Een tiny house is pas écht af als je de techniek op orde hebt. Zonder goede Home Assistant setup voelt je huis al snel als een kampeerhut met stopcontacten in plaats van een slimme, zelfvoorzienende woonplek.
▶Inhoudsopgave
Je wilt niet elke dag schakelaars zoeken of je afvragen of de zonnepanelen het nog doen.
Met deze gids bouw je in 2026 een compleet, betrouwbaar systeem dat werkt zoals jij wilt. Lekker praktisch, zonder onnodige poespas. Dit is een echte how-to.
We gaan stap voor stap aan de slag. Ik ga uit van een typisch Nederlands tiny house van 6 tot 9 meter lang, off-grid of semi-off-grid, met een beperkt stroomverbruik. Je bent handig, hebt basiskennis van elektra en bent bereid een weekendje te klussen. Laten we beginnen.
Wat je nodig hebt: materialen en voorwaarden
Voordat je start, check je de basis. Je tiny house moet waterdicht zijn en de elektrische installatie moet veilig zijn.
Geen losse draden die je later 'wel fixt'. Als je nog midden in de bouw zit, is dit hét moment om alles netjes weg te werken. Je wilt geen kabels die later over de vloer lopen.
- Home Assistant server: Raspberry Pi 5 (4GB, €85) of een oude laptop (minimaal 4GB RAM). De Pi is compact en verbruikt weinig. Een oude laptop is vaak krachtiger en gratis.
- SD-kaart of SSD: Voor de Pi: SanDisk Extreme 64GB (€15). Voor een stabiel systeem is een SSD beter, via USB 3.0 adapter (€25).
- Stroomvoorziening: Een 12V DC-voeding voor de Pi (€12) of een stopcontact. Belangrijk: je Pi moet constant aan blijven.
- Netwerk: Een stabiele router. De TP-Link Deco X50 (€120) is een goede keuze voor een tiny house. Zorg voor goede WiFi-dekking, of gebruik een Ethernet-kabel voor de Pi.
- Zigbee dongle: Sonoff Zigbee 3.0 USB Dongle Plus (€25). Dit is je brug naar al je slimme sensoren en schakelaars. Geen WiFi-rompsomp.
- Slimme schakelaars/dimmers: Kies voor Shelly. De Shelly Plus 1PM (€15) voor losse schakelaars, of Shelly Dimmer 2 (€20) voor dimbare verlichting. Ze zijn betrouwbaar en werken direct op 230V.
- Sensoren: Aqara sensoren (€10-15 per stuk). Voor temperatuur/luchtvochtigheid (Aqara Temp & Humidity), deur/raam (Aqara Door/Window), en beweging (Aqara Motion). Ze zijn klein en gaan jaren mee op een batterij.
- Energie-monitoring: Shelly EM (€35) of Shelly 3EM (€65) voor 3-fase. Dit meet je verbruik en opwekking van zonnepanelen.
- Relais voor zware lasten: Shelly Plus 2PM (€20) voor het schakelen van een boiler of waterpomp.
- Draad en connectors: VD-draad (zwart voor L, blauw voor N, geel/groen voor aarde), Wago 221 klemmen (€5 voor 50 stuks). Geen twist connectors.
- Gereedschap: Een goede krimptang, striptang, boormachine, en een multimeter (€30). Check altijd of de spanning er af is.
Wat je in huis moet hebben: Let op: Alles moet voldoen aan de NEN 1010 norm voor kleine woongebouwen.
Als je twijfelt, schakel een elektricien in voor de hoofdaansluiting. Veiligheid gaat boven alles.
Stap 1: Voorbereiding en netwerk op orde
Begin met een leeg hoofd en een leeg huis. Zorg dat je stopcontacten en lichtpunten op de juiste plek zitten.
Denk na over waar je de Pi en de dongle straks plaatst. Een plekje in de meterkast of onder de trap is ideaal. Vlakbij de router is het beste. Stap-voor-stap: Veelgemaakte fout: De Pi op een onstabiele plek zetten of een goedkope SD-kaart gebruiken.
- Router installeren: Zet je router op een centrale plek. Als je huis lang is, plaats hem niet in de verste hoek. Test de WiFi met je telefoon op de plek waar de Pi komt. Minimaal -60 dBm signaalsterkte is nodig voor stabiele verbinding.
- Home Assistant installeren: Flash Home Assistant OS op je SD-kaart of SSD via de Home Assistant website. Gebruik de Raspberry Pi Imager. Sluit de Pi aan op de router en start op. Je krijgt een IP-adres. Typ dit in je browser (bijv. 192.168.1.50) en volg de instructies.
- Maak een account: Kies een sterke wachtwoord. Sla dit op in een wachtwoordmanager. Je kunt nu inloggen op je Home Assistant dashboard.
- Update de software: Ga naar Settings > System > Updates. Installeer alle updates. Herstart de Pi als dat nodig is. Doe dit nu, want later vergeet je het.
- Installeer de Zigbee dongle: Stop de Sonoff dongle in een USB-poort. Ga in Home Assistant naar Settings > Devices & Services > Add Integration. Zoek naar 'Zigbee Home Automation' (ZHA). Volg de stappen. De dongle wordt herkend.
Een kapotte SD-kaart betekent alles opnieuw instellen. Koop een goede kaart of gebruik een SSD.
Het bespaart je uren frustratie. Tijdsindicatie: 1-2 uur. Als je router goed staat, ben je sneller klaar.
Stap 2: Slimme schakelaars en verlichting installeren
Nu ga je de fysieke schakelaars aansluiten. Dit is het moment om je elektraplan te checken.
Welke lichtpunten wil je slim maken? Welke stopcontacten? Wees selectief. Niet alles hoeft slim, maar het belangrijkste wel.
- Spanning uitschakelen: Zet de groepen in de meterkast uit. Check met je multimeter of er geen spanning meer staat. Altijd!
- Shelly plaatsen: Voor een losse lamp: Shelly Plus 1PM in de inbouwdoos achter de schakelaar. Sluit de L (fase), N (nul) en de schakeldraad aan. Volg de handleiding van Shelly. Gebruik Wago klemmen voor stevige verbindingen.
- Dimmer voor sfeer: Voor dimbare LED-lampen: Shelly Dimmer 2. Sluit aan op de L en N, en de schakeldraad naar de lamp. Test de dimfunctie direct.
- Integratie in Home Assistant: De Shelly's zijn nu zichtbaar via de Shelly integratie (die installeer je via Settings > Devices & Services). Geef ze logische namen: "Woonkamer Lamp" of "Keuken Spot".
- Maak schakelgroepen: Ga naar Settings > Devices & Services > Helpers. Maak een "Light Group" voor alle spots in de woonkamer. Zo schakel je alles met één knop.
- Test alles: Zet de spanning er weer op. Schakel elke lamp in en uit via de app. Check of de dimmer soepel werkt. Doe dit voordat je de boel dichtmaakt.
Stap-voor-stap: Veelgemaakte fout: Te veel lampen op één dimmer zetten. Check het maximale wattage (vaak 200-400W). Een Shelly Dimmer 2 gaat tot 200W voor LED. Overschrijden = storing of brandgevaar. Tijdsindicatie: 2-4 uur, afhankelijk van het aantal lichtpunten.
Stap 3: Sensoren en energiemonitoring
Je tiny house moet weten wat er gebeurt. Sensoren en lichtgewicht zonnepanelen op het dak geven je waardevolle data.
Energiemonitoring laat zien of je zelfvoorzienend bent. Dit is de basis voor slimme automatiseringen. Stap-voor-stap: Veelgemaakte fout: De stroomtangen verkeerd om plaatsen.
- Plaats sensoren: Aqara sensoren zijn draadloos. Plaats de deur/raam sensoren op ramen en deuren (max 2mm dikte voor de sensor). Bewegingssensoren in hoeken van kamers (hoek 120 graden, hoogte 2m). Temperatuursensoren op ooghoogte, niet bij ramen of verwarming.
- Koppel sensoren: In Home Assistant: Settings > Devices & Services > Add Integration > Zigbee Home Automation. Druk op de knop van de sensor en de dongle herkent hem. Geef hem een naam, bijv. "Raam Keuken".
- Energiemonitoring installeren: Shelly EM of 3EM in de meterkast. Sluit de stroomtangen aan op de fases van je zonnepanelen en de hoofdaansluiting. De Shelly moet zelf spanning krijgen (van de netspanning of een 12V-voeding). Gebruik de Shelly app om hem te configureren (verbind met WiFi).
- Integreer de Shelly EM: In Home Assistant: Settings > Devices & Services > Add Integration > Shelly. De EM wordt herkend. Je ziet nu "Power", "Energy" en "Current" voor elke fase. Maak een energie-dashboard met de "Energy" integratie.
- Test de data: Zet een lamp aan. Check of de wattage stijgt. Zet je zonnepanelen aan (of gebruik een lamp als test) en check of de opwekking meetelt. Zorg dat de data klopt.
- Maak een basis automatisering: Ga naar Settings > Automations & Scenes > Create Automation. Kies "Trigger: Motion Sensor". Kies "Action: Turn on Light". Bijv: "Als beweging in de gang, lamp aan na zonsondergang". Gebruik een voorwaarde voor tijd (na 18:00 uur).
- Voeg een timer toe: In dezelfde automatisering: "Lamp uit na 5 minuten". Dit voorkomt dat de lamp de hele nacht brandt.
- Energie besparing: Maak een automatisering die een waarschuwing geeft als het verbruik boven 1000W komt (bijv. boiler en kookplaat tegelijk). Stuur een notificatie naar je telefoon via de Home Assistant app.
- Bouw een dashboard: Ga naar Settings > Dashboards. Maak een nieuwe kaart. Voeg een "Gauge" toe voor je energieverbruik. Voeg een "History" toe voor temperatuur. Gebruik grote knoppen voor je lichtgroepen. Houd het overzichtelijk: één pagina per kamer.
- Test de automatiseringen: Loop door de kamer. Check of de lamp aangaat. Wacht 5 minuten. Check of hij uitgaat. Pas de timings aan als het niet klopt.
- Fout 1: Te veel WiFi-apparaten. Een tiny house heeft muren van hout of isolatie. WiFi kan zwak zijn. Gebruik Zigbee voor sensoren en schakelaars. Zigbee vormt een mesh-netwerk: elk apparaat versterkt het signaal. Koop een paar Zigbee repeaters (bijv. Aqara Smart Plug, €20) als je huis lang is.
- Fout 2: Geen back-up. Home Assistant crasht weleens. Maak een back-up via Settings > System > Backups. Sla deze op een USB-stick of in de cloud. Doe dit elke maand. Herstel is dan binnen 10 minuten.
- Fout 3: Verkeerde spanning. Shelly's werken op 230V. Check of je geen 12V of 24V systemen per ongeluk aansluit. Gebruik een multimeter. Verkeerde spanning = kapotte Shelly.
- Fout 4: Geen labelen van draden. In een tiny house is elke centimeter ruimte belangrijk. Label elke draad met tape en een stift. "Lamp Woonkamer", "Sensor Keuken". Dit scheelt uren zoeken later.
- Fout 5: Te weinig stroomcapaciteit. Je off-grid systeem heeft maar een beperkte accu. Een Home Assistant Pi verbruikt 5-10W. Tel al je apparaten op. Zorg dat je inverter (omvormer) genoeg vermogen heeft (minimaal 2000W voor een tiny house). Test onder volle belasting.
- Netwerk: Home Assistant is bereikbaar via WiFi en Ethernet. Geen haperingen. Ping test: minder dan 10ms vertraging.
- Zigbee: Alle sensoren en schakelaars zijn gekoppeld. Signaalsterkte is goed (RSSI > -70 dBm).
- Verlichting: Alle lampen schakelen via app en fysieke schakelaar. Dimmen werkt soepel zonder flikkeren.
- Sensoren: Deur/raam sensoren geven correct open/dicht aan. Bewegingssensoren reageren binnen 1 seconde. Temperatuur klopt (vergelijk met een thermometer).
- Energiemonitoring: Verbruik en opwekking worden live getoond. Historie is zichtbaar. Geen foutmeldingen in de Shelly app.
- Automatiseringen: Elke automatisering werkt zoals bedacht. Test met triggers. Notificaties komen aan.
- Dashboard: Overzichtelijk op telefoon en tablet. Knoppen werken. Geen laadproblemen.
- Veiligheid: Geen losse draden. Alle groepen in de meterkast zijn beveiligd met een aardlekschakelaar. Home Assistant heeft een sterk wachtwoord.
De klem moet om de fasedraad (bruin/blauw/groen) en de pijl op de tang wijst in de richting van de stroom.
Check de handleiding van Shelly. Een verkeerde meting geeft negatieve waarden of chaos. Tijdsindicatie: 1-2 uur voor sensoren, 2 uur voor energiemonitoring.
Stap 4: Automatiseringen en dashboards
Nu komt de magie. Home Assistant kan dingen zelf doen.
Dit bespaart je tijd en energie. Wees niet te ambitieus. Begin simpel, bouw uit.
Stap-voor-stap: Veelgemaakte fout: Te veel automatiseringen tegelijk maken. Je raakt het overzicht kwijt.
Begin met 3 tot 5 automatiseringen. Pas als die stabiel zijn, voeg je nieuwe toe. Tijdsindicatie: 2-3 uur. Dit is het leukste deel, maar test grondig.
Veelgemaakte fouten en hoe je ze oplost
Elke beginner maakt fouten. Ik ook, zeker bij het Renogy systeem installeren.
Hier zijn de meest voorkomende missers in een tiny house setup. Herken ze en voorkom problemen.
Deze fouten zijn makkelijk te vermijden. Neem de tijd voor de voorbereiding. Het bespaart je geld en stress.
Verificatie-checklist
Checklist om te zien of je setup af is. Loop deze af. Als alles groen is, ben je klaar.
Als je alles hebt gecheckt en je draagbare powerstation hebt aangesloten, is je tiny house klaar voor de toekomst.
Je hebt nu een systeem dat met je meegroeit. Voeg af en toe iets toe, maar houd het simpel. Geniet van je zelfvoorzienende leven.