Een tiny house bouwen is één ding. Stroom regelen is een heel ander verhaal.
▶Inhoudsopgave
Je wilt niet na drie maanden zonder energie zitten omdat je verkeerd hebt ingeschat hoeveel zonnepanelen je écht nodig hebt. Gokken is geen optie. Je wilt weten wat je kunt verwachten, zonder direct een duur adviesrapport te kopen. Daar komt de PVGis tool om de hoek kijken.
Dit is jouw gratis, Europese goudmijn voor zonne-energie data. Het is de manier om je zonne-energie droom om te zetten in een werkbaar plan.
Wat is de PVGis tool en waarom is het jouw startpunt?
PVGis (Photovoltaic Geographical Information System) is een gratis online tool van de Europese Commissie. Het is een krachtige database die precies berekent hoeveel zonnestroom je kunt opwekken op een specifieke locatie. Geen grove schattingen, maar berekeningen gebaseerd op jarenlange satellietdata van de zonnestraling in Europa.
Je kunt het zien als de meest betrouwbare buurman die je je kunt wensen; hij weet precies hoe de zon in jouw tuin schijnt.
Waarom is dit essentieel voor jouw tiny house? Omdat een tiny house een specifiek energieprofiel heeft.
Je verbruikt anders dan in een rijtjeshuis. Misschien heb je een houtkachel voor warmte, maar wil je wel je koelkast, verlichting en laptop draaien op zonne-energie. Zonder deze tool gok je met je budget.
Je koopt misschien vier panelen terwijl je er drie nodig hebt, of erger: je koopt er drie en komt er in de winter achter dat je nog steeds afhankelijk bent van een generator.
PVGis helpt je om die gok te elimineren. Je weet precies wat je kunt verwachten per maand, per jaar.
De kern van de zaak: Hoe werkt de tool voor jouw situatie?
Het werkt simpel, maar de data is complex. Je voert een paar cruciale parameters in en de tool doet de rest.
Het is geen rocket science, maar je moet wel weten wat je invult.
Eerst kies je je locatie. Je kunt een adres intypen of simpelweg klikken op de kaart. Dit is de basis.
Daarna kies je het zonnepaneel type. De tool heeft een database met honderden standaard panelen. Je kunt een specifiek paneel kiezen, of een ‘standaard’ paneel selecteren met een vermogen van bijvoorbeeld 350 Wattpiek (Wp). Een typisch paneel voor een tiny house dak is vaak rond de 400 Wp.
Voor een tiny house denk je al snel aan 2 tot 4 panelen, afhankelijk van je verbruik.
Vervolgens stel je het vermogen van je omvormer in. De omvormer zet de gelijkstroom van de panelen om in wisselstroom voor je stopcontacten.
Kies hier een vermogen dat past bij je totale zonnepaneelvermogen. Een veelgebruikte omvormer voor een klein systeem is een Enphase IQ7+ of een GoodWe 3000S. Tot slot geef je de hellingshoek (de tilt) en de azimuth (de richting) van je dak op.
Een schuin dak is vaak al 30-45 graden en gericht op het zuiden.
Een plat dak geeft je de vrijheid om de panelen precies op het zuiden te richten voor maximale opbrengst. De tool berekent nu je gemiddelde jaaropbrengst in kWh. Maar veel belangrijker: het toont je een maandelijkse verdeling.
Dit is de gouden informatie. Je ziet direct dat je in juli misschien 150 kWh opwekt, maar in december maar 15 kWh. Dit helpt je om je batterijcapaciteit en eventuele back-up te bepalen.
De variaties: Van budget tot premium voor je tiny house
Je hebt de berekening gemaakt. Nu komt de vraag: wat voor systeem ga je bouwen?
De keuze voor panelen en een omvormer bepaalt je kosten en opbrengst.
Hieronder een overzicht van gangbare opties voor een tiny house. Heb je specifieke vragen? Bekijk dan deze veelgestelde vragen over stroom. Budget systeem (€1.200 - €2.000)
Dit is voor de minimalist die weinig verbruikt.
Je kiest voor polykristallijne panelen (de blauwe, iets minder efficiënt maar goedkoper). Een string-omvormer van bijvoorbeeld Growatt of GoodWe sluit je direct aan op 2 of 3 panelen. Dit systeem is simpel, robuust en goedkoop. Je levert wat opbrengst in op bewolkte dagen, maar na een simulatie van je zonne-energie opbrengst blijkt dit voor een basis tiny house vaak voldoende.
Je betaalt ongeveer €0,80 per Wattpiek. Mid-range systeem (€2.000 - €3.500)
Hier kies je voor monokristallijne panelen (zwart, hoger rendement).
Denk aan merken zoals Longi of JA Solar, rond de 400 Wp per stuk. Je combineert dit met een slimme omvormer, zoals de Enphase IQ8.
Dit micro-omvormer systeem is ideaal voor een tiny house omdat elk paneel onafhankelijk werkt. Als er een schaduw op één paneel valt (bijvoorbeeld door een schoorsteen of boom), heeft dit geen invloed op de rest. Dit levert je ongeveer 10-15% meer opbrengst op, vooral op bewolkte dagen.
Dit is de sweet spot voor de meeste tiny houses. Premium systeem (€3.500 - €5.000+)
Dit is voor de volledig off-grid bewoner die nooit wil denken aan stroomgebrek.
Je kiest voor de hoogste kwaliteit panelen (bijvoorbeeld SunPower Maxeon) en een geavanceerd systeem met Power Optimizers (zoals SolarEdge). Dit systeem maximaliseert de opbrengst per paneel en geeft je gedetailleerde monitoring via een app. Je betaalt meer, maar je haalt elk beetje zonnestraling eruit wat erin zit.
Ook een hybride omvormer (die kan werken met een batterij) hoort hierbij. De totale kosten hangen dan sterk af van je batterijcapaciteit. Flexibel zonnepaneel (€200 - €400 per paneel)
Voor wie een rubberen of EPDM dakbedekking heeft en niet wil boren.
Deze panelen zijn lichter en makkelijker te verlijmen. Ze zijn wel iets minder efficiënt en duurder per Wattpiek.
Handig voor een tijdelijke opstelling of als je dak niet belastbaar is.
Praktische tips: Hoe je PVGis optimaal gebruikt voor je tiny house
Gebruik de tool niet alleen voor je initiële plan. Gebruik het om je verbruik te finetunen.
Pak je energiemeter erbij en kijk naar je werkelijke verbruik. Een gemiddeld tiny house verbruikt tussen de 800 en 2000 kWh per jaar, afhankelijk van je levensstijl.
Gebruik airco of een elektrische kachel? Dan zit je al snel aan de bovenkant. Voer in PVGis verschillende scenario's door.
Wat levert het op als je dak 10 graden meer naar het westen staat? Wat als je kiest voor 3 panelen van 400Wp in plaats van 4 van 300Wp? Speel met de getallen. De tool is gratis, dus gebruik het uitgebreid.
Let op de 'Performance Ratio'. Dit is een getal (meestal rond de 0.75 tot 0.85) wat verliezen door bijvoorbeeld temperatuur en vervuiling weergeeft.
De tool berekent dit automatisch, maar besef dat een paneel in de hete zomer net iets minder presteert dan in de koude winter. Vergeet de batterij niet in je berekening te betrekken.
PVGis berekent de opbrengst, maar niet hoe je die opslaat. Een gemiddelde lithium-ijzerfosfaat (LiFePO4) batterij voor een tiny house kost tussen de €1.000 en €3.000 voor een capaciteit van 2 tot 5 kWh. Dit is genoeg om je avond en nacht door te komen, maar een week regen?
Dan zit je zonder. De tool laat je zien hoeveel 'overtollige' stroom je in de zomer hebt.
Misschien is dat genoeg om je water te verwarmen met een boiler in plaats van gas. Check altijd de SDE++ subsidie regelingen en de BTW-teruggave voor zonnepanelen. Hoewel een tiny house vaak niet als hoofdwoning wordt gezien, kunnen er mogelijkheden zijn.
Check ook of je voor je zonnepanelen een vergunning nodig hebt. Bespaar jezelf een hoop geld door dit vooraf te checken.
De tool helpt je om de juiste grootte aan te vragen voor subsidie.
Als je eenmaal je berekening hebt, check dan de dakconstructie. Een tiny house dak moet ongeveer 15-20 kg per m² kunnen dragen. Een zonnepaneel weegt circa 20 kg, met montageframe en glas misschien 25 kg.
Verdeeld over het frame valt dit mee, maar check dit altijd. Een ingestort dak is je grootste nachtmerrie. De stap van dromen naar doen wordt kleiner met de juiste data. De PVGis tool is je kompas.
Het voorkomt teleurstellingen en zorgt ervoor dat je geld slim investeert. Dus, pak je laptop, zoek je toekomstige stek op de kaart en begin met rekenen.
Je bent er bijna.