Een tiny house bouwen is één ding. Maar als je ’s avonds je toilet door wilt spoelen zonder dat je woonkamer in een moeras verandert, dan is een goede afvoer essentieel.
▶Inhoudsopgave
Dit is het onderdeel waar veel beginners wakker van liggen. Het voelt ingewikkeld, het ruikt soms niet al te best en de foutmarge is klein. Toch is het prima te doen als je weet wat je doet.
We gaan het stap voor stap regelen, zonder ingewikkelde theorie, maar met je handen in de modder.
Vergeet niet dat een afvoer in een tiny house vaak net even anders werkt dan in een rijtjeshuis. Je hebt geen zware fundering, je schuift wel eens met je huis en je bent vaak zelf verantwoordelijk voor je eigen waterhuishouding. We gaan uit van een standaard opbouw: een composttoilet of een klein watercloset, een wastafel en een douche. We behandelen de meest voorkomende situatie: een eigen waterput met een pomp en een infiltratiesysteem voor het grijs water.
Wat je nodig hebt: Materialen en voorwaarden
Voordat je begint, zorg je dat je materiaal op orde is. Een foutje hier kost je later een hoop ellende en vochtplekken in je vloer.
Je Tiny House afvoersysteem bestaat grofweg uit drie delen: de aanvoer (leidingwater), de afvoer (riool) en de wateropslag (put of tank). De basis voor je afvoer is PVC.
Geen zacht PVC, maar hard PVC (PVC-U). Dit is stijf, chemisch resistent en gaat decennia mee. Voor de meeste huizen werkt een 40mm afvoer voor wastafel en douche en een 110mm afvoer voor het toilet. Een composttoilet heeft overigens geen waterafvoer nodig, dat scheelt je een hoop graafwerk.
- Leidingen: PVC buizen 40mm (grijs/wit) en 110mm (oranje/bruin). Reken op ongeveer €3,- per meter voor 40mm en €8,- per meter voor 110mm.
- Connectoren: Bochten (90 en 45 graden), T-stukken, Y-stukken en manchetten. Koop meteen wat extra bochten; je hebt altijd meer nodig dan je denkt.
- Valling: Dit is de helling. Voor 40mm heb je minimaal 1:40 val nodig (2,5cm per meter). Voor 110mm is 1:50 (2cm per meter) voldoende.
- Infiltratie: Een infiltratierooster of -krat (bijvoorbeeld van ACO of Hawle) en drainagepijp met kokosvezel. Reken op €150 - €300 voor een set.
- Waterput: Een peilbuis (€20), een dompelpomp (Grundfos NP 3-45, circa €250) en een drukvat (€150).
- Gereedschap: PVC-lijm, ontvetter (aceton), een pijpsnijder, een boormachine met een 110mm gatzaag en een waterpas (laser is het beste).
Beslis dit dus eerst. Verder heb je nodig:
Check altijd de lokale regels. In sommige gemeenten mag je grijs water (douche/wastafel) direct in de bodem laten lopen via een infiltratiesysteem, maar het toilet (zwart water) moet altijd naar een riool of een gecertificeerde septic tank. Ga hier nooit lichtzinnig mee om; een boete kan oplopen tot €10.000.
Stap 1: De grond in en de sleuven graven
Je begint met graven. Dit is het zwaarste werk, dus huur desnoods een minigraver voor een dag (circa €200).
Je moet twee sleuven trekken: een voor de waterleiding (minimaal 60cm diep, vorstvrij) en een voor de afvoer. De afvoersleuf moet dieper liggen dan de waterleiding om kruisbesmetting te voorkomen; leg de waterleiding boven de afvoer. Zorg voor een constante daling in de sleuf.
Gebruik een laser of waterpas en een meetlat. Leg een zandbed van 5cm in de sleuf.
Dit voorkomt scherpe stenen die je buis later lek prikken. Leg de buizen hierop en controleer opnieuw de val. Een veelgemaakte fout is het 'holle gat': de buis ligt in het midden van de sleuf goed, maar zakt door bij de uiteinden.
Druk de buis over de gehele lengte goed aan op het zandbed. Tijdsindicatie: 4-8 uur (afhankelijk van grondsoort en lengte).
Veelgemaakte fout: Te ondiep graven. In Nederland moet de leiding minimaal 60cm onder het maaiveld liggen om vorstschade te voorkomen.
Ga je minder diep? Gebruik dan isolatieschuim om de leiding, maar dat is een lapmiddel.
Stap 2: De afvoer aansluiten op de woning
Nu je sleuf ligt, leg je de leidingen. Begin bij de woning.
Boor het gat door de fundering of de opbouw. Gebruik een 110mm gatzaag voor de hoofdafvoer en 40mm voor de rest.
Plaats een mantelbuis (een grotere buis rond de afvoer) door het gat. Dit voorkomt dat het beton of hout direct op de dunne PVC buis drukt en zorgt voor bewegingsvrijheid. Sluit de buizen aan.
Gebruik bij de overgang van het huis naar de grond een flexibele rubberen manchet. Dit vangt eventuele verschuivingen op als je tiny house een keer verplaatst wordt.
Lijm de delen in het huis vast, maar wacht met het vastlijmen van de delen in de grond totdat je zeker weet dat alles past. Je wilt niet na drie meter erachter komen dat je een bocht te kort hebt. Als je een toilet aansluit, zorg dan dat je een stankafsluiter (sifon) plaatst. Bij een wastafel en douche zit deze vaak al ingebouwd, maar controleer het.
Zonder stankafsluiter kom je 's ochtends je bed uit en ruikt het alsof je in een varkensstal slaapt.
Tijdsindicatie: 3-5 uur.
Veelgemaakte fout: Vergeten te checken op stijging. De buis moet omhoog lopen vanaf de bron naar de put. Zorg dat je geen horizontale stukken hebt die water vasthouden.
Stap 3: De waterput en het infiltratiesysteem
Hier splitst het systeem. We behandelen de meest duurzame optie: een infiltratierooster voor grijs water en een waterput voor het schoon water.
Graaf een gat voor je waterput. Een standaard put van 1000 liter (bijvoorbeeld van Brystor) kost ongeveer €400.
Die graaf je in, zorg dat de rand net boven de grond uitkomt. Sluit de afvoer vanuit het huis aan op het infiltratierooster. Dit krat (vaak van kunststof) ligt vlak onder de grond.
Rondom leg je drainagepijp met kokosvezel. Het water loopt het krat in, zakt langzaam de grond in.
Dit mag alleen als de bodem waterdoorlatend is (zand of klei). Heb je een klei-bodem? Dan is een septic tank vaak verplicht. Check dit bij de gemeente.
Sluit de dompelpomp in de waterput aan op een drukvat. Het drukvat zorgt ervoor dat je niet bij elke slok water de pomp hoort aanslaan.
De pomp ligt op de bodem, de leiding gaat naar je huis. Zorg dat je een terugslagklep plaatst op de leiding net boven de pomp, anders loopt de leiding leeg als je stopt met pompen. Tijdsindicatie: 6-10 uur (inclusief graven en aansluiten).
Veelgemaakte fout: De pomp droog laten pompen. Zorg altijd voor een automatische uitschakeling (niveau-schakelaar) of een diepte-alarmering. Een pomp die droog loopt is binnen een minuut stuk (€250 schade).
Stap 4: Testen, isoleren en dichtmaken
Voordat je de sleuven dichtgooit, moet je testen. Dit is het moment van de waarheid.
Sluit de leidingen aan en draai alle kranen open. Spoel het toilet door (als je die hebt).
Controleer of er nergens water lekt. Kijk onder de vloer. Luister. Een klein lek hoor je vaak als een zacht sissen.
Gebruik een tuinslang om water door de afvoer te spoelen. Vul de sleuf voor de helft met water en kijk of het water wegzakt in je infiltratiesysteem. Als het water blijft staan, heb je een verstopping of een verkeerde aansluiting. Nu pas mag je dichtgooien.
Gooi eerst een laag zand van 10cm over de leidingen. Druk dit aan.
Gebruik geen scherpe stenen. Daarna mag de rest van de grond erop.
Zorg dat je boven de leidingen een waarschuwingstape legt ("Leiding hieronder"). Dit is verplicht in veel gemeentes en voorkomt dat je later bij het planten van een boom je leiding kapot steekt. Tijdsindicatie: 2-3 uur.
Veelgemaakte fout: Te snel dichtgooien. Je moet de leidingen kunnen zien en controleren. Zodra je grond erop gooit, is controleren bijna onmogelijk zonder alles weer uit te graven.
Verificatie-checklist: Is het goed?
Loop deze lijst na voor je je project afrondt. Eén foutje kan leiden tot dure reparaties of waterschade.
- Valling: Ligt de afvoer minimaal 2,5cm per meter omlaag? (Gebruik een waterpas op elke meter).
- Vorstvrij: Liggen alle leidingen op minimaal 60cm diepte?
- Waterleiding: Ligt de waterleiding boven de afvoer (minimaal 10cm afstand)?
- Stankafsluiter: Is deze geplaatst bij wastafel, douche en toilet?
- Test: Heeft het systeem 30 minuten lang onder druk gestaan zonder lekkage?
- Mantelbuis: Zit er een mantelbuis door de fundering?
- Infiltratie: Zakt water weg in de bodem bij een test?
- Pomp: Schakelt de pomp automatisch uit bij laag water niveau?
Als je overal 'Ja' kunt antwoorden, ben je klaar. Je tiny house is nu voorzien van een werkend watersysteem. Het is even zweten, maar het resultaat is een zorgeloze douche en een toilet die doet wat hij moet doen.