Hoe installeer je een split-unit airco tiny house zelf?

Een split-unit airco in je tiny house installeren? Dat klinkt als een klus voor professionals, maar met de juiste voorbereiding kun je dit prima zelf.

Het geeft je de controle over je eigen comfort en bespaart je al snel €1.500 - €2.500 aan installatiekosten. Het is geen rocket science, maar het vereist wel secuur werk. Een verkeerd geboord gat in je houtskeletbouw is sneller gemaakt dan je denkt, en lekkage van het koelmiddel is het laatste wat je wilt. Laten we de stappen doornemen, van materiaallijst tot de laatste check.

Wat je nodig hebt: materiaal en gereedschap

Voor je begint, verzamel je alles. Niets is vervelender dan halverwege te moeten stoppen omdat je een specifieke boor mist.

Je hebt een investering te doen in materiaal, reken op een totaalbedrag van ongeveer €1.200 tot €2.000, afhankelijk van het model dat je kiest. Een goed instapmodel als de Mitsubishi Electric MSZ-HR35VF is een uitstekende keuze voor de meeste tiny houses en kost rond de €1.100. Ga voor een A++ energielabel, dat scheelt enorm op je stroomverbruik, vooral als je (deels) off-grid leeft.

• Split-unit airco set: Binnenunit + buitenunit + 5 meter leidingset. Kies voor een set met R32 koelmiddel, dit is milieuvriendelijker en efficiënter.
• Gereedschap: Boormachine met een 65mm of 70mm gatenboor (afhankelijk van de leidingdiameter), waterpas, rolmaat, steeksleutels, momentsleutel, vacuümpomp, manometerset, een goede kruiskopschroevendraaier en een leidingbuiger.
• Materialen: Airco-leidingen (meestal bij de set inbegrepen), afvoerslangetje (16mm), isolatiemateriaal voor de leidingen (Armaflex), een gootje of lijstje voor de leidingen binnenshuis, kit (acrylkit of MS-polymeer), en een leidingdoorvoer met regenkap voor de buitenmuur.
• Veiligheid: Veiligheidsbril, gehoorbescherming en stevige werkhandschoenen.

Stap 1: De juiste plek bepalen

De locatiebepaling is cruciaal. De binnenunit moet op een plek waar de koude lucht de ruimte goed kan verdelen, dus niet pal boven je bed of zitgedeelte waar het direct op je hoofd blaast. Denk na over de buitenunit.

Die maakt geluid, ook als hij uitstaat (de ventilator kan doorslaan). Zet hem niet direct onder een raam van de buren of op je eigen slaapkamerraam.

Kies voor een plek met goede ventilatie, minimaal 30 cm vrije ruimte rondom. In een tiny house is de buitenunit vaak onder het raam of op een verlaagd stukje dak gemonteerd. Zorg dat hij stabiel staat, trillingen leiden tot lawaai.

1. Bepaal de binnenunit-locatie: hoog op de wand, liefst tegen een dragende wand (niet nodig voor de wanddikte, maar wel voor stabiliteit).
2. Bepaal de buitenunit-locatie: buiten, met vrije luchtstroom eromheen. Vermijd plekken waar regenwater op de unit kan blijven staan.
3. Check de leidingloop: hoe korter, hoe beter. Probeer een rechte lijn te houden van binnen naar buiten. Een bocht van 90 graden kost al snel 0,5 meter extra leiding en koelvermogen.
4. Teken de plekken af met potlood en waterpas.

Stap 2: De gaten boren en leidingen leggen

Hier gaat het echt gebeuren. Je maakt een doorvoer door je buitenwand.

Tiny house-wanden zijn vaak opgebouwd uit houtskelet met isolatie. Gebruik een gatenboor die precies past bij de doorvoer voor je compacte airco die verwarmt en koelt (meestal 65mm). Boor van binnenuit naar buiten.

Dit voorkomt dat je houtvezels aan de buitenkant kapot trekken. Werk secuur, een gat dat scheef zit, is lastig te herstellen.

1. Boor het gat voor de leidingdoorvoer. Houd een lichte neiging (1-2 cm) naar buiten toe aan, zodat condenswater naar buiten loopt en niet naar binnen.
2. Monteer de leidingdoorvoer. Druk deze stevig in het gat en kit deze waterdicht af van buiten én van binnen. Gebruik hiervoor MS-polymeer kit, dat is elastisch en hecht goed op hout.
3. Sluit de leidingen aan de binnenunit aan. Volg de handleiding. De leidingen zijn koper en moeten gebogen worden. Gebruik een leidingbuiger om knikken te voorkomen. Een knik in de koperen leiding is een directe lekkage.
4. Sluit het condenswaterafvoerslangetje aan. Dit loopt van de binnenunit naar buiten. Zorg voor een vrije val, zonder luchtbel. Een horizontaal stuk van maximaal 50 cm is acceptabel, maar liever korter.
5. Leid de leidingen door het gat naar buiten. Zorg dat ze netjes in de doorvoer passen.

Stap 3: De units monteren en aansluiten

De zwaarste klus is het monteren van de units. Bij de installatie van een vaste airco weegt de binnenunit een kiloot of 10 en de buitenunit een kiloot of 30-40. Zorg voor hulp.

De binnenunit hangt op een beugel die je stevig in de wand (of regelwerk) moet vastzetten. Gebruik voldoende schroeven die de regelwerk raakt. De buitenunit kan op de grond (op een verhoging) of aan de wand. Wandmontage vereist een stevige ondergrond, zeker als je kiest voor een split-unit zelf installeren.

1. Monteer de beugel voor de binnenunit waterpas. Check dit drie keer. Een scheve unit lekt water en koelt minder efficiënt.
2. Klik de binnenunit op de beugel.
3. Zet de buitenunit vast. Op de grond: zet hem op een stabiele, waterpas ondergrond. Aan de wand: boor in de muur en gebruik de bijgeleverde beugels.
4. Sluit de leidingen en het stroomkabel aan op de buitenunit. Let op de kleurcodering van de stroomkabels (volg de handleiding!).
5. Sluit het condenswaterafvoerslangetje buiten af. Zorg dat het water wegloopt van de fundering.

Stap 4: Vullen, controleren en testen

De meeste sets worden geleverd met een kant-en-klare lading koelmiddel. Je hoeft ze niet perse bij te vullen als je de leidingen niet langer maakt dan de standaard 5 meter.

De grootste klus hier is het controleren op lekkages en het afstellen. Dit is het moment van de waarheid.

1. Open de kleppen bij de buitenunit om het koelmiddel te laten circuleren. Dit doe je met de bijgeleverde sleutel. Je hoort een sisgeluid.
2. Controleer alle verbindingen op lekkages met zeepsop. Smeer alle naden in en kijk of er bubbels ontstaan. Doe dit zowel binnen als buiten.
3. Sluit de stroom aan en zet de airco aan. Test hem zowel op koelen als op verwarmen.
4. Controleer of de condenswaterafvoer werkt. Giet een beetje water in de bak van de binnenunit en kijk of het buiten uit de slang komt.
5. Sluit de leidingen netjes af met het isolatiemateriaal. Dit voorkomt condensvorming op de leidingen binnenshuis.

Verificatie-checklist: Is het goed?

Je bent klaar. Maar voordat je tevreden achteroverleunt, loop deze checklist na.

Dit voorkomt teleurstellingen en eventuele schade.

• Lekkage: Geen enkele bubbel bij de zeepsop-test?
• Waterpas: Hangt de binnenunit waterpas? Staat de buitenunit waterpas?
• Afvoer: Loopt het condenswater naar buiten zonder dat het ergens blijft staan?
• Geluid: Maakt de buitenunit ongewone geluiden? Een zacht zoemen is normaal, bonken of ratelen niet.
• Luchtstroom: Voel je koude lucht uit de unit blazen?
• Stroomverbruik: Controleer of de stroomsterkte in orde is (geen stoppen die doorslaan).
• Isolatie: Zijn alle leidingen geïsoleerd?