Stel je voor: je woont off-grid, je toilet spoelt niet met water en je produceert geen afval. Sterker nog, je creëert vruchtbare grond. Dat is de kern van humanure in een tiny house.
▶Inhoudsopgave
Je gebruikt je eigen ontlasting als compostmateriaal om uiteindelijk bomen te planten.
Het klinkt wennen, maar het is een van de meest circulaire systemen die je kunt bedenken. Het is niet zweverig; het is simpelweg een biologisch proces dat al eeuwen bestaat, nu toegepast in een minimalistische levensstijl.
Waarom zou je dit überhaupt overwegen? Een gewone wc verbruikt zo’n 3 tot 6 liter water per spoeling. In een tiny house op waterkracht (of met een beperkte regenton) is dat een enorme verspilling.
Daarnaast is het aanleggen van een septic tank duur (al gauw €1500-€3000) en vergunningsgevoelig.
Humanure is goedkoop, volledig onafhankelijk en zet een "probleem" om in een waardevolle grondstof. Je bespaart water, je bent je eigen afvalverwerker en je krijgt gratis compost.
De kern van het systeem: hoe werkt het?
Het begint bij het toilet. In een humanure systeem gebruik je geen doorspoelend toilet.
Je hebt een simpel houten of plastic bakje met een zitting, vaak met een deksel.
Na elk bezoek dek je de ontlasting af met een droge, koolstofrijke deklaag. Denk aan zaagsel, houtkrullen of droge bladeren. Dit is essentieel: de deklaag zorgt voor zuurstoftoevoer, neutraliseert geurtjes direct en breekt de ontlasting samen met het toiletpapier af.
De emmer of cassette vult zich langzaam. Zodra deze vol is (meestal na een week of twee voor één persoon), breng je hem naar je composthoop.
Daar leg je hem leeg op een nieuwe laag takken en bladeren. Het belangrijkste onderdeel van het proces is de "tweede compostering". Je stapelt de volle emmers en bedekt ze goed met afdekmateriaal (bijvoorbeeld stro of bladeren). Na een jaar of twee tot drie is het proces voltooid en is het veilig te gebruiken als bodemverbeteraar voor sierplanten of bomen. Nooit gebruiken voor moestuinen.
Modellen en materiaalkeuze: van DIY tot kant-en-klaar
Er zijn grofweg drie opties voor je toilet in het tiny house.
De goedkoopste en meest populaire is de DIY variant. Je bouwt een houten kastje (bijvoorbeeld van 18mm berkenplex) en plaatst daarin een standaard camping-emmer van 10 liter (RVS emmers zijn duurzamer maar prijziger). Kosten: materiaal €50-€100, emmer €10.
Dit vereist wel wat timmerwerk en het moet waterdicht afgewerkt worden met bijvoorbeeld epoxy of botenlak. Voor wie het iets strakker wil, is er de "Loo" van Trelino.
Dit is een self-contained systeem dat eruitziet als een normaal toilet, maar werkt met cassette’s.
De Trelino Origin M (manueel) kost rond de €450. Hij is compact, gemaakt van kunststof en makkelijk schoon te houden. Je haalt de cassette eruit en loopt hem leeg. Dit is vaak een vereiste als je tiny house op een park staat waar ze visueel geen "emmer-toilet" tolereren.
De derde optie is een droogtoilet met urine-afscheiding. Systemen zoals de "Separett" (vaak Zweeds) of de "Cinderella" (Noors) scheiden urine van de ontlasting.
Dit vermindert de geur enorm en versnelt de compostering omdat de ontlasting droog blijft. De Separett Villa 9215 kost ongeveer €900. Dit is een stuk duurder, maar wel hygiënischer en makkelijker in onderhoud. Je urine wordt apart opgevangen (en verdund als meststof) en de vaste stof droogt uit.
Prijsindicaties en kostenplaatje
Laten we de kosten even op een rijtje zetten. We gaan uit van een gemiddeld tiny house van 6 meter lang.
- Budget (DIY): €50 - €150. Hout, emmer, deklaag. Dit is de meest pure vorm, maar vraagt discipline.
- Middenklasse (Trelino): €400 - €550. Een nette kast, speciale cassette, makkelijker legen.
- Premium (Elektrisch/Waterloos): €800 - €1500. Separett of Cinderella. Werkt op 12V of 230V, vaak met ventilator en verbrandingsoven opties.
Vergeet de bijkomende kosten niet. Je hebt een composthoop nodig. Die bouw je van pallets (€0 - €30) of een compostvat (€100 - €200).
Verder heb je een onbeperkte voorraad deklaag nodig. Zaagsel kun je vaak gratis krijgen bij timmerbedrijven, anders kost een bigbag houtkrullen €20-€40. De totale investering is dus minimaal, zeker vergeleken met de €2000+ voor een septische put inclusief graafwerk.
De praktijk: geur, hygiëne en vergunningen
De grootste angst is geur. Als je het goed doet, ruik je niets.
De truc is de "dichte deksel" en de juiste deklaag. Gebruik je de emmer zonder te dekken? Dan stinkt het. Dek je direct en goed toe?
Dan ruik je hooguit het zaagsel. Ventilatie in het toilet is wel cruciaal.
Een simpel ventilatierooster dat aansluit op de warmte-terug-win-unit (WTW) of een los ventilatietje zorgt voor luchtstroom. Hygiëne is een kwestie van gewoonte. Was je handen goed na het legen van de emmer. Draag handschoenen.
Zorg dat je composthoop op een plek staat waar je huisdieren of kinderen niet makkelijk bij kunnen. Over vergunningen gesproken: formeel mag je in Nederland een composthoop hebben.
Echter, gemeenten hebben vaak regels over "stankoverlast". Bouw je composthoop daarom altijd op minimaal 2 meter van de erfgrens en zorg voor voldoende afdekking.
In een tiny house op een park is het slim om dit vooraf te checken.
Veelgemaakte fouten bij humanure
De grootste fout is het verkeerde deklaag materiaal gebruiken. Gebruik geen kattenbakvulling, dat klont en breekt niet af.
Gebruik geen blad dat verkleurt en gaat schimmelen (tenzij het echt droog is).
Zaagsel van naaldhout is ideaal; het zuigt goed op en breekt af. Een andere fout is het te snel oogsten van de compost. Na één jaar is het vaak nog niet volledig verwerkt.
Wacht minimaal 2 jaar voordat je het gebruikt, en liefst 3 jaar. Onvolledige compost bevat nog pathogenen. Denk ook aan de verwerking van je grijze water. Een derde valkuil is het toilet niet waterdicht maken.
Als je een DIY houten bak bouwt, lak hem dan van binnen en buiten af met epoxy.
Vocht trekt in het hout en dat gaat rotten en stinken. Tot slot: vergeet de ventilatie niet.
Een gesloten emmer in een kleine ruimte zonder luchtstof zorgt vroeg of laat voor muffe luchtjes. Zorg voor een goede doorstroom in je composttoilet naar buiten.
Praktische tips om te beginnen
Wil je starten? Probeer het eerst met een camping-toilet in je huidige badkamer.
Zo went het idee. Als je tiny house af is, begin dan met een simpel DIY model.
Het is goedkoper en je leert het systeem kennen. Zorg dat je altijd een reserve-emmer hebt. Niets is vervelender dan een volle emmer en geen plek om hem te legen. Investeer in een goede deklaag.
Regel een vaste bron van zaagsel voor je droogcomposttoilet in je tiny house voordat je de woning inrijdt.
Vraag bij lokale houtbewerkers of ze zaagsel hebben; vaak mag je het gratis komen halen. Tot slot: wees open over je systeem. Buren die het begrijpen, hebben minder last van vooroordelen. En jij?
Jij leeft straks in een huis dat zijn eigen voedselkringloop sluit. Dat is pas vrijheid.