Een composttoilet is één ding, maar een écht systeem dat je afval omzet in bruikbare compost en water? Dat is de volgende stap.
▶Inhoudsopgave
Voor wie permanent off-grid wil wonen en af wil van dure septic tanks of ingewikkelde infiltratiesystemen, is de Clivus Multrum een oude Zweedse bekende.
Het is geen fancy tiny house gadget, maar een bewezen, robuust systeem dat al decennia meegaat. Je bent hier niet voor een snelle fix. Je zoekt een oplossing die werkt, jarenlang meegaat en je onafhankelijk maakt.
De Clivus Multrum is dat. Het is een composteringssysteem dat je afval scheidt en op een natuurlijke manier afbreekt, zonder stroom, zonder water en zonder chemicaliën. Laten we erin duiken.
Wat is een Clivus Multrum precies?
De Clivus Multrum is een Zweeds ontworpen composteersysteem met een unieke vormgeving. De kern is een schuine, ondergrondse ton of container.
Door de helling lopen de vaste stoffen en urine automatisch naar de laagste kant. Dit zorgt voor een gelijkmatige verdeling en voorkomt dat de boel verstopt raakt. Je hebt een klein bovenstuk in je huis, meestal een toilet.
Daarachter loopt een buis naar de ondergrondse ton. In de ton zelf zit een speciale "mestschommel" of een vaste luchttoevoer die zorgt voor zuurstof. Dit is cruciaal.
In zuurstofrijke omstandigheden werken bacteriën en schimmels het hardst en ontstaat er geen stinkende rotting, maar schone compost. Waarom is dit anders dan een simpel gat graven? Bij een simpel gat (of een ouderwetse beerput) ontstaat anaerobe rotting. Dat is zuurstofloos en dat stinkt.
Bovendien is het gevaarlijk voor het grondwater. Een Clivus Multrum werkt aerobic, met zuurstof. Het resultaat is na verloop van tijd compost die je veilig in de tuin kunt gebruiken en een vloeistof (percolaat) die je via een infiltratie systeem in de bodem kunt laten zakken.
Waarom kiezen voor dit systeem in een tiny house?
Voor een tiny house met permanente bewoning is dit een gamechanger. De meeste gemeentes eisen een afkoppelingsbewijs.
Je moet kunnen aantonen dat je afvalwater op een verantwoorde manier verwerkt. Met een Clivus Multrum kun je dat. Het is een gecertificeerd systeem dat voldoet aan de normen voor huisvuil.
Het grootste voordeel is de zelfvoorzienendheid. Je bent niet afhankelijk van een riool aansluiting.
Scheelt je meteen een paar duizend euro aan aansluitkosten, plus de maandelijkse waterschapsbelasting. Als je slim bent en je systeem goed ontwerpt, ben je ook nog eens waterneutraal. Je vangt regenwater op en je verwerkt je eigen afvalwater.
Er is nog een pragmatische reden: het werkt gewoon. Het is geen technisch hoogstandje met sensoren en pompen die kapot kunnen gaan.
Het is zwaar, simpel en duurzaam materiaal. Een ton van glasvezelversterkt kunststof gaat makkelijk 30 jaar mee.
Dat is een investering voor het leven, niet iets dat je na vijf jaar moet vervangen.
De kern en werking: Hoe zit het in elkaar?
Stel, je zit op je toilet. Je doet je behoefte, misschien met wat stro of houtsnippers erbij (dat helpt de structuur).
Je spoelt niet door met water. De zwaartekracht doet het werk.
Via een schuine buis zakken de vaste stoffen naar de ton onder de grond. De urine spoelt mee en verdeelt zich over de hoop. In de ton gebeurt het echte werk.
De schuine wanden zorgen dat de boel niet wegzakt. De luchttoevoer (die vaak via een aparte pijp onder de ton werkt) zuigt lucht aan en zorgt voor ventilatie. Dit is het "Multrum" effect. De temperatuur in de ton stroomt op tot een graad of 50-60.
Dat is heet genoeg om ziektekiemen en onkruidzaden te doden. Na ongeveer een jaar is de compost in de onderste laag (het oudste deel) rijp.
Dit is de "oogst". Dit spul haal je eruit via een deurtje aan de zijkant van de ton.
Het ziet eruit als donkere, aarde-achtige grond. Dit is nog niet direct voedsel voor je moestuin; het is sterk. Je moet het nog een half jaar tot een jaar laten narijpen op een hoop, dan is het perfect.
De vloeistof die door de compost heen loopt (het percolaat) spoelt aan de onderkant van de ton weg, vergelijkbaar met de compostering van grijs water.
Dit is relatief schoon water, maar wel rijk aan stikstof. Je kunt dit water opvangen in een tank en gebruiken voor je niet-eetbare planten, of je leidt het naar een infiltratieveld of helofytenfilter (rietbed) in de tuin. Zo sluit de cyclus.
Modellen, maten en kosten: Wat kost het?
Er zijn verschillende maten. Voor een tiny house met 1 tot 4 personen heb je meestal genoeg aan de kleinste tot middelgrote maten. Denk aan een inhoud van 600 tot 1000 liter.
Die passen makkelijk onder je tiny house of in de kruipruimte. Je moet wel rekening houden met de afmetingen voor de graafwerkzaamheden.
Wat kost zo'n ding? De prijzen variëren. Een compleet systeem (de ton, de buizen, het bovenstuk, de luchttoevoer) kost nieuw tussen de €2.500 en €4.500, afhankelijk van de grootte en accessoires.
Let op: dit is exclusief graafwerk en installatie. Als je het zelf doet, bespaar je veel, maar het is zwaar werk. Je kunt ook tweedehands kijken.
Op marktplaats of via tiny house fora wordt bijvoorbeeld wel eens een droog toilet voor je tiny house aangeboden.
Let dan extra goed op de staat van het kunststof. Barsten zijn een drama. Een tweedehands systeem kun je soms al scoren voor €1.000 - €1.500, maar je moet hem wel zelf installeren en controleren. Vergeet de bijkomende kosten niet.
Graven kost tijd of geld (graafmachine huren €150/dag). Je hebt grind of split nodig voor de fundering en infiltratie.
En je moet het percolatiesysteem aanleggen. Reken op minimaal €1.000 extra voor de grondwerken en materialen als je het slim aanpakt.
Praktische tips voor je begint
Check de gemeente. Dit is de allerbelangrijkste stap.
Voordat je begint met graven, moet je weten of ze een vergunning eisen en of ze een Clivus Multrum accepteren. De meeste gemeentes kennen het systeem wel, maar regelgeving verschilt per regio. Vraag om een pre-overleg.
Denk na over de locatie. De ton moet ondergronds.
Zorg dat je hem niet te diep begraaft (max 1,5 meter) ivm grondwater en dat je bij de oogst makkelijk bij het deurtje kunt. Zorg ook voor een stabiele ondergrond. Een zandbed van 10 cm is vaak nodig om verzakking te voorkomen.
Gebruik het juiste vulmateriaal. Gooi geen chemische schoonmaakmiddelen, medicijnen of chemisch afval in het toilet.
Dat doodt de goede bacteriën. Gebruik houtsnippers, zaagsel of stro.
Dit zorgt voor de juiste koolstof-stikstof verhouding en voorkomt dat het te nat wordt. Plan de leidingen goed. De afvoerbuis van het toilet naar de ton moet een vaste helling hebben (meestal 3-5 graden). Te weinig helling betekent dat het blijft hangen en verstopt raakt. En zorg dat de luchttoevoer vrij kan ademen; zet hem niet in een schuur of onder een afdak waar geen wind komt.