Luchtverdeling WTW tiny house berekenen: hoeveel m³/h per ruimte?

Een tiny house voelt pas écht als thuis als de lucht schoon en fris is, zonder dat je je erin hoeft te versmoreien. Je WTW (Warmte-Terug-Winning) installatie is je beste vriend, maar alleen als 'm goed is afgesteld. Te weinig lucht geeft vochtproblemen en een muffe boel. Te veel lucht?

Dan staat er een tocht die je uit je sokken blaast en je energierekening de pan in jaagt.

De truc zit 'm in de verdeling: hoeveel kubieke meter lucht per uur (m³/h) stuurt je WTW naar elke ruimte? Dit is de berekening die het verschil maakt tussen een fris huis en een houten kluis.

De basis is simpel: je hebt verse lucht nodig waar je bent en vieze lucht afvoeren waar die ontstaat. In een tiny house werk je met minimale ruimtes, dus elke liter lucht telt. We gaan niet gokken; we gaan rekenen.

Ik neem je mee in de berekening die ik zelf ook deed voor mijn eigen bouw.

Geen ingewikkelde formules, maar een praktische aanpak die je vandaag nog kunt toepassen.

Wat je nodig hebt voor je berekening

Voordat je überhaupt een boring gaat maken of een buis gaat zagen, moet je je huis opmeten.

Gokken is je vijand hier. Je hebt een meetlint nodig, een notitieboekje (of je telefoon) en een rekenmachine. De meeste WTW-systemen voor tiny houses werken met een drukverschil, dus de lengte en het aantal bochten in je leidingen bepalen ook hoeveel power je nodig hebt. Verzamel dit eerst:

• De plattegrond met maten: Noteer de lengte, breedte en hoogte van elke kamer (slaapkamer, woonkamer, badkamer, wc).
• Het aantal personen: Woon je er alleen of met z'n tweeën? Dit bepaalt de basisbehoefte.
• De specificaties van je WTW-unit: Welk model heb je? Zoek de maximale doorstroomcapaciteit op (bijv. 350 m³/h). Check ook de weerstand (Pa).
• Luchtleidingen: Wat is de diameter? (Meestal 75mm of 90mm). Hoe lang zijn ze en hoeveel bochten maken ze?

Stap 1: Bereken de benodigde totale luchtstroom

Elk mens produceert vocht en CO₂. In een kleine ruimte slaat dat snel op.

De bouwregel (NEN 1087) geeft richtlijnen, maar voor een tiny house passen we die toe op onze realiteit. We rekenen uit hoeveel lucht we per uur moeten verversen om schimmel en ellende te voorkomen. De berekening:
1. Slaapkamer (1-2 personen): Reken op 25 m³/h per persoon. Woon je met z'n tweetjes? Dan is 50 m³/h je minimum voor de slaapkamer.
2. Woonkamer/Keuken (verblijfsruimte): Hier breng je de meeste tijd door.

Reken op minimaal 25 m³/h per persoon.
3. Badkamer & Toilet: Deze ruimtes zijn 'bronnen' van vieze lucht. Ze hebben een continue afvoer nodig.

Reken op 50 m³/h voor de badkamer (douche!) en 25 m³/h voor het toilet.

Voorbeeld voor 2 personen:

• Slaapkamer: 50 m³/h
  
• Woonkamer: 50 m³/h
  
• Badkamer: 50 m³/h
  
• Toilet: 25 m³/h
  

Stap 2: Verdeel de lucht per ruimte (de verdeelsleutel)

Nu we het totaal weten (175 m³/h), moeten we dit verdelen. Je wilt geen deur open hoeven zetten om lucht te laten circuleren.

Elke ruimte krijgt een eigen aansluiting op de WTW. De verhouding is belangrijker dan het absolute getal, omdat je WTW-unit ergens een 'referentie' instelling heeft. Zo werkt de verdeling in de praktijk:
1. De verhouding berekenen:

• Slaapkamer: 50 / 175 = 28%
  
• Woonkamer: 50 / 175 = 28%
  
• Badkamer: 50 / 175 = 28%
  
• Toilet: 25 / 175 = 16% 2. Vertalen naar je WTW-systeem:
  

Je zet de schuif zo ver open dat de verhouding klopt.
Let op: De badkamer en toilet hebben vaak een 'terugslagklep' nodig zodat er geen rioollucht naar binnenkomt bij het uitzetten van de ventilator. 3. De volgorde van openen:
Zorg dat je de WTW-unit aanzet voordat je de verdeelbox afstelt.

Meestal zit er een 'balansventilatie' stand op. Draai alle schuiven dicht en open ze één voor één tot de gewenste m³/h eruit komt.

Gebruik een anemometer (luchtsnelheidsmeter) als je deze hebt (kost +- €30). Zonder meter: luisteren. Een constante, zachte airflow is het doel.

Stap 3: Leidingwerk en plaatsing (de fysieke kant)

De berekening is leuk, maar als je leidingen te ver doorgetrokken worden of te veel bochten maken, daalt je debiet enorm. In een tiny house is elke meter leiding een potentieel knelpunt.

Stappenplan voor de fysieke installatie:
1. Teken de route: Leg de leidingen zo recht mogelijk. Een bocht van 90 graden veroorzaakt evenveel weerstand als 2 tot 3 meter rechte buis. Gebruik liever een bocht van 45 graden of twee van 45 graden (lange bocht).

Specifieke maatvoering:

• Gebruik bij voorkeur 75mm of 90mm flexibele aluminium buis (geen plastic, dat maakt lawaai en isoleert slecht).
  
• De totale weerstand (in Pa) mag niet boven de 50-100 Pa uitkomen voor de meeste kleine WTW's.

Tel alle bochten en meters buis op. Een bocht = ca. 10 Pa weerstand. Tijdsindicatie:

• Uitzoeken en meten: 2 uur.
  
• Leidingen leggen: 4 tot 6 uur (als je netjes wilt werken). Veelgemaakte fout:
  

Stap 4: Afstellen en testen (de fijnafstelling)

Nu alles ligt, is het tijd voor de werkelijke test. Je berekening is de theorie, de meting is de praktijk.

Je wilt zeker weten dat je geen CO₂-ophoping hebt in de slaapkamer en dat de badkamer droog blijft.

De testprocedure:
1. Sluit alle ramen en deuren: De WTW moet zijn werk doen met de lucht die hij zelf aanvoert.
2. Check de standen: Zet de WTW op de middelste stand (niet de stille stand, want die geeft te weinig lucht voor de berekening).
3. Gevoelsmatige check:

• Voel je luchttoevoer bij de slaapkamer en woonkamer? (Moet zachtjes voelen, niet als een windvlaag).
  
• Voel je afzuiging bij de badkamer en het toilet? (Hou een stukje toiletpapier voor de rooster; het moet blijven plakken).

Finetuning:
Als de badkamer niet goed zuigt, draai je de schuif in de verdeeldoos iets verder open (maximaal 10% tegelijk). Als het in de slaapkamer tocht, draai je de toevoer iets dicht.

Herhaal dit tot het comfortabel voelt. Het doel is een luchtversnelling van maximaal 0,2 m/s in de verblijfsruimtes.

Veelgemaakte fouten bij luchtverdeling in tiny houses

Ik zie het misgaan in bijna elk tiny house project. Mensen zijn zo gefocust op het bouwen van de schil dat de ventilatie een sluitpost wordt.

Dit zijn de valkuilen waar je nu nog aan kunt ontkomen:

• Fout 1: Te weinig capaciteit voor de badkamer. Een douche produceert 1 tot 2 liter water per minuut. Als je maar 20 m³/h afzuigt, trekt dit vocht de wanden in. Oplossing: Zorg voor minimaal 50 m³/h afvoer in de badkamer en een rooster dat direct boven de douche hangt (nét buiten de waterstraal).
• Fout 2: Deuren die te strak sluiten. Lucht moet kunnen stromen. Als je deur tot de grond sluit (zoals in een caravan), zuigt de afzuiging de kamer vacuum en stopt de luchtstroom. Oplossing: Zorg voor een deur die 1-2 cm boven de vloer zweeft of zaag een stukje van de onderkant af (deurdruppel).
• Fout 3: Luchtinlaat en -uitlaat te dicht bij elkaar. Als je de inlaat naast de uitlaat plaatst (buiten), zuigt de WTW zijn eigen vieze lucht weer op. Oplossing: Minimaal 30 cm uit elkaar, bij voorkeur aan tegenovergestelde kanten van het huis.
• Fout 4: Vergeten dat WTW-filtertjes vervuild raken. Een vervuild filter verhoogt de weerstand enorm. Je berekening klopt dan niet meer. Oplossing: Vervang het G4-filter (grof) en het F7-filter (fijn) elke 6 maanden.