Home Assistant koppelen met Victron tiny house: integratie via MQTT

Je staat in je tiny house en je wilt weten hoeveel energie je nog hebt. Niet even snel kijken op een schermpje naast de omvormer, maar echt zien wat er gebeurt.

Hoeveel zon levert mijn paneel op? Hoe vol is mijn accu?

En wat verbruikt die koelkast nu precies? Als je een Victron energie systeem in je tiny house hebt, dan is koppelen met Home Assistant de gamechanger. Het geeft je inzicht en controle, precies wat je nodig hebt als je off-grid of semi off-grid leeft.

De combinatie van Victron en Home Assistant is de droom voor elke tiny house bewoner die techniek en zelfvoorzienend serieus neemt. Het is niet alleen maar leuk gepruts; het helpt je besparen op je accucapaciteit en voorkomt vervelende verrassingen als je batterij leeg is. In deze gids leg ik je stap voor stap uit hoe je deze werelden aan elkaar koppelt via MQTT.

Wat is Home Assistant en Victron precies?

Stel je tiny house voor als een mini-grootbedrijf qua energie. Je hebt verschillende apparaten die samenwerken: zonnepanelen, een acculader, een omvormer en misschien een generator.

Victron Energy is het merk dat deze hardware levert. Hun spul staat bekend als extreem robuust en betrouwbaar, ideaal voor de onvoorspelbare Nederlandse zon en het leven zonder vaste stekker. Home Assistant is de digitale hersenpan voor je huis.

Het is een open-source platform dat al je slimme apparaten bij elkaar brengt.

Zonder dat je afhankelijk bent van de cloud van een of ander bedrijf. Je draait het op een mini-computer, zoals een Raspberry Pi 4 (rond de €80 - €100). Als je Victron systeem hierop aangesloten is, krijg je een dashboard dat exact laat zien wat er in je tiny house gebeurt.

De koppeling gebeurt via MQTT. Dat klinkt ingewikkeld, maar het is gewoon een taal waarmee apparaten met elkaar praten.

Je Victron GX apparaat (zoals een Cerbo GX of Color Control GX) stuurt data naar je Raspberry Pi.

Jij ziet die data op een scherm. Simpelweg omdat je wilt weten of je vanavond nog de koffiezetapparaat aan kunt zetten zonder je accu leeg te trekken.

Waarom wil je deze koppeling in je tiny house?

In een gewoon huis stap je gewoon op de fiets naar het werk en is stroom altijd beschikbaar.

In een tiny house is energie je meest kostbare bezit. Zonder inzicht stuur je blind. Je kunt pas besparen als je weet wat je verbruikt. Met de Victron-Home Assistant koppeling zie je realtime verbruik, opbrengst en de staat van je accu.

Dit voorkomt dat je accubank te diep ontladen raakt, wat de levensduur flink verkort. Stel je voor: het is bewolkt en je accu zit op 40%.

Je weet niet of je de verwarming aan kunt zetten voor de avond.

Met het dashboard zie je de voorspelde resterende uren. Je kunt dan slim kiezen: even wachten tot de zon doorbreekt of de generator starten. Dit soort beslissingen maken het off-grid leven draagbaar en minder stressvol.

Daarnaast is het gewoon vet om te zien. Als tech-liefhebber (en dat zijn veel tiny house bouwers) geniet je van de data.

Je kunt patronen herkennen. Waarom verbruikt je koelkast 's nachts zoveel? Is dat isolatie of gewoon een oud apparaat? De koppeling geeft je de feiten, niet een onderbuikgevoel.

De kern van de werking: Hardware en Software

Om dit werkend te krijgen, heb je een paar specifieke onderdelen nodig.

Dit is geen generieke oplossing; het werkt specifiek met Victron hardware. Als je een ander merk hebt, werkt deze handleiding niet. De basis is je Victron omvormer/lader en een GX apparaat.

De GX apparaten zijn de schakel. De meest gangbare voor een tiny house is de Victron Cerbo GX (rond de €350 - €400).

De oudere Color Control GX (CCGX) (tweedehands te vinden voor €150 - €200) werkt ook, maar is langzamer.

De Cerbo GX heeft Bluetooth en betere connectiviteit. Het GX apparaat sluit je aan op je Victron omvormer via een VE.Bus kabel. Dit is een speciale Victron kabel. Daarnaast heb je een Raspberry Pi 4 nodig (4GB RAM is ruim voldoende, circa €80 - €100).

Op deze Pi installeer je Home Assistant OS. De Pi sluit je aan op je netwerk.

In de meeste tiny houses gebruik je een 4G/5G router voor internet (bijvoorbeeld een Huawei router, €100), omdat er geen glasvezel ligt. De Pi en de Victron Cerbo moeten in hetzelfde netwerk zitten. De magie gebeurt via MQTT.

De Victron Cerbo GX heeft een ingebouwde MQTT broker. Of je zet er een aparte op (bijvoorbeeld Mosquitto).

Home Assistant luistert naar de berichten (topics) die de Victron uitzendt. Berichten als " batterij spanning is 13.2V" worden ontvangen en getoond op je dashboard.

Stap-voor-stap: De integratie opzetten

Hieronder volgt de praktische handleiding. We gaan uit van een Cerbo GX en een Raspberry Pi met Home Assistant. Zorg dat je Pi draait en dat je toegang hebt tot het dashboard (via homeassistant.local:8123).

1. Victron Cerbo GX configureren: Log in op de Cerbo GX via je browser (IP-adres van het apparaat). Ga naar Settings -> Services -> MQTT. Zet MQTT aan. Vul bij 'Broker address' het IP-adres van je Raspberry Pi in. Gebruik de standaard poort 1883. Als je Mosquitto add-on op je Pi draait, zorg dan dat je een gebruiker aanmaakt voor de Victron.
2. Home Assistant voorbereiden: Installeer de Mosquitto Broker add-on in Home Assistant. Zorg dat deze actief is. Maak een nieuwe gebruiker aan specifiek voor de Victron (bijvoorbeeld 'victron_user') met een sterk wachtwoord. Noteer dit goed.
3. Victron verbinden met Mosquitto: Terug op je Cerbo GX. Vul het IP-adres van je Pi in bij 'Broker address'. Vul de gebruikersnaam en het wachtwoord in die je net hebt gemaakt. Sla op. De Cerbo gaat nu verbinding maken. Je ziet een status 'Connected' als het lukt.
4. De integratie toevoegen in Home Assistant: In Home Assistant ga je naar Settings -> Devices & Services. Klik op Add Integration en zoek naar 'Victron'. Kies de optie voor 'Victron GX'. Vul het IP-adres van je Cerbo GX in. Home Assistant zal nu automatisch alle beschikbare data-sensors ontdekken (spanning, stroom, vermogen, etc.).
5. Dashboard bouwen: Nu komt het leuke gedeelte. Ga naar Settings -> Dashboards. Maak een nieuwe kaart aan. Gebruik de 'Gauge' card voor de batterij status (percentage en voltage). Gebruik de 'Sensor' card voor de zon-opbrengst (Watt) en het verbruik. Zorg dat je de eenheden goed zet (kW, V, Ah).

Als dit gelukt is, heb je een werkend systeem. Het is even pielen met de MQTT instellingen, maar als het loopt, is het stabiel.

Prijzen en systeemvarianten voor je tiny house

De kosten hangen af van hoe ver je al bent met je Victron systeem.

Heb je nog niets, dan is dit een extra stap. Heb je al een Cerbo GX, dan zijn de kosten minimaal. Scenario 1: Je hebt al Victron hardware (Budget optie)
Je bezit al een Victron MultiPlus of Quattro en een MPPT controller. Je mist alleen de monitoring.

• Raspberry Pi 4 (4GB): €90
• MicroSD kaart (32GB): €10
• Cerbo GX (als je die nog niet hebt): €380
• Benodigde kabels (Ethernet, VE.Bus): €30
• Totaal: Rond de €130 (exclusief Cerbo).

Je kiest voor de Cerbo GX omdat deze toekomstbestendig is.

• Victron Cerbo GX: €380
• Raspberry Pi 4 kit: €120
• Victron GX Touch 50 (scherm voor Cerbo): €130 (optioneel, want HA op tablet werkt ook)
• Installatiekabels en voeding: €50
• Totaal: Rond de €550 - €650 voor de monitoring en GX hardware.

Je betaalt dan voor de service, maar verliest de vrijheid van Home Assistant.

Voor een tiny house raad ik de zelfbouw optie aan; zo kun je zelf Home Assistant instellen voor energiemonitoring en blijft het systeem volledig van jou.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Veel beginners lopen vast bij de MQTT configuratie. Een veelvoorkomende fout is een verkeerd wachtwoord of een verkeerd IP-adres.

Zorg dat je Pi een vast IP-adres krijgt in je router (DHCP reservering).

Als het IP-adres verandert, valt de verbinding weg. Een andere valkuil is de data-stroom. Victron stuurt veel data.

Als je dit onnodig vaak opvraagt, kan dit je GX apparaat vertragen. Gelukkig doet de Victron MQTT broker dit vrij efficiënt. Zorg wel dat je Home Assistant niet teveel onnodige entiteiten activeert. Haal alleen de sensors op die je echt gebruikt (bijv. spanning, stroom, batterij %).

Let op de netwerkstructuur in je tiny house. Als je een 4G router gebruikt, moet je er zeker van zijn dat je Raspberry Pi en Victron Cerbo op hetzelfde WiFi netwerk zitten.

Een bekabelde Ethernet verbinding is altijd beter en stabieler. In een tiny house met veel metaal (Stalen frame) kan WiFi storing geven.

Gebruik een kabel waar het kan. Verwarring over de 'VRM Portal' versus 'MQTT'. Victron heeft zijn eigen cloud portal voor live energiemonitoring in je tiny house (VRM).

Die is handig voor fabrikanten en installateurs, maar voor jou als bewoner is Home Assistant fijner omdat het lokaal draait.

Je hoeft niet altijd internet te hebben om je eigen systeem te zien, zolang je thuis bent op je lokale netwerk.

Praktische tips voor het dagelijks gebruik

Zodra je dashboard draait, ga je anders kijken naar energie. Je ziet direct het effect van een lamp die aan blijft staan.

Gebruik dit inzicht om je gedrag aan te passen. In de winter draai je je systeem anders dan in de zomer. In de zomer kun je experimenteren met 'load shifting' – overdag veel stroom gebruiken als de zon schijnt. Maak gebruik van automatiseringen in Home Assistant.

Koppel je verbruik aan slimme schakelaars. Bijvoorbeeld: als de batterij spanning onder de 12.4V zakt (bijna leeg), schakel dan automatisch de zware verbruikers uit (boiler, kookplaat).

Dit voorkomt diepe ontlading en schade aan je dure accubank. Investeer in een goede tablet of een oud smartphone scherm voor aan de wand.

Hang deze in je keuken of woonkamer. Een fysiek scherm dat altijd aanstaat, is waardevoller dan een app op je telefoon die je moet openen. Zo houd je altijd zicht op je 'levensader'.

Als je merkt dat het systeem traag wordt of data mist, reboot dan eens per maand de Raspberry Pi. Het is een computer en heeft af en toe een frisse start nodig. Zorg voor goede ventilatie rondom de Pi en de Cerbo; ze worden warm en in een tiny house is ruimte beperkt.

Conclusie

De integratie van Home Assistant met Victron via MQTT is een must-have voor de serieuze tiny house bewoner die zelf een energie-opslag systeem wil configureren.

Het brengt rust, inzicht en controle over je energievoorziening. Het is een investering van tijd en een paar honderd euro, maar het bespaart je kapotte accu's en slapeloze nachten. Begin klein. Zorg eerst dat de data stroomt, voeg dan pas de mooie grafieken en automatiseringen toe. Met deze setup bouw je een energiezuinig en intelligent huisje dat werkt voor jou, niet andersom.