Heliodyne zonneboiler tiny house: geëvacueerde buizen review

Je staat op het punt je tiny house off-grid te maken, of in ieder geval een stuk zelfvoorzienender.

Het gas is duur en de stroomkosten swingen de pan uit. Je zoekt naar een manier om je water warm te maken zonder dat je direct afhankelijk bent van het net of een propaantank die je elke winter moet bijvullen.

Je hebt vast al gehoord van zonneboilers, maar de meeste systemen zijn gemaakt voor grote huizen met schuine daken vol zonnepanelen. In een tiny house werk je vaak met een plat dak of een beperkt oppervlak. Dan kom je al snel uit bij evacuatiebuizen. En één naam blijft terugkomen in de off-grid community: Heliodyne.

Heliodyne staat bekend om hun robuuste, Amerikaanse bouwkwaliteit. Hun systemen zijn zwaarder en duurder dan de doorsnee Aziatische zonneboiler, maar ze zijn gebouwd om stormen te overleven en om jarenlang probleemloos te draaien zonder onderhoud.

In dit artikel duik ik in de Heliodyne zonneboiler voor tiny houses, specifiek de geëvacueerde buizen. We gaan het hebben over of het echt werkt, wat het kost, en of je het zelf kunt installeren of dat je beter een professional inschakelt.

Waarom kiezen voor geëvacueerde buizen in een tiny house?

De meeste zonnecollectoren die je kent, zijn vlakkeplaatcollectoren. Dat zijn die grote glazen platen die je op een schuur dak ziet liggen.

Ze zijn goedkoop en doen hun werk, maar ze hebben een nadeel: als het vriest of als het bewolkt is, verliezen ze veel efficiëntie. Bovendien nemen ze veel ruimte in beslag. In een tiny house met een maximaal dakoppervlak van 20 tot 30 vierkante meter wil je geen 4 vierkante meter opofferen voor alleen je warm water.

Geëvacueerde buizen werken anders. Elke buis is een glazen buis met daarin een koperen absorberstaaf.

Tussen het glas en de staaf zit een vacuüm (vandaar de naam). Dit vacuüm isoleert extreem goed. Het werkt als een thermosfles: het houdt de warmte vast en verliest bijna niets aan de omgeving. Daardoor werken deze systemen nog bij temperaturen ver onder nul.

In de praktijk betekent dit dat je in de winter nog steeds warm water kunt produceren, iets wat bij vlakkeplaatcollectoren vaak stopt zodra de vorst invalt. Voor tiny houses is het formaat een groot voordeel.

Je kunt bijvoorbeeld vier of zes buizen naast elkaar monteren op een frame op je plat dak of op de zuidgevel. Dit bespaart ruimte en zorgt ervoor dat je geen dakbedekking beschadigt met een zwaar vlakkeplaat systeem. Heliodyne buizen zijn robuust; ze kunnen tegen een stootje. De fabrikant claimt dat de buizen hagelbestendig zijn tot 2,5 cm diameter, wat in Nederland geen overbodige luxe is.

De Heliodyne Delta Collectors: specificaties voor je tiny house

Heliodyne is een Amerikaans merk en hun systemen zijn vaak iets zwaarder en groter gebouwd dan de Europese concurrentie. De meest gangbare optie voor een klein huis is de Heliodyne Delta serie.

Deze collectors zijn verkrijgbaar in verschillende lengtes, maar de meest voorkomende voor tiny houses is de 1500mm of 2000mm uitvoering. Een enkele collector van 1500mm bevat ongeveer 15 buizen. De totale opbrengst hangt af van het aantal collectors en de zoninstraling.

In Nederland kun je rekenen op ongeveer 40 tot 50% van het totale vermogen van de collector aan warm water opbrengst per dag in de zomer.

In de winter zakt dit naar 15 tot 20%. Voor een tiny house met 1 of 2 personen is één collector van 1500mm vaak al voldoende voor 100 liter warm water per dag. Als je met z’n vieren bent of veel doucht, kun je beter twee collectors aanschaffen.

Een belangrijk technisch detail is de coating van de absorbers. Heliodyne gebruikt hun eigen "Black Chrome" coating.

Dit is duurzamer en efficiënter dan de standaard blauwe coating die je bij goedkopere merken vindt.

De coating degradeert namelijk minder snel door UV-licht. Omdat je dak in de zomer constant in de zon staat, is deze kwaliteit essentieel voor de levensduur. Verwacht met een Heliodyne systeem minimaal 15 tot 20 jaar probleemloos te kunnen draaien.

Installatie: zelf doen of uitbesteden?

De installatie van een zonneboiler in een tiny house is intensief. Je werkt met water, druk en elektriciteit.

Als je handig bent en ervaring hebt met loodgieterswerk, kun je de collectors op het dak plaatsen. Je moet dan rekening houden met het gewicht. Een Heliodyne collector met frame en vloeistof kan al gauw 40 tot 50 kilo wegen.

Zorg dat het dak van je tiny house dit kan dragen. Veel tiny houses hebben een lichtere constructie dan een gemiddeld huis, dus verankering is cruciaal.

De fysieke installatie van de collector op het dak bestaat uit het vastzetten van het frame (meestal aluminium) en het aansluiten van de leidingen.

De leidingen lopen van de collector naar de boiler. Dit zijn dunne koperen of kunststof leidingen die goed geïsoleerd moeten worden. Als je de leidingen buiten laat lopen, moeten ze vorstvrij zijn. In een tiny house loop je vaak via de buitenkant naar de boiler toe.

Dit vergt nette doorvoeren door de wand of het dak. Het elektrische gedeelte is vaak het lastigst voor beginners.

De Heliodyne boiler heeft een thermostaat en een circulatiepomp nodig. De pomp zorgt dat het water door de collector stroomt als er zon is. In een off-grid tiny house wil je niet zomaar op het net aansluiten.

Je moet de pomp voeden via je accubank. Een gemiddelde circulatiepomp verbruikt ongeveer 25-40 Watt als hij draait.

Als je zonnepanelen hebt, is dit prima te doen, maar je moet de bedrading netjes integreren in je bestaande elektra systeem. Als je geen ervaring hebt met waterdruk systemen, raad ik aan om de aansluiting van de boiler en de pomp door een professional te laten doen. Een lekkage in een tiny house is rampzalig omdat de ruimte beperkt is en waterschade snel optreedt. Kosten voor installatie liggen vaak tussen de €800 en €1500, afhankelijk van de complexiteit en hoe ver de boiler van de collector verwijderd is.

De boiler en buffer: wat past er in je tiny house?

De collector op het dak is maar één deel van het verhaal. Je hebt ook een opslag nodig.

In een tiny house is ruimte schaars, dus je kunt geen enorme boilertank van 200 liter kwijt.

Een Heliodyne systeem werkt vaak met een gesloten drukvat. Dit is een roestvrijstalen tank met daarin een warmtewisselaar (spiraal). Het water in de tank wordt verwarmd door de zon, maar het is gescheiden van het water dat je uit de kraan krijgt.

Voor de meeste tiny houses is een boiler van 120 liter ideaal. Dit formaat past vaak nog wel in een hoekje van de badkamer of onder een verhoogd bed. Een 120 liter boiler weegt vol rond de 130 kilo. Zorg dat je vloer dit gewicht op één plek kan dragen.

Als je vloer niet sterk genoeg is, moet je de boiler in de basisconstructie van je tiny house verwerken, bijvoorbeeld in de fundering of op een dragende wand.

Een veelgemaakte fout is het vergeten van de buffercapaciteit. Zonneboilers werken het beste als je het warm water 's nachts of in de vroege ochtend gebruikt, en de zon de tank overdag weer opwarmt.

In de praktijk betekent dit dat je je douche- en wasgedrag moet aanpassen. Douchen om 12 uur 's middags is efficiënter dan om 7 uur 's ochtends. Als je het water sneller verbruikt dan de zon het opwarmt, moet je bijverwarmen.

In een tiny house doe je dat vaak met een elektrische element in de boiler (via je omvormer) of met een houtkachel met boiler aansluiting.

De Heliodyne systemen zijn vaak uitgerust met een "Differential Controller". Dit is een slim kastje dat de temperatuur meet tussen de collector en de boiler. Als de collector heter is dan het water in de boiler, start de pomp automatisch.

Dit voorkomt dat de pomp onnodig draait en energie verspilt. In een off-grid situatie is elke watt belangrijk, dus zorg dat deze controller goed is afgesteld op je specifieke situatie.

Kostenplaatje: investering vs. besparing

Een Heliodyne systeem is geen koopje. Het is een investering.

Een complete set met een Delta collector (1500mm), een 120 liter boiler, de pomp, de controller en de benodigde fittingen kost al snel tussen de €2.500 en €3.500 exclusief installatie. Als je kiest voor een groter systeem (meerdere collectors), loopt dit bedrag op naar €4.500 tot €5.500. Dit is aanzienlijk meer dan een goedkope Aziatische zonneboiler van €1.000, maar je betaalt voor de kwaliteit en levensduur.

De besparing hangt af van je huidige energieverbruik. Verwarm je nu je water met een elektrische boiler van 2000 Watt?

Dan verbruik je voor 100 liter warm water per dag ongeveer 2 tot 3 kWh.

Bij een stroomprijs van €0,40 per kWh (inclusief belastingen) ben je per jaar al snel €400 tot €500 kwijt aan warm water. Met een Heliodyne systeem haal je in de zomer 100% van je warm water uit de zon. In de winter misschien 30-50%. Je besparing zal dus liggen tussen de €200 en €400 per jaar.

De terugverdientijd is dus lang, vaak 8 tot 12 jaar. Voor een tiny house bewoner is dat vaak niet de reden om te kiezen voor een zonneboiler, zeker niet wanneer je dit combineert met een slimme thuisbatterij voor energieopslag.

De echte reden is de onafhankelijkheid. Je wilt niet afhankelijk zijn van het elektriciteitsnet of gas. Je wilt kunnen douchen als de stroom uitvalt of als de gasprijs door het dak gaat.

Die rust en vrijheid zijn de investering vaak waard. Bovendien verhoogt een goed off-grid systeem de waarde van je tiny house.

Vergeet de bijkomende kosten niet. Je hebt isolatiemateriaal nodig voor de leidingen (minimaal 6 mm schuimrubber isolatie). Je hebt fittingen nodig (meestal 22mm of 28mm).

En als je het water wilt gebruiken voor je douche, moet je vaak een thermostatische mengkraan plaatsen om verbranding door heet water te voorkomen.

Tel dit allemaal op en je budget is snel gevuld.

Praktische tips voor tiny house eigenaren

Als je een plat dak hebt, zorg dan dat je het frame optilt. Door de collector iets schuin te zetten (minimaal 15 graden), loopt het regenwater er beter af en profiteer je meer van de zon in de winter (laaghangende zon). Bij een tiny house met een schuin dak is de hoek vaak al bepaald door de dakconstructie, maar een schuin frame kan helpen om de hoek te optimaliseren.

Denk na over de routing van de leidingen. In een tiny house loop je vaak langs de buitenkant.

Zorg dat de leidingen niet te lang zijn. Elke meter leiding buiten is een meter waar warmte verloren gaat.

Probeer de boiler en de collector zo dicht mogelijk bij elkaar te plaatsen, of gebruik een dikwandige isolatie. In Nederland is het verplicht om leidingen buiten vorstvrij te maken, maar isolatie helpt ook tegen warmteverlies. Test je systeem voordat je de wanden dichtmaakt.

Sluit alles aan en laat het een dag draaien. Controleer op lekkages.

Een klein lekje in een tiny house is vaak moeilijk te bereiken zonder sloopwerk. Zorg ook dat je weet waar de afsluiters zitten. Als er iets misgaat, moet je het water snel kunnen aftappen om waterschade te voorkomen. Combineer het systeem met een houtkachel.

In de winter is de zon in Nederland vaak te zwak voor voldoende warm water. Als je tiny house voorzien is van een houtkachel met een boiler aansluiting (zoals een Ecofire of Tulikivi), kun je de boiler bijverwarmen met een naverwarming. Dit is een gouden combinatie: in de zomer gratis warm water door de zon, in de winter warm water door hout.

Conclusie: Is Heliodyne iets voor jou?

Een Heliodyne zonneboiler met geëvacueerde buizen is een topkeuze voor tiny houses die serieus werk willen maken van off-grid leven zonder stroomaansluiting. Het systeem is duurzaam, onderhoudsarm en werkt ook bij vriestemperaturen. Het past qua formaat goed bij de beperkte ruimte van een tiny house, zolang je het gewicht in de gaten houdt.

Is het de investering waard? Als je kijkt naar pure financiële return on investment, nee.

De gas- en stroomprijzen moeten nog verder stijgen voordat je dit terugverdient. Maar als je kijkt naar kwaliteit van leven, onafhankelijkheid en de mogelijkheid om ook 's winters warm water te hebben zonder gas, dan is het antwoord ja.

Zorg dat je het goed installeert, of laat het doen door iemand die verstand heeft van off-grid systemen. Ben je van plan om je tiny house te bouwen? Begin dan met het ontwerp van je dak.

Zorg dat de zuidkant vrij is van schaduw (van bomen of andere gebouwen).

En bedenk alvast hoe je het warm water gaat gebruiken. Met een Heliodyne systeem op je dak ben je een stuk dichter bij die droom van een vrij leven, warm water of niet.