Een omvormer is het hart van je tiny house energie systeem. Zonder werkende omvormer kun je geen koffie zetten met je Nespresso, je laptop opladen of ’s avonds de lampen aan doen.
▶Inhoudsopgave
Want al je apparaten werken op 230V wisselstroom, terwijl je accu’s en zonnepanelen gelijkstroom leveren. De omvormer is de vertaler die die twee met elkaar verbindt.
Als je net begint met bouwen of verbouwen, is dit één van de eerste keuzes die je moet maken. Een verkeerde keuze levert een hoop frustratie op: te weinig vermogen betekent dat je koffiezetapparaat de boel eruit gooit, een te dure omvormer slurpt onnodig veel stroom uit je accu’s. In een tiny house draait alles om efficiëntie en bewuste keuzes. Je hebt geen oneindige energiebronnen zoals in een gewoon huis. Elke watt telt.
Daarom moet je exact weten welk vermogen je nodig hebt. Niet meer, niet minder.
Wat doet een omvormer eigenlijk?
Een omvormer zet gelijkstroom (DC) om in wisselstroom (AC). Je zonnepanelen en accu’s werken op gelijkstroom.
Je stopcontacten en de meeste apparaten werken op wisselstroom. Zonder omvormer is er geen verbinding tussen die twee werelden. Het apparaat is dus essentieel voor je basisvoorzieningen. In tiny houses zie je vaak omvormers van merken als Victron Energy, Growatt of SMA.
Victron is een populaire keuze omdat het een modulair systeem is. Je kunt het stap voorbaar uitbreiden.
Een Victron MultiPlus-II 12/3000 is een veelgebruikte omvormer voor kleine systemen. Die levert 3000W continu.
De omvormer moet in staat zijn om pieken op te vangen. Je waterpomp of boormachine heeft een veel hoger startvermogen dan het nominale vermogen. Een goede omvormer kan dat aan.
Een slechte omvormer slaat direct op hol of gaat kapot. Kijk dus naar het piekvermogen, niet alleen naar het continue vermogen. Een omvormer van 3000W kan vaak kortstondig 6000W leveren.
Waarom vermogen zo cruciaal is in een tiny house
In een tiny house leef je met beperkte energie. Je hebt waarschijnlijk een accupakket van 24V of 48V en een beperkte omvormer.
In een gewoon huis draait de meterkast op 3-fasen 400A, goed voor 17kW.
In een tiny house heb je vaak maar 1 fase en een beperkte vermogen. Een doorsnee tiny house met zonnepanelen en een accupakket draait op een omvormer van 3000W tot 5000W. Dat is je maximum.
Als je tegelijkertijd je waterkoker (2000W), je koffiezetapparaat (1200W) en je elektrische kachel (1500W) aanzet, zit je al over de 4000W. De omvormer zal uitschakelen of de accu’s geven een alarm. Dit is de realiteit van off-grid wonen. Je moet leren prioriteiten te stellen.
Je kunt niet alles tegelijk. Een te kleine omvormer zorgt voor onnodige beperkingen.
Een te grote omvormer verbruikt ook op standby meer stroom. Een Victron MultiPlus-II 48/5000 verbruikt zo’n 20-30W in rust.
Dat is op een dag 500-700Wh, een aardige hap uit je accucapaciteit. De keuze voor vermogen is dus een balans tussen comfort en efficiëntie.
Hoe bereken je je benodigde vermogen?
De berekening is vrij simpel, maar het vereist eerlijkheid over je verbruik.
Pak een lijst en schrijf alle apparaten op die je constant of regelmatig gebruikt. Noteer het vermogen in Watt.
Tel de wattages van de apparaten die je *tegelijkertijd* gebruikt op. Dat is je minimale continue vermogen. Vergeet de startpieken niet. Een waterpomp van 400W kan bij het opstarten 1200W trekken.
De omvormer moet die piek aankunnen. Een handige vuistregel: neem een omvormer die minimaal 1,5x je maximale continu verbruik is.
- Keuken: Koffiezetapparaat (1200W), waterkoker (2000W), koelkast (150W), magnetron (800W).
- Verwarming & sanitair: Elektrische boiler (1500W), waterpomp (400W), elektrische kachel (1500W).
- Werk & comfort: Laptop (60W), LED verlichting (50W), ventilator (50W), oplader telefoon (20W).
Voor een gemiddeld tiny house zie je dit: Stel je wilt kunnen koken (inductie), verwarmen en werken. Je piekverbruik kan dan oplopen naar 5000W. Een omvormer van 5000W (zoals de Growatt SPH5000 of Victron MultiPlus-II 48/5000) is dan een logische keuze.
Gebruik je alleen een waterkoker, laptop en lampen? Dan volstaat een 3000W omvormer.
Wees reëel: ga je in de winter elektrisch verwarmen met alleen zonne-energie?
Dan heb je een enorm vermogen nodig en een gigantisch accupakket. De meeste tiny housers stoken op hout of pellets. Dat scheelt enorm in de benodigde omvormercapaciteit.
Soorten omvormers en hun prijskaartje
Niet elke omvormer is hetzelfde. De meeste tiny houses gebruiken een hybride omvormer.
Die combineert een omvormer, acculader en solarlader in één apparaat. Je sluit je zonnepanelen en accu’s erop aan en hij regelt alles.
De populairste keuze is de Victron Energy MultiPlus-II. Deze is modulair en zeer betrouwbaar. De 12V versie (12/3000) kost rond de €1200,-.
De 48V versie (48/5000) zit op ongeveer €1800,-. Victron is duurder dan andere merken, maar je betaalt voor degelijkheid en een uitstekend monitoringsysteem (VRM Portal). Een ander goed alternatief is Growatt. De Growatt SPH5000 is een hybride omvormer die rond de €1300,- kost.
Hij is iets minder modulair dan Victron, maar doet zijn werk uitstekend.
Voor de allerkleinste systemen kijkt men soms naar Renogy of SRNE. Een Renogy 2000W omvormer kost ongeveer €600,-.
Prima voor een minimalistisch busje, maar voor een tiny house met vaste bewoning vaak te klein. Er is een belangrijk verschil tussen 'Modified Sine Wave' en 'Pure Sine Wave'. Alle moderne tiny houses moeten een Pure Sine Wave omvormer hebben.
Die levert stroom van net zo goede kwaliteit als het normale net.
Een Modified Sine Wave omvormer is goedkoper (rond de €300 voor 2000W), maar kan gevoelige elektronica zoals laptops of medische apparaten beschadigen. Bespaar hier nooit op. De totaalprijs van je omvormersysteem hangt af van uitbreidingen.
Een Victron GX device (voor monitoring) kost €150,-. Een batterij-sensor kost €50,-. Reken op een totaalbedrag van €1500 tot €2500 voor een solide basisinstallatie.
Praktische tips voor je installatie
De installatie van een omvormer is geen rocket science, maar het vereist precisie. Ten eerste: vermogen is één, spanning is twee.
Kies je accu-spanning (12V, 24V of 48V). Hoe hoger de spanning, hoe lager de stroomsterkte en hoe dunner de kabels kunnen zijn. Voor een omvormer boven de 3000W wordt 48V sterk aanbevolen.
Een 12V systeem met een 5000W omvormer vraagt kabels zo dik als je arm, wat onpraktisch is.
Ten tweede: zorg voor voldoende accucapaciteit. Een 5000W omvormer leegt een klein accupakket in een mum van tijd. Een goede richtlijn: je accupakket moet minimaal 2x het maximale vermogen van je omvormer kunnen leveren (in Ah).
Bij 48V en 5000W is een 48V 200Ah LiFePO4 accu een mooie match. Plaats de omvormer op een droge, geventileerde plek. Ze worden warm.
Zorg voor minimaal 10cm ruimte rondom. Sluit hem aan met de juiste dikte kabels.
Gebruik voor een 5000W 48V omvormer op minimaal 25mm² kabels. Gebruik overal de juiste zekeringen. Een omvormer kan brand veroorzaken als de kabels te dun zijn of niet goed zijn gezekerd. Als je niet zeker bent van je zaak, schakel een elektricien in.
Zeker voor de hoofdzekeringen en de aansluiting op de accu. Tot slot: test je systeem voordat je de wanden dichtmaakt.
Zet alle apparaten aan die je denkt te gebruiken. Kijk of de omvormer het trekt. Het is makkelijker om nu een kabel te vervangen dan later als je huis al af is.