Je hebt je tiny house ontworpen, de fundering staat, en nu komt de allerbelangrijkste vraag: hoe krijg je er schoon water in en hoe kom je van je afvalwater af? Zonder water geen leven, en zeker geen comfortabel off-grid bestaan.
▶Inhoudsopgave
De keuze voor je watersysteem bepaalt voor een groot deel je vrijheid, je budget en je gemoedsrust.
Kies je voor de romantische eigen bron, de pragmatische regenton of de stabiele cisterne? Een off-grid water systeem draait om twee dingen: waterwinning (drinken, wassen, koken) en waterafvoer (grijs en zwart water). Je moet weten wat je water verbruikt op een dag.
Een gemiddeld persoon in een tiny house verbruikt ongeveer 50 tot 80 liter per dag. Een gezin met kinderen tikt al snel de 120 liter aan. Dit getal is je startpunt voor de berekening van je buffer. Zonder deze inschatting koop je straks een te kleine tank of een te zwakke pomp.
Waterwinning: de drie grote opties
Als je niet op het netwerk aangesloten bent, heb je drie hoofdkeuzes om aan water te komen. Elke optie heeft zijn eigen charme en eigen kopzorgen.
De eigen waterput (bronwater)
Een eigen waterput klinkt als de ultieme vrijheid. Je pompt water op uit de grond, rechtstreeks uit de moeder aarde. In Nederland mag je over het algemeen zonder vergunning een put boren tot 10 meter diepte of tot 5 meter onder de eerste waterlaag, mits het niet om drinkwater gaat voor de landbouw.
Voor drinkwater is het een ander verhaal. Grondwater is vaak van zeer hoge kwaliteit, zacht en relatief schoon.
Je hebt geen last van kalkaanslag zoals bij leidingwater. De investering is echter fors. Een simpele boring met een pompput kost al snel tussen de €2.000 en €4.000, exclusief de pompinstallatie. Een grondwaterpomp (hydrofoor) kost zo’n €300 tot €800, afhankelijk van het vermogen.
Het grote nadeel? Je bent afhankelijk van de bodemgesteldheid.
De regenwateropvang (dakwater)
In droge zomers kan de grondwaterstand zakken en loop je droog. Bovendien zit je met het energieverbruik. Een hydrofoor pompt met flinke druk, en dat slurpt accu’s.
In een off-grid setting moet je rekening houden met een verbruik van 150-300 Watt per uur dat de pomp draait.
Regenwater is gratis en valt overal. Als je dakoppervlak groot genoeg is (minimaal 20m² voor een tiny house), kun je met een gemiddelde Nederlandse neerslag (800mm per jaar) zo’n 15.000 liter per jaar opvangen. Dat is ruim voldoende voor één persoon.
De opbouw is simpel: dakgoten, een regenpijp, een filter en een opslagtank. De kosten voor een basic opvang systeem liggen tussen de €500 en €1.500.
Een veelgebruikte oplossing in tiny house land is een ondergrondse regenwatertank. Die is vorstvrij en houdt het water koel.
Een ondergrondse tank van 3.000 liter kost ongeveer €1.200 tot €2.000 inclusief installatiemateriaal. De uitdaging zit hem in de droge zomer. In juli en augustus kan de tank leegraken.
De cisterne (waterbuffer)
Daarnaast moet je het water filteren. Bladeren, vogelpoep en stof wil je niet in je wasmachine hebben.
Een grof filter kost €50, een fijn filter voor drinkwater (0,5 micron) loopt op tot €400. Drink je regenwater? Dan moet je het altijd desinfecteren met UV-licht of chloor. Een cisterne is in feite een grote opslagtank die je vult met water van elders. Dit is de meest betrouwbare optie als je geen eigen put wilt boren en regenwater te onbetrouwbaar vindt.
Je vult de cisterne met een waterwagen of je koppelt hem aan een nabijgelegen bron (als die er is). Een kunststof cisterne van 2.500 liter kost rond de €800 tot €1.500.
Grote betonnen cisternes (5.000 liter) zijn vaak goedkoper per liter, maar lastiger te transporteren. Het voordeel van een cisterne is de voorspelbaarheid. Je weet precies hoeveel water je hebt en je bent niet afhankelijk van regenval.
Je moet de cisterne wel beschermen tegen bevriezing en algengroei. Een plek onder de grond of in een schuur is ideaal.
Ook hier geldt: filter het water voordat je het in je leidingen pompt. Stof en zand slijten je kranen en douchekoppen snel op.
Afvoer: grijs water en zwart water
Wat eruit gaat, is minstens zo belangrijk als wat erin komt. In off-grid tiny houses maak je onderscheid tussen grijs water (douche, gootsteen, wasmachine) en zwart water (toilet).
Grijs water bevat zeep en etensresten, maar is relatief schoon. Je kunt het filteren en hergebruiken voor de toiletspoeling of de tuin. Een simpel grijs water systeem bestaat uit een opvangvat met een filter en een pomp.
Kosten: €300 - €700. Let op: je mag grijs water in Nederland niet zomaar lozen op de bodem.
Je hebt vaak een vergunning nodig voor een helofytenfilter (rietbed) of een infiltratiekrat.
Zwart water is afkomstig van het toilet en is vervuild. Hier zijn drie hoofdoplossingen voor:
- Compost toilet: Scheidt vloeistof van vast en zet om in compost. Geen water nodig. Kosten: €400 - €1.500. Wel regelmatig ledigen.
- Cassette toilet: Vertrouwd concept, maar je moet de cassette legen bij een sanitaire station. Kosten: €200 - €600.
- Zelfbouw septic tank of helofytenfilter: De duurste en meest complexe oplossing. Een kleine septictank kost €1.500, een helofytenfilter rond de €3.000 inclusief aanleg.
Kostenoverzicht: wat kost een off-grid water systeem?
Laten we de kosten opdelen in drie niveaus. Dit zijn reële schattingen voor 2024, inclusief materiaal en simpele installatie. Hier kies je voor de basics.
Budget (€1.000 - €2.500)
Je gebruikt een bovengrondse regenton (500L) met een handpomp of een kleine dompelpomp op accu.
Je doucht met een camping douche en het toilet is een emmertje-toilet of een compost toilet van de Aldi. Je vult je watervoorraad bij de supermarkt of een vulpunt.
Middenklasse (€3.000 - €6.000)
Dit werkt voor een solist voor een paar maanden, maar is intensief. Dit is het realistische plaatje voor permanent wonen. Een ondergrondse regenwatertank (2.500L) van een merk als Garny of Poly-kringloop (rond €1.500).
Een dompelpomp met drukvat (Grundfos JP, circa €600). Een filtersysteem voor drinkwater (Doulton of Berkey, €300).
Premium (€7.000 - €15.000+)
Een elektrisch toilet (Incinolet of Separett) of een degelijk compost toilet (€800). Dit systeem biedt echt comfort. Hier kom je in de buurt van huishoudelijk comfort. Een eigen waterput (€4.000), een volautomatische hydrofoorinstallatie (€1.000), en een volwaardig helofytenfilter (€3.500).
Je kunt hiermee onbeperkt douchen en wassen zonder na te denken over watergebrek. Dit vereist wel vergunningen en professionele installatie.
Praktische tips voor je water systeem
1. Bereken je buffer op basis van de langste droge periode. In Nederland kan het in juni en juli weken droog zijn.
Tel je dagverbruik (bijv. 80L) en tel daar 50% bij op voor pech.
Voor 1 persoon is een buffer van 2.000 liter een veilige minimum. 2. Vriesbestendigheid is key. Zorg dat alle leidingen die buiten liggen, leeglopen of verwarmd worden. Gebruik vorstvrije kranen. Een bevriezende leiding betekent een kapotte pijp en geen water. 3.
Energie management. Een waterpomp trekt stroom. Zorg dat je pomp niet direct op je zonnepanelen draait, maar op een goed werkende accubank. Een pomp die uitschakelt tijdens het douchen is frustrerend. 4. Hygiëne is geen bijzaak. Water in een tank kan bederven.
Gebruik UV-licht of waterstofperoxide om het water te desinfecteren. Spoel je tanks jaarlijks door. 5.
Check de gemeente. Voordat je een septic tank of infiltratiekrat graaft: vraag een pre-overleg aan bij de gemeente. Boetes voor illegale lozing zijn hoog en je mag je tiny house soms niet eens neerzetten zonder goedgekeurd waterplan.
Een off-grid watersysteem is een kwestie van afwegen. Wil je de romantiek van de eigen put en accepteer je de risico's? Of kies je voor de zekerheid van een grote buffer die je af en toe bijvult? Voor de meeste starters is een goed ontworpen regenwater systeem met een backup cisterne de beste balans tussen vrijheid en gemak.