder een overzicht van de opties die je in Nederland en België kunt kopen:
Waar koop je ze? Online via tiny house webshops, tuincentra of direct via de Separett website. In België kun je terecht bij webshops zoals Eco-logisch of natuurwinkelketens. Let op de levertijd; in het hoogseizoen (voorjaar) zijn ze soms uitverkocht.
Praktisch gebruik: stap-voor-stap
Het gebruik van de zakken in een Separett is simpel, maar er zijn een paar valkuilen.
- Voorbereiding: Pak een nieuwe zak en vouw de randen over de rand van de opvangbak (de "plastic emmer" die onder de pot zit). Zorg dat de zak goed strak zit, zodat hij niet wegzakt als je gaat zitten.
- Gebruik: Na ieder toiletbezoek strooi je een laagje zaagsel of fijn houtkrul over de ontasting. Dit absorbeert vocht en vermindert geur. Gebruik geen kattenbakgrind; dat stuift en is niet composteerbaar.
- Legen: Wanneer de zak voor ongeveer 2/3 vol is (na circa 15-20 bezoeken), vouw je hem dicht. Knip de bovenkant niet open! Vouw de randen over elkaar heen en gebruik een tie-wrap of plakband om hem dicht te maken. De zak kan nu direct op de composthoop.
- Composteren: Leg de zak op een plek in de tuin waar je compost maakt. Binnen 6 tot 12 maanden (bij goed onderhoud van de composthoop) is de zak en de inhoud vergaan tot voedzame aarde.
Hier is hoe je het doet zonder rotzooi of geur: Een tip: bewaar de gebruikte zakken niet te lang in huis. Hoewel de Separett geurloos is, kan een volle zak in een kleine tiny house ruimte toch wat geur afgeven als het heel warm wordt. Overweeg voor een andere aanpak een biodigester toilet voor je tiny house. Zet de opvangbak indien mogelijk buiten de slaapkamer.
Verschillende soorten zakken en modellen
Er zijn verschillende formaten en types zakken op de markt. Niet alle passen op een Separett.
De meeste Separett modellen (zoals de Villa 9000 of de Element) hebben een ronde opvangbak van ongeveer 20 liter. De originele zakken zijn hierop gesneden. Maar wat als je een andere maat nodig hebt?
De Separett Villa gebruikt vaak de 20 liter zakken. De Separett Tiny (specifiek voor tiny houses) heeft een iets kleinere bak, maar gebruikt vaak dezelfde maat zakken of een specifieke variant.
Er zijn ook zakken van 30 liter beschikbaar voor grotere gezinnen of als je de zak langer wilt laten zitten. De prijs verschilt niet veel; een 30 liter zak kost ongeveer €1,50 (origineel). Een andere variant is de zak met een "geurfilter".
Sommige merken (zoals Green Lagoon) bieden zakken aan met een actieve koolfilter eraan. Dit is handig als je de zak langere tijd bewaart voordat je hem op de composthoop zet. De kosten liggen hoger, rond de €2 per zak, maar het voorkomt geuroverlast in je berging.
Veelgemaakte fouten bij het gebruik van zakken
Veel tiny housers maken dezelfde fouten waardoor het systeem niet optimaal werkt. Een veelvoorkomende fout is het gebruiken van de verkeerde zakken.
Zoals gezegd: die van de supermarkt zijn vaak niet goed. Ze scheuren sneller of vergaan niet. Resultaat: een gat in je composthoop en plastic in je tuin.
Een andere fout is het te vol stoppen van de zak. De zak kan een maximaal gewicht aan (ongeveer 5-7 kg natte inhoud).
Als je te veel in één zak doet, scheurt de bodem of kun je hem niet meer goed dichtvouwen. Houd je aan de 2/3 regel. Ook het vergeten van het deklaagje (zaagsel) is een klassieker.
Zonder zaagsel ontstaat er direct geur en blijft de inhoud te nat, wat het composteringsproces vertraagt. Ten slotte: gooi de zak niet zomaar in de container.
Het is composteerbaar afval. Als je geen composthoop hebt, moet je kijken of je gemeente GFT (Groente-, Fruit- en Tuinafval) accepteert.
In veel gemeentes mag composteerbaar toiletafval in de GFT-bak, maar check dit altijd even. Je wilt geen boete voor vervuiling.
Conclusie: de juiste keuze voor jouw tiny house
De keuze voor biologisch afbreekbare zakken in je Separett toilet is een no-brainer voor de echte off-grid minimalist. Het houdt je tiny house schoon, geurloos en duurzaam, net als bij een hoogwaardig Zweeds composttoilet.
De originele Separett zakken zijn het veiligst en meest betrouwbaar, maar alternatieven zoals Biobag zijn een prima budgetvriendelijke optie zolang je de composteerbaarheid checkt.
Onthoud dat de investering in de juiste zakken (rond de €1 tot €1,50 per stuk) verwaarloosbaar is vergeleken met de vrijheid van een zelfvoorzienend toilet. Je bent niet afhankelijk van een septic tank of riool aansluiting, zeker niet als je kiest voor fermentatie als duurzame afvalverwerking. Met een beetje discipline en de juiste materialen draai je je Separett moeiteloos mee in je tiny house leven. Zorg dat je altijd een voorraad zakken in huis hebt, want op een regenachtige zondagmiddag wil je niet zonder zitten.