Een toilet is verreweg het lastigste onderdeel van een tiny house. Je wilt geen ingewikkelde riolering, maar je wilt ook niet elke week met een emmer compost staan roeren.
▶Inhoudsopgave
De keuze valt vaak tussen een scheidingstoilet en een composteringstoilet. Beide beloven een zelfvoorzienend bestaan, maar ze voelen totaal anders aan in je dagelijks leven.
Laten we de balans opmaken zonder poespas.
Hoe werkt een scheidingstoilet eigenlijk?
Een scheidingstoilet, vaak een droogtoilet, scheidt direct je plas en je drol.
Dat is het hele idee. Je drukt op een hendel na een plas en een aparte hendel na een drol. De plas verdwijnt in een aparte tank of slang, de drol in een emmer met zaagsel.
Omdat de twee stromen gescheiden blijven, ontstaat er geen extreme stank en droogt de drol sneller op. Veel bekende merken in tiny house land zijn Separett, Cuddy en het Simpel Huis Scheidingstoilet.
De urinelozing is de grootste uitdaging. Je kunt de urine verdunnen met water en lozen in de natuur (mits biologisch afbreekbaar en op de juiste plek), of je vangt het op om te gebruiken als stikstofrijke meststof (in de volksmond 'gouden regen' genoemd).
De drol-emmer wordt na elke gang gevuld met zaagsel, houtkrullen of kattenbakkorrels. Dit neutraliseert geur en zorgt voor composteerbaar materiaal. Na een volle emmer (ongeveer 20 tot 30 toiletbezoeken) mag de inhoud op de composthoop of in de groentetuin (mits voldoende gerijpt).
De werking van een composteringstoilet
Een composteringstoilet doet de boel in één bak gooien, maar dan met een slimme ventilatiesysteem erop.
Je gebruikt het net als een normaal toilet, maar na ieder bezoek gooi je een handje vulmiddel erbij. Denk aan zaagsel, kokosvezel of turf. De ventilator (vaak op 12V of 230V) zuigt vocht en geur af, waardoor de inhoud luchtig en droog blijft. De bekendste speler hier is de Biolet, of de goedkopere varianten van Separett (hoewel die vaak scheidingssystemen zijn).
Het proces is biologisch: bacteriën en schimmels breken de boel af tot bruikbare compost. Het onderhoud beperkt zich tot het bijvullen van de bak en het leegmaken van de aslade (na enkele maanden). Het is stiller dan een scheidingstoilet, maar de techniek is gevoeliger voor verstoppingen als je te weinig vulmiddel gebruikt.
Geur, onderhoud en gebruiksgemak
Geur is de nachtmerrie van elke tiny house bewoner. Bij een goed scheidingstoilet (zoals de Separett Villa) is geur vrijwel afwezig dankzij de directe scheidingsactie en een kleine afzuigventilator.
Je spoelt niet door met water, dus de boel blijft droog. Nadeel: je moet wel consequent zijn. Vergeet je de scheiding, of gooi je per ongeluk toiletpapier in de verkeerde bak?
Dan stinkt het direct. Een composteringstoilet moet ademen.
Werkt de ventilator niet (door stroomuitval of defect), dan wordt het een natte boel en dat gaat stinken.
Ook kan het geurproduceren als je te weinig vulmiddel gebruikt. Het schoonmaken is makkelijker: je leegt de onderste bak eens in de zoveel tijd. Echter, bij het scheidingstoilet moet je de urinetank legen en de drol-bak vullen/vervoeren. Dat is meer handelingen, maar wel droge handelingen.
Capaciteit voor tiny house bewoners
Het formaat van je toilet bepaalt hoe vaak je moet legen. Een scheidingstoilet heeft vaak een urinetank van 15-20 liter en een drol-bak van 10-15 liter.
Met z’n tweetjes moet je de urinetank ongeveer elke 3 dagen legen (bij normaal gebruik) en de drol-bak wekelijks verversen.
Composteringstoiletten hebben een grotere opvangbak, vaak 20-30 liter totaal. Dankzij een optimale doorstroom van de compost kun je er langer mee doen voordat de bak vol is (bijvoorbeeld 2-3 weken met z’n tweetjes). Echter, de bak wordt wel zwaarder naarmate het vochtgehalte stijgt. De capaciteit hangt sterk af van het vulmiddel; zonder zaagsel loopt de bak vol en raakt hij verzadigd.
Kosten: Aanschaf en installatie
De investering verschilt behoorlijk. Een simpel scheidingstoilet (Cuddy of vergelijkbaar) heb je al vanaf €400 tot €600.
De luxere uitvoeringen (Separett Villa) zitten rond de €800 - €1000. Je hebt vaak geen wateraansluiting nodig, wat scheelt in installatiekosten. Wel moet je de urine-afvoer regelen (soms een slang naar een ton of direct de grond in).
Een goed composteringstoilet (zoals de Biolet 60 of 70) kost al gauw tussen de €1000 en €1500.
De installatie is eenvoudig: een gat in de vloer voor de pot, een gat in de wand voor de ventilatiebuis en een stroompje voor de ventilator. De initiële aanschaf is dus fors duurder.
Operationele kosten en duurzaamheid
Op de lange termijn zijn de kosten laag voor beide systemen, maar er zijn nuances. Bij het scheidingstoilet zijn je grootste kosten het vulmiddel (zaagsel, €5-€10 per big bag) en de elektriciteit voor de ventilator (minimaal). De urine kun je lozen of gebruiken als mest, gratis dus.
De emmer gaat jaren mee. Het composteringstoilet verbruikt stroom (ongeveer 30-50W, €10-€20 per jaar).
Het vulmiddel kost evenveel. Het grote verschil zit in de levensduur van de motor van de ventilator.
Die moet vaak draaien, en als die kapot gaat, ben je €100-€200 kwijt voor vervanging. Ook de aslade moet leeggegooid worden; dat is een extra stap die je bij een scheidingstoilet niet hebt.
Conclusie: Kies dit als...
De keuze is persoonlijk, maar hier is de harde waarheid om je keuze te versnellen.
Kies een Scheidingstoilet als:
- Je maximale controle wilt over geur en vocht: Door de directe scheiding en droge verwerking is de kans op stank nihil, mits je de instructies opvolgt.
- Je een lage initiële investering wilt: Je bent voor €500 klaar en kunt direct beginnen.
- Je de compost voor de moestuin wilt gebruiken: Je scheidt de droge 'drol-compost' makkelijker en sneller dan bij een composteringstoilet.
- Je geen stroom wilt verbruiken (of weinig): Sommige modellen werken volledig op natuurlijke trek of hebben alleen een kleine 12V fan nodig.
Kies een Composteringstoilet als:
- Jij of je partner fysiek minder sterk is: De emmers met zaagsel tillen is lichter werk dan een volle urinetank van 15 liter dragen en leeggieten.
- Jullie met z'n vieren of meer wonen: De grotere totale capaciteit van de opvangbak is een pré.
- Je een 'set and forget' systeem wilt: Je wilt na ieder bezoek alleen een hendel overhalen en wat korrels gooien, en verder met je leven.
- Je geen zin hebt in het scheiden van urine: De verleiding om alles in één keer door te spoelen is bij dit systeem simpelweg niet aanwezig.
Een derde optie: Het middenweg systeem
Er is een gouden middenweg die steeds populairder wordt in de tiny house scene: de urine-afvoerende compostering pot.
Heb je nog twijfels? Lees dan onze veelgestelde vragen over het scheidingstoilet. Dit is vaak een simpel potje (zoals een Trelino of een uitgebreide Cuddy) met een aparte urine-afvoer, maar zonder de complexe techniek van een Biolet. Het werkt als volgt: je plast in een apart kanaal (zoals bij een scheidingstoilet) wat direct wegloopt via een slang.
De drol blijft in een open bak met vulmiddel en droogt op door natuurlijke ventilatie (soms een simpele rooster), vergelijkbaar met een volledig droog systeem. Dit combineert het beste van twee werelden: minder geur dan een compostbak, maar geen zware techniek die kapot kan gaan.
De kosten liggen rond de €600-€800. Als je twijfelt, is dit vaak de veiligste gok voor starters.