Een energiezuil in je tiny house. Het is het kloppende hart van je off-grid bestaan, maar welke batterij kies je?
▶Inhoudsopgave
De klassieke AGM of de moderne lithium? Het is een vraag die veel bouwers bezighoudt, en het antwoord is niet zwart-wit.
Je keuze bepaalt niet alleen je budget, maar ook hoe je leeft. Kun je onbezorgd de wasmachine aan zetten? Of zit je ’s avonds in het donker omdat je accu leeg is? Laten we de knoop eens doorhakken.
De basis: wat zijn het eigenlijk?
AGM (Absorbed Glass Mat) is de grijze, zware jongen uit de accuwereld. Hij bestaat al jaren en is een type loodzuuraccu.
Denk aan de startaccu in je auto, maar dan geschikt gemaakt voor diepontlading. De zwavelzuur is vastgebonden in een glasvezelmat, waardoor hij ondersteboven kan en geen onderhoud nodig heeft. Simpel, robuust en bewezen.
Lithium-ion, en dan specifiek LiFePO4 (lithium-ijzerfosfaat), is de nieuwe ster. Hij is licht, heeft een enorm hoge energiedichtheid en een ingebouwde battery management system (BMS).
Die BMS is je persoonlijke bewaker: hij beschermt de cellen tegen te diep ontladen, overladen en temperatuurschommelingen. Het is een compleet ander beestje.
De harde cijfers: prijs en levensduur
Hier gaat het vaak mis. De aanschafprijs van een AGM accu lokt.
Een 200Ah AGM accu van een degelijk merk als Victron of Fullriver heb je voor ongeveer €500 tot €700. Een vergelijkbare lithium (LiFePO4) accu van 200Ah van een merk als Renogy of een Victron Smart Lithium kost al snel €1.200 tot €1.500. Het prijsverschil is meer dan dubbel.
Dat doet pijn in je bouwbudget. Maar kijk naar de levensduur.
Een AGM accu gaat ongeveer 500 tot 700 cycli mee voordat zijn capaciteit is gedaald tot 80%. In de praktijk, bij dagelijks gebruik, is hij dan op. Reken op 3 tot 5 jaar.
Een LiFePO4 accu gaat 3.000 tot 5.000 cycli mee. Dat is makkelijk 10 tot 15 jaar. De vraag is dus niet wat je nu betaalt, maar wat je over de totale levensduur van je tiny house betaalt.
Echt nuttig: de bruikbare capaciteit
Een accu van 200Ah is niet zomaar 200Ah bruikbaar. Dat is een cruciaal verschil.
AGM accu's mag je nooit dieper dan 50% ontladen (Depth of Discharge, DoD). Doe je dat wel, dan slijt hij extreem snel. Van je 200Ah AGM zijn er dus maar 100Ah echt te gebruiken.
Lithium accu's daarentegen kun je zonder problemen tot 80% of zelfs 90% ontladen.
Van die 200Ah lithium kun je dus 160Ah tot 180Ah gebruiken. Concreet betekent dit dat een 200Ah lithium accu in de praktijk evenveel energie levert als een 400Ah AGM accu. Je hebt dus veel minder gewicht en ruimte nodig voor hetzelfde resultaat. Ideaal in een tiny house waar elke kilo en elke centimeter telt.
Gebruiksgemak en performance
AGM accu's zijn zwaar en log. Een 200Ah AGM weegt al gauw 50 tot 60 kilo.
Hij heeft een constante spanning die langzaam daalt naarmate hij leeg raakt. Je zult merken dat lampen langzamer gaan branden en apparaten soms stoppen zonder dat de accu echt leeg is, simpelweg omdat de spanning te laag wordt. Lithium accu's zijn licht (ongeveer 20-25 kg voor 200Ah) en leveren een constante spanning tot bijna het einde. Je laptop of waterpomp werkt dus tot de laatste druppel energie.
Bovendien laden ze veel sneller op. Ze accepteren een veel hogere laadstroom, waardoor je generator of zonnepanelen hun werk veel efficiënter doen. Het voelt gewoon moderner en beter.
Veiligheid en onderhoud
Beide systemen zijn veilig als je ze goed installeert. AGM is 'foolproof': geen onderhoud, geen gedoe.
Zet hem neer, sluit aan en hij doet het. Hij kan wel waterstofgas ontwikkelen bij overladen, dus goede ventilatie is essentieel. Een AGM accu kan ook kortsluiting hebben met extreme vonken, dus wees voorzichtig.
Lithium (LiFePO4) is chemisch veel stabieler en veiliger dan oude lithiumsoorten. Een slim Battery Management System zorgt voor de veiligheid.
Hij is volledig onderhoudsvrij en geeft geen giftige dampen af. Het enige nadeel is dat hij niet van extreme kou houdt. Onder de 0°C kun je hem niet opladen. In een goed geïsoleerd tiny house met een kacheltje is dat geen probleem, maar het is wel iets om rekening mee te houden als je in de winter off-grid gaat.
De totaalprijs: Total Cost of Ownership
Laten we het eens doorrekenen voor een typische tiny house setup met goede beveiligingslagen voor je elektra. Stel, je hebt 400Ah aan bruikbare capaciteit nodig.
Scenario AGM:
Je koopt 2x 200Ah AGM accu's (€1.400 totaal). Ze gaan 5 jaar mee. Na 5 jaar moet je opnieuw investeren.
Na 15 jaar heb je 3 sets accu's nodig. Totaal: ongeveer €4.200.
Daarbovenop komt dat je meer accu's nodig hebt voor dezelfde bruikbare energie, wat extra ruimte en gewicht kost. Scenario Lithium:
Je koopt 1x 200Ah lithium accu (€1.400). Hij gaat makkelijk 15 jaar mee. Na 15 jaar is hij misschien nog 80% van zijn capaciteit. Totaal: €1.400.
Het is een investering, geen kostenpost. Op de lange termijn is lithium significant goedkoper.
Kies dit als... De keuzehulp
Om het simpel te houden: je keuze hangt af van je situatie. Kies AGM als:
- Je budget nu echt op is en je een werkend systeem nodig hebt.
- Je weinig stroom verbruikt (alleen verlichting en een waterpomp).
- Je van plan bent je tiny house over 3-5 jaar te verkopen of te verplaatsen.
- Je geen extreme kou verwacht en geen ruimtegebrek hebt. Kies Lithium als:
- Je van plan bent langer dan 5 jaar in je tiny house te wonen.
- Je zware apparaten wilt gebruiken (wasmachine, airco, inductiekookplaat).
- Je elke kilo gewicht wilt besparen (belangrijk voor mobiele tiny houses).
- Je je investering op de lange termijn wilt terugverdienen.
De middenweg: Hybride systemen
Er is een derde optie die steeds populairder wordt: een hybride omvormer/lader, zoals de Victron MultiPlus-II. Hiermee kun je een AGM systeem later uitbreiden met lithium.
Je begint nu met AGM om de kosten te drukken, en als je budget het toelaat of als de AGM accu's versleten zijn, switch je naar lithium.
De omvormer is dan al geschikt. Zo bouw je stap voor stap op. Een andere optie is om te beginnen met een kleiner lithium systeem.
In plaats van 400Ah AGM, koop je een compacte 100Ah lithium accu. Die levert in de praktijk even veel als een 200Ah AGM. Het is een kwestie van slim schakelen en je verbruik managen. Voor de meeste tiny houses met een redelijk verbruik is een Renogy lithium accu de sweet spot. Het is de investering meer dan waard.