Daikin Altherma mini tiny house installeren: handleiding en tips

Een Daikin Altherma in je tiny house installeren? Dat klinkt als een droom die uitkomt: oneindig warm water en verwarming zonder gasaansluiting. Maar eerlijk?

Het is een project waar je even de tijd voor moet nemen. Dit systeem is ontworpen voor een normale eengezinswoning, niet voor die 25 vierkante meter waar je met bloed, zweet en een goede bouwtekening je leven opbouwt. Je moet hem dus flink terugschroeven en slim integreren. In deze handleiding leid ik je stap voor stap door het proces, van de voorbereiding tot de eerste koude douche die eindelijk warm is.

Wat je nodig hebt voor de installatie

Voordat je begint, check of je wel echt een Daikin Altherma wilt.

Voor een tiny house is de kleinste unit, de Altherma 3, vaak nog te groot. Je hebt een vermogen van ongeveer 4 tot 6 kW nodig voor een goed geïsoleerde tiny house van 25m².

De grootte van de buitenunit is ongeveer 80 x 80 x 35 cm. Die moet je kwijt kunnen op je perceel, minimaal 30 cm van de erfgrens en 50 cm van de muur. De binnenunit (hydraulische module) meet ongeveer 60 x 45 x 30 cm. Die wil je het liefst in een technische ruimte of onder een aangepast keukenblok kwijt.

Qua materialen kom je al snel uit op een standaardinstallatiekit, maar in een tiny house moet je creatiever zijn.

Je hebt nodig: de Daikin Altherma 3 (of vergelijkbare lucht-water warmtepomp), een boilervat van 150 liter (standaard is vaak 200L, dat is te groot), leidingen van 15mm (koper of PEX), isolatiemateriaal voor de leidingen (minimaal 6mm dik), en een buffervat van 50 liter als je geen gasaansluiting hebt voor de cv-ketel (hybride is hier geen optie). Verder een thermostaat (bijvoorbeeld de Daikin Online Controller), en goed gereedschap: een pijpsnijder, soldeerapparatuur (bij koper), een waterpas en een boormachine. Voor de elektra: je hebt een aparte groep nodig van 16A in je meterkast.

De warmtepomp trekt ongeveer 2,5 kW onder volle belasting. Zorg dat je de kabels volgens de NEN 1010 norm legt.

Wat je vaak vergeet: de ontluchting en de waterontharder. In een tiny house met een smallere waterleiding is kalkaanslag funest.

Een kleine waterontharder kost ongeveer €150 en bespaart je kopzorgen. Tijd nodig? Reken op een volle week voor de voorbereiding en installatie, inclusief het aftimmeren van de units.

Stap 1: De voorbereiding en het plaatsen van de buitenunit

De buitenunit is het lawaaierige hart van je systeem. In een tiny house woon je dicht op je buren en op je eigen tuin.

Kies dus voor de Altherma 3 H, de stille versie. Deze produceert maximaal 55 dB(A) op 1 meter afstand. Plaats de unit nooit direct onder een raam van je slaapkamer of die van de buren.

1. Zoek de locatie: Kies een plek met minimaal 50 cm vrije ruimte rondom. Zorg dat de uitblaas niet op een schutting of muur staat. Meet de afstand tot de erfgrens: minimaal 30 cm is wettelijk vaak vereist, maar check je APV (Algemene Plaatselijke Verordening) bij de gemeente.
2. Maak de fundering: Leg een stabiele, waterpas ondergrond. Gebruik betontegels of een verhoogd rooster. In een tiny house op wielen zorg je dat de unit stabiel staat en niet mee trilt met de wind.
3. Zet de unit neer: Bevestig de unit met de meegeleverde anti-vibratievoetjes. Dit voorkomt dat het geluid door de vloer je huis in trilt.
4. Leidingen trekken: Boor een gat door de buitenmuur (maximaal 50mm diameter) op de aansluiting van de unit. Trek de koperen leidingen (gas en water) en de elektrakabel in één keer. Zorg voor een vloeiende bocht, geen scherpe knikken.

Idealiter zet je hem op een geluidsabsorberende ondergrond, zoals een tegel met rubberen mat eronder.

Tijdsindicatie: 4 tot 6 uur.
Vaak gemaakte fout: De unit te dicht bij de erfgrens plaatsen. De gemeente kan je dwingen hem te verplaatsen. Doe het meteen goed.

Stap 2: De binnenunit plaatsen en leidingwerk aanleggen

De binnenunit is de rustige motor. In een tiny house wil je deze zo compact mogelijk hebben.

1. Positioneer de unit: Zet de binnenunit waterpas op een verhoogde plank of in een kast. De afmetingen zijn ongeveer 60x45x30 cm. Zorg voor 10 cm speling boven en achter de unit voor luchttoevoer.
2. Sluit de leidingen aan: Verbind de koperen leidingen van buiten naar binnen. Gebruik moer- en koppelverbindingen die geschikt zijn voor warmtepompen (hoge druk). Let op: de leidingen moeten perfect schoon zijn. Een beetje vuil vernielt de compressor.
3. Wateraansluiting: Sluit de koudwaterinvoer aan op de boiler. De warmwateruitvoer gaat naar je kraan. Gebruik een terugslagklep om terugstroming te voorkomen.
4. Afvoer: Sluit de condenswaterafvoer aan op je riolering. In een tiny house zonder standaard riolering, gebruik je een kleine condenspomp (€100) om het water af te voeren naar een drainageput.
5. Thermostaat: Sluit de thermostaat aan op de binnenunit. Voor een tiny house is een draadloze thermostaat handig; je kunt hem overal ophangen.

De Daikin Altherma Mini (indien verkrijgbaar) of de kleinste hydraulische module is je doel. Als je een standaardunit hebt, moet je deze slim inbouwen. Vaak wordt de unit in een kast of nis gebouwd. Zorg voor voldoende ventilatie; de unit moet 'ademen'.

Tijdsindicatie: 8 tot 10 uur.
Vaak gemaakte fout: Leidingen niet isoleren. In een tiny house met beperkte ruimte koelen leidingen snel af. Isoleer alles met minimaal 6mm schuimrubber isolatie.

Stap 3: Elektrische aansluiting en configuratie

Elektra is vaak het struikelblok. De Daikin Altherma heeft een eigen stroomgroep nodig.

1. Groep in de meterkast: Zet een nieuwe 16A automaat in je groepenkast. Gebruik een aardlekschakelaar (type A) voor de veiligheid.
2. Kabel trekken: Gebruik 3x2,5mm² kabel (YmvK) van de meterkast naar de binnenunit. Leg deze netjes in een kabelgoot.
3. Sluit aan: Volg het schema in de handleiding van Daikin. Sluit L, N en aarde aan op de connector in de unit.
4. Configuratie: Zet de unit aan. Stel in dat je werkt in 'verwarming-only' modus of 'cooling' afhankelijk van je behoefte. Voor een tiny house is de 'quiet mode' aan te raden om buren te vriend te houden.
5. Testen: Zet de verwarming aan op 20 graden. Controleer of de buitenunit start en of er warm water uit de kraan komt.

In een off-grid tiny house (zonder netstroom) is deze all-in-one warmtepomp eigenlijk te zwaar tenzij je een krachtige generator of een groot zonnestroomsysteem met accu's hebt.

We gaan hier uit van een aansluiting op het net. Tijdsindicatie: 3 tot 4 uur.
Vaak gemaakte fout: Vergeten de stroom uit te zetten voordat je aan de slag gaat. Levensgevaarlijk. Altijd eerst uitzetten!

Stap 4: Inregelen en optimaliseren voor tiny house gebruik

Nu de installatie er staat, moet je hem afstemmen op je kleine huis.

1. Verlaag de temperatuur: Stel de aanvoertemperatuur van de vloerverwarming of radiatoren in op maximaal 35°C. Een tiny house is zo goed geïsoleerd dat je geen hoge temperaturen nodig hebt.
2. Buffer: Als je een buffervat gebruikt, stel deze in op 40°C. Dit voorkomt dat de warmtepomp constant aan- en uitschakelt (short cycling).
3. Domotica: Koppel de Daikin via Wi-Fi aan je telefoon. Stel een schema in: overdag 19°C, 's nachts 16°C. Dit bespaart enorm op stroomkosten.
4. Geluid: Test de geluidsproductie 's nachts. Als de compressor te hard staat, verlaag dan het vermogen via de instellingen (verlengde opstarttijd).
5. Check de COP: De Coëfficiënt of Performance (COP) moet rond de 4 liggen (bij 7°C buiten). Check dit in het service menu. Is het lager? Controleer dan de waterdruk (minimaal 1,5 bar).

Een standaardinstelling is niet geschikt voor een tiny house vanwege de lage volumes en hoge isolatiewaarde. Tijdsindicatie: 2 tot 3 uur.
Vaak gemaakte fout: De thermostaat te dicht bij een warmtebron (haard of zon) plaatsen. De meting is dan onbetrouwbaar en de vloer wordt koud.

Veelgemaakte fouten en hoe je ze oplost

Veel tiny house bouwers denken: "Ik koop een warmtepomp en klaar is Kees." Helaas. De meesten lopen vast op de capaciteit, of kiezen liever voor een off-grid warm water oplossing op propaan.

De Daikin Altherma is een zware jongen. Zorg dat je elektriciteitsnet (of generator) dit aankan.

Een kleine generator van 3kW heeft moeite met de startstroom van de compressor (die kan oplopen tot 20A). Je hebt een kast nodig van minimaal 5kW of een softstarter. Een andere valkuil is de isolatie van de leidingen.

In een tiny house loop je vaak tegen de buitenmuren aan. Als de leidingen niet goed geïsoleerd zijn, verlies je 20% rendement.

Gebruik isolatie met een lambdawaarde van max 0,035 W/mK. Ook het geluid: een buitenunit op een houten vloer trilt. Gebruik anti-vibratie-matten van minimaal 2 cm dik. Doe je dit niet, voel je elke trilling in je bed.

Ten slotte: de waterdruk. Een tiny house heeft vaak een smallere leiding (12mm in plaats van 15mm). Dit geeft weerstand.

Zorg dat de waterpomp in de Altherma goed is afgesteld. Te veel druk geeft lekkage, te weinig geeft geen warm water. Check de druk na een week dagelijks.

Verificatie-checklist

Voordat je de deur dichtgooit en gaat genieten, loop je deze lijst af.

• Locatie: Buitenunit staat waterpas, minimaal 30cm van de erfgrens en 50cm van de muur.
• Geluid: Test gehoord op 1 meter afstand: maximaal 55 dB (niet storend voor buren).
• Leidingen: Alle waterleidingen geïsoleerd? Check met je hand; ze mogen niet koud aanvoelen bij warm water gebruik.
• Elektra: 16A groep actief? Aardlekschakelaar testknop indrukken en uitschakelen.
• Waterdruk: Systeemdruk minimaal 1,5 bar, maximaal 3 bar.
• Thermostaat: Reageert binnen 2 minuten op temperatuurverandering.
• Condens: Afvoer lekt niet en loopt door naar de put.
• App: Daikin Online Controller is gekoppeld en je kunt hem bedienen vanaf je telefoon.

Geen paniek als het niet meteen lukt; dit is een complex project. Als je bovenstaande hebt afgevinkt en je installaties vorstvrij hebt gemaakt, ben je klaar. Je tiny house is nu voorzien van een duurzaam en krachtig verwarmingssysteem.

Het is even passen en meten, maar de vrijheid van geen gas en altijd warm water is het waard. Zet een kop koffie, ga zitten en geniet van je eigen plekje.