Wat is peak shaving precies?
Stel je voor dat je stroomverbruik een berglandschap is. De toppen zijn de momenten dat je veel tegelijk gebruikt.
▶Inhoudsopgave
Peak shaving betekent dat je deze toppen afvlakt. Je spreidt het verbruik van energievreters over de tijd, zodat ze niet allemaal tegelijk aanslaan.
In plaats van een korte, heftige stoot van 3000 watt, gebruik je die energie gespreid over een halfuur. Het doel is simpel: je vermijdt een piekbelasting die je omvormer overbelast of je accu's te snel leegtrekt. Dit doe je vaak met een slimme schakelaar of een energiemanagementsysteem (EMS). Die herkent wanneer de totale vraag te hoog wordt en schakelt een apparaat tijdelijk uit of zet hem op een lager pitje.
Voor tiny house bewoners is dit de sleutel tot een zorgeloos off-grid bestaan.
Zonder deze techniek ben je constant aan het letten op wat je allemaal aanzet. Met peak shaving draai je gewoon je koffiezetapparaat aan, terwijl de wasdroger even wacht tot de zon volop schijnt.
Waarom is dit onmisbaar in je tiny house?
Een tiny house heeft nu eenmaal een beperkt vermogen. Waar een doorsnee rijtjeshuis een hoofdzekering van 3x 40A heeft (dus 24.000 watt), werk jij vaak met een totaalpakket van 3000 tot 6000 watt.
Die 1000 watt die je wasmachine ineens trekt? Dat is een derde van je totale beschikbare vermogen.
Dat voel je meteen. De gevolgen van die pieken zijn voelbaar. Je omvormer kan in de alarmmodus schieten en uitschakelen. Je accupakket krijgt rake klappen en slijt sneller.
En als je net op dat moment je favoriete serie aan het streamen bent, valt het beeld weg.
Peak shaving zorgt voor stabiliteit en voorkomt dat je systeem over zijn nek gaat. Het maakt je ook flexibeler. Je kunt met een kleiner accupakket en een kleinere omvormer toe, wat je bouwkosten flink drukt.
Je haalt gewoonweg meer rendement uit je beschikbare energie. Het is de slimste manier om je investering te verlagen en je wooncomfort te verhogen.
De techniek erachter: Hoe werkt het in de praktijk?
Het hart van je systeem is vaak de slimme meter of een energiemanagementsysteem (EMS).
Dit kastje houdt constant de vinger aan de pols van je energieproductie (zon, wind) en je verbruik. Ziet het systeem dat je totale verbruik een bepaalde limiet nadert, bijvoorbeeld 3000 watt, dan grijpt het in.
Een veelgebruikte methode is de 'load shifting'. Dit zie je vaak bij boiler- of waterverwarmingssystemen. Je geeft aan dat je warm water wilt, maar het EMS schakelt de boiler pas in als er voldoende zonne-energie over is of als de totale stroomvraag laag is. Zo verplaats je energie-intensieve taken naar gunstige momenten.
Een andere techniek is 'priority switching'. Hierbij bepaal je een hiërarchie.
Je koelkast heeft altijd prioriteit, je verlichting is belangrijk, maar je wasdroger is een luxe. Zodra de spanning begint te dalen, schakelt het systeem de wasdroger uit, zodat de koelkast gewoon blijft werken. Dit kan met slimme stopcontacten of een specifieke schakelaar in je verdeelkast.
Varianten en systemen: Van simpel tot slim
Je kunt vermogenspieken vermijden op verschillende niveaus. De goedkoopste en simpelste optie is handmatig.
Je koopt een setje van vier 'Shelly' of 'Gewiss' slimme stekkers (ca. €25-€40 per stuk) en koppelt ze aan een app. Je stelt zelf timers in: de waterkoker gaat pas aan na 14:00 uur, wanneer de zon volop schijnt. Dit vereist discipline, maar het werkt. Een stapje hoger is een geautomatiseerd systeem op basis van vermogen.
Producten zoals de Victron Energy Cerbo GX (ca. €350) of een Eastron slimme meter (ca. €150) koppelen je omvormer aan je verbruiksmeters. Zij schakelen via een GX-touch scherm of een app zelf schakelgroepen aan en uit.
Dit is de standaard voor serieuze off-grid systemen. De topklasse is een volledig geïntegreerd EMS zoals de Growatt SPH of de Sofar Solar HYD.
Deze omvormers met ingebouwde batterijmanagement-systemen doen alles automatisch. Ze spreken met je wasmachine, warmtepomp en laadpaal. Prijzen voor een dergelijke omvormer starten rond de €2000 exclusief batterij, maar dan heb je ook een systeem dat echt voor je denkt.
Praktische tips voor je eigen opzet
Begin met meten. Koop een goed vermogensmeter (zoals de kill-a-watt, ca. €25) en bereken het piekvermogen van je apparaten om te zien wat ze écht trekken.
Schrik niet als je ziet dat je oude waterkoker 2200 watt trekt. Overweeg vervanging door een exemplaar met 1500 watt of een thermoskan. Focus op je grootverbruikers. Vergeet ook niet het warmteverlies per m2 te berekenen voor je kachel.
De wasdroger, de waterkoker, de boiler en de kookplaat zijn je andere vijanden in piekmomenten. Zorg dat je er maximaal twee tegelijk kunt gebruiken.
Kies voor een inductiekookplaat met boost-functie die je beperkt tot 1 of 2 zones, zodat je nooit teveel trekt.
Timing is alles. Probeer je energieverslindende klussen te plannen als de zon volop schijnt. Zet je wasdroger aan rond de lunch, niet om 21:00 uur.
Als je een boiler hebt, zet die dan aan op een timer die alleen aanschakelt als je batterij vol is of de zon schijnt. Dat scheelt een hoop nachtelijke stress.