Groepenkast tiny house samenstellen: welke automaten en hoeveel groepen?

Een groepenkast in een tiny house is het hart van je stroomvoorziening. Het bepaalt of je veilig kunt koken, douchen en werken op je eigen zonnepanelen.

Een verkeerde samenstelling levert kortsluiting op, of een groep die constant uitslaat als je de waterkoker en de föhn tegelijk aanzet.

Dit is je stappenplan voor een slimmere keuze.

Wat je nodig hebt: materiaal en kennis

Voor je begint, verzamel je de juiste spullen. Je hebt een groepenkast nodig, een Hager of Attema bijvoorbeeld, met voldoende DIN-rails.

Reken op een basispakket van 6 tot 10 groepen. Een aardlekschakelaar (30mA) is verplicht voor natte ruimtes. Een differentieelschakelaar (A of A+) vangt storingen op elektronische apparaten op. Een hoofdschakelaar is je nood-uitknop.

Reken op een budget van €400 tot €800 voor een complete set van A-merken. Een multimeter is essentieel om na te meten.

En een boormachine met een 6mm boor voor de muurbeugel. Check altijd de NEN 1010 norm voor kleine woonruimtes.

Je hebt een basis elektrakennis nodig; twijfel je? Schakel een elektricien in voor de aansluiting op het net.

Stap 1: Bereken je stroomverbruik

Teken eerst een plattegrond en markeer alle stroompunten. Tel per groep het maximale vermogen op.

Een keuken groep met oven (2000W), kookplaat (3500W) en koelkast (150W) komt al snel op 5650W. Een groep voor verlichting en woonkamer (LED spots 50W, TV 100W) zit op 150W. De badkamer met boiler (2000W) en ventilator (15W) telt 2015W.

De totale som bepaalt het benodigde vermogen van je aansluiting. Een tiny house heeft vaak genoeg aan een 1-fase 25A aansluiting (5750W), maar een 3-fase 3x25A (17.250W) is beter als je veel elektrisch kookt en een warmtepomp wilt.

Gebruik een online vermogenscalculator voor tiny houses. Vergeet de startstroom van een koelkast of warmtepomp niet; die telt dubbel.

Stap 2: Kies het aantal groepen

Een tiny house functioneert met 6 tot 8 groepen. Te weinig groepen geven overbelasting.

Te veel groepen maken je kast onnodig duur en complex. Verdeel logisch: een groep voor de keuken (kookplaat apart), een voor de woonkamer, een voor de badkamer, een voor de slaapkamer, een voor de wasmachine en een voor de buitenverlichting of schuur. Een typische indeling: Groep 1: Kookplaat (16A), Groep 2: Oven/koelkast (16A), Groep 3: Woonkamer (10A), Groep 4: Badkamer (16A), Groep 5: Slaapkamer (10A), Groep 6: Was/droog (16A), Groep 7: Tuin/extern (10A). Gebruik aparte groepen voor krachtstroom (3-fase) apparaten. Check of je gemeente eisen stelt aan de groepenkast voor vergunning.

Stap 3: Selecteer de juiste automaten

Elke groep heeft een automaat (schakelaar) met een juiste ampèrage. Gebruik 16A voor stopcontacten en keukenapparatuur.

Kies 10A voor verlichting. Een kookplaat vraagt vaak 20A of 25A, afhankelijk van het model. Voor een tiny house met zonnepanelen kies je een DC-groepenkast met speciale PV-automaten. Een Hager JU116 is een betrouwbare 16A automaat.

Een Attema Titan 10A is compact. Let op de overstroomcapaciteit: een C16 automaat is geschikt voor huishoudelijk gebruik.

Een B16 is voor motorlasten. Koop alleen automaten met een NEN-EN-IEC 60898 certificering.

Test ze direct na installatie met een groepentester.

Stap 4: Aardlekbeveiliging plaatsen

Een aardlekschakelaar (ALS) beschermt tegen elektrocutie. Plaats er minimaal één op alle groepen die in contact komen met water of menselijk lichaam.

Badkamer, keuken en buiten zijn verplicht op een 30mA aardlekschakelaar. Gebruik een differentieelschakelaar type A voor wasmachine en koelkast (gevoelig voor pulsende DC-storingen). Een type AC volstaat voor verlichting.

Plaats de aardlekschakelaar direct na de hoofdschakelaar. Test hem maandelijks met de testknop.

Een enkele aardlekschakelaar beschermt meerdere groepen; splits ze niet te veel om selectiviteit te behouden.

Kosten: circa €40-€70 per stuk.

Stap 5: Hoofdschakelaar en zekering

De hoofdschakelaar is je noodstop. Zet deze direct na de slimme meter.

Kies een 25A of 32A hoofdschakelaar, afhankelijk van je aansluiting. Voor 3-fase een 3-polige hoofdschakelaar. Plaats deze bovenin de kast, direct links.

Zorg dat deze makkelijk te bereiken is, niet achter een kastje. Een goede hoofdschakelaar (Hager K160 of Attema Basic) kost €30-€50.

Test of je de stroom volledig kunt uitschakelen zonder andere schakelaars te raken. Gebruik een smeltveiligheid (NH-veiligheid) voor de hoofdzekering als dat nodig is, maar die zit vaak al bij de netbeheerder.

Stap 6: Faseverdeling en nul

Bij een 1-fase aansluiting sluit je alle groepen op fase L1 en de nul N aan. Bij 3-fase verdeel je de groepen over L1, L2 en L3. Zorg dat je de belasting gelijkmatig verdeelt: niet alle zware apparaten op L1. Gebruik een fasenverdeelblok.

Sluit de nul aan op de nulrail (blauw). Aard rail (geel/groen) gaat naar de aardlek en de aardpunten.

Controleer met een multimeter dat er geen spanning op de nulrail staat. Een veelgemaakte fout is het verwarren van de nul en de aard. Dit levert direct gevaarlijke situaties op.

Stap 7: Plaatsing en bekabeling

Monteer de kast stevig op een horizontale ondergrond. Boor gaten van 6mm voor de beugels.

Houd minimaal 5cm spatie boven en onder voor ventilatie. Gebruik H07V-K kabels: 2,5mm² voor stopcontacten, 1,5mm² voor verlichting.

Trek de kabels strak, maar zonder spanning. Zorg dat elke groep een eigen kabel heeft. Gebruik kabelgoten of buis in de wand. Markeer elke draad met een label.

Sluit de kabels aan op de juiste automaat: fase boven, nul onder.

Gebruik een krimptang voor nette adereindhulzen. Kosten voor materiaal: €50-€100.

Veelgemaakte fouten

Een veelvoorkomende fout is te weinig groepen. Dan slaat de hoofdschakelaar uit als je de oven en de kookplaat tegelijk gebruikt.

Oplossing: splits de keuken in twee groepen. Een andere fout is het ontbreken van een aardlekschakelaar in de badkamer. Dit is levensgevaarlijk en leidt tot afkeur.

Los op: direct een 30mA aardlek plaatsen. Verkeerde draad dikte: 1,5mm² voor een stopcontact met zware belasting geeft hitte en smeltgevaar. Gebruik 2,5mm².

Vergeet de test: altijd meten met een groepentester. Tot slot: een hoofdschakelaar die niet bereikbaar is, is nutteloos. Zorg dat deze vrij is.

Verificatie-checklist

• Check 1: Aantal groepen: minimaal 6, maximaal 10, logisch verdeeld.
• Check 2: Automaten: 16A voor stopcontacten, 10A voor licht, 20A/25A voor kookplaat.
• Check 3: Aardlekschakelaar: minimaal 1x 30mA, type A voor was/koelkast.
• Check 4: Hoofdschakelaar: 25A/32A, goed bereikbaar, direct na meter.
• Check 5: Faseverdeling: 3-fase gelijkmatig, nul en aard correct.
• Check 6: Bekabeling: 2,5mm² (stopcontacten), 1,5mm² (licht), netjes gemarkeerd.
• Check 7: Meting: spanning op juiste plekken, geen lekstroom, test aardlek.
• Check 8: Certificering: NEN 1010, NEN-EN-IEC 60898, keurmerk.