Wat betekent 'onbehandelde Douglas' eigenlijk?
Douglas hout is een naaldhoutsoort uit Europa die van nature redelijk duurzaam is. Zonder behandeling gaat het niet direct rotten, maar het reageert wel op de elementen.
▶Inhoudsopgave
De eerste jaren zit er nog een laagje looizuur in het hout dat het enigszins beschermt, maar dat verdwijnt langzaam.
Als je het onbehandeld laat, geef je het hout vrij spel. Regen, zon en temperatuurwisselingen gaan hun werk doen. Het resultaat na vijf jaar? Dat hangt af van je ligging, de wind en hoeveel regen erop slaat.
Na 5 jaar: wat zie je?
Na een jaar of vijf ziet je onbehandelde Douglas gevel er meestal niet meer zo uit als in de bouwtekening. De frisse, lichtgele kleur is verleden tijd.
In plaats daarvan ontstaat er een prachtig, diep zilvergrijs. Dit noemen ze het 'vergrijzen' van hout. Het proces begint al na enkele maanden, maar na vijf jaar is het meestal voltooid.
Het hout zelf kan wat ruwer aanvoelen. Je ziet kleine barstjes en krimpscheurtjes, vooral in de zomer als het hout uitdroogt.
Dat is normaal en geen direct teken van rotting. Wel kan het voorkomen dat de toplaag van het hout op plekken die veel regen vangen wat vezelig wordt. Dat voelt wat ruw aan en ziet er wat minder strak uit. Belangrijk is het verschil tussen 'gezond vergrijzen' en 'rotting'.
Vergrijzen is mooi en beschermt het hout oppervlakkig. Rotting begint als het hout vochtig blijft en schimmels krijgen de kans. Bij Douglas duurt het vaak 10 tot 15 jaar voordat de kern begint te rotten, mits het niet constant doorweekt is.
De voordelen van niks doen
Het grootste voordeel? Geen onderhoud. Je hoeft niet elk jaar met kwast en verf op een ladder.
Ideaal voor tiny house bewoners die hun tijd liever besteden aan reizen of werken.
Na vijf jaar heb je dus een gevel die 'klaar' is en weinig tot geen werk vraagt. Het uiterlijk kan prachtig zijn. Die zilvergrijze tint geeft je tiny house een robuuste, landelijke uitstraling die mooi past in de natuur.
Het wordt vaak gezien als een 'natuurlijke bescherming'. En het scheelt ook nog in de portemonnee: een pot beits of olie kost al snel €50-€80 per 2,5 liter, en je hebt vaak meerdere potten nodig.
De nadelen die je moet kennen
Er is een reden waarom de meeste houtbewerkers wél iets aanraden. Onbehandeld hout werkt meer.
Het zet uit en krimpt, wat kan leiden tot grotere kieren tussen de planken. Na vijf jaar kunnen die kieren best opvallen, vooral als je niet hebt gekozen voor een veer- of mes- en groefverbinding die hierop is berekend. In schaduwrijke of vochtige delen (aan de noordkant of onder een afdak) kan het hout eerder groen of zwart uitslaan.
Dat is aanslag van schimmels en algen. Dit is meestal niet schadelijk voor de stevigheid, maar het ziet er niet altijd even mooi uit.
Als je in een gebied met veel regen en weinig zon woont, is de kans hierop groter.
Een ander nadeel: je verliest de waterafstotende laag. Zonder behandeling zuigt het hout water op als een spons. Als je tiny house niet perfect waterpas staat of als er regenwater achter de gevelplanken slaat, kan het hout op den duur wel degelijk rotten. Vooral de onderste planken zijn hier gevoelig voor.
Wat kost het om onbehandeld te laten?
De kosten voor het materiaal zelf zijn hetzelfde of je het nu behandeld of onbehandeld koopt.
Een Douglas gevelplank van 19x145 mm kost ongeveer €10-€15 per meter. Voor een gemiddeld tiny house van 6 meter lang en 3 meter hoog, met een gevelhoogte van 2,5 meter, heb je al snel 60 running meters nodig. Reken op €600-€900 aan hout.
Het echte 'besparen' zit hem in de tijd en materialen die je niet gebruikt. Een grondverf en beits voor een oppervlakte van 15 m² kost ongeveer €150-€200.
De tijd die je bespaart? Makkelijk een volle dag werk.
Als je een professional inschakelt voor het behandelen, betaal je al snel €400-€600 extra. Let op de totale kosten op lange termijn. Na 10 jaar kan het hout zodanig vergrijsd en ruw zijn dat je het alsnog wilt schuren en behandelen of wilt vervangen. Dan ben je weer extra geld kwijt. Onbehandeld laten is op korte termijn goedkoper, maar op lange termijn kan het je een nieuwe gevel kosten.
Praktische tips voor een onbehandelde Douglas gevel
Wil je het toch proberen? Dan zijn hier een paar cruciale tips om de levensduur te verlengen:
- Kies het juiste hout: Vraag bij de houthandel naar 'geschaafd' Douglas. Dit is gladder en heeft minder oneffenheden. Kies voor planken met een vellingkant of mes-en-groef om kieren te minimaliseren.
- Goede ventilatie is key: Zorg dat de planken niet direct op de grond staan. Gebruik een onderregel of zorg voor een goede fundering zodat de onderkant kan drogen.
- Behandel alleen de kwetsbare delen: Overweeg om alleen de onderste 50 cm en de bovenkant (bij de dakrand) te behandelen met een kopse kant beschermer of een laagje olie. Dit voorkomt het grootste vochtprobleem.
- Maai het gras niet te strak langs de gevel: Spattend water en vocht vanuit de bodem zijn je grootste vijand. Houd een strook van 10 cm vrij.
- Schuren na 2 jaar: Als je merkt dat de toplaag vezelig wordt, licht opschuren met korrel 80 en daarna behandelen met watergedragen beits. Dit voorkomt dat het vuil blijft plakken.
Uiteindelijk is het een persoonlijke keuze. Hou je van die rauwe, doorleefde look en wil je zo min mogelijk onderhoud? Dan is onbehandeld Douglas na 5 jaar een prachtig verhaal.
Wil je het strakke, moderne hout behouden? Dan is regelmatig onderhoud helaas onvermijdelijk.