Accu tiny house capaciteit berekenen: DoD en bruikbare kWh
Een lege accu is het laatste wat je wilt als je net je tiny house hebt ingericht.
Je zit lekker warm bij je houtkachel, maar je telefoon is leeg, de koelkast doet het niet meer en de verlichting is uit. Het overkomt beginners vaker dan je denkt. De oorzaak?
Een accu die te klein is of verkeerd wordt gebruikt. Je capaciteit berekenen is dus niet alleen handig, het is essentieel voor een relaxt off-grid leven.
Wat is bruikbare capaciteit eigenlijk?
Als we het over accu's hebben, gaat het niet alleen om het totale aantal kWh dat erop staat.
Een accu van 10 kWh is op papier misschien groot, maar je kunt lang niet alle energie gebruiken. Waarom? Omdat het slecht is voor de levensduur om hem helemaal leeg te trekken.
Je moet altijd een reserve houden. Dat noemen we de Depth of Discharge, of kortweg DoD. DoD is het percentage van de totale capaciteit dat je veilig mag gebruiken. Bij een loodzuur accu mag je vaak maar 50% gebruiken.
Bij een lithium accu (LiFePO4) mag dat 80% tot 90% zijn. De rest blijft als buffer achter.
De energie die je echt kunt gebruiken, noem je de bruikbare capaciteit. Dat is het getal waar je rekening mee moet houden.
Waarom dit verschil zo belangrijk is
Het lijkt een detail, maar dit verschil bepaalt of je een avond zonder problemen doorkomt of dat je met een zaklamp moet gaan lopen.
Stel, je koopt een 'goedkope' loodzuur accu van 10 kWh. Je denkt: genoeg! Maar met een DoD van 50% kun je maar 5 kWh echt gebruiken. Nu is je 'grote' accu opeens een stuk kleiner. Een lithium variant van 10 kWh met een DoD van 90% geeft je 9 kWh bruikbare energie.
Die ene accu is dus bijna twee keer zo effectief in de praktijk. Het is een klassieke valkuil om naar het totale getal te kijken en de DoD te vergeten. Dat leidt tot teleurstelling en onnodige kosten op de lange termijn.
Hoe bereken je je benodigde capaciteit?
Gelukkig is de berekening niet ingewikkeld. Je telt simpelweg al je apparaten bij elkaar op en kijkt hoe lang je ze wilt gebruiken.
De meeste tiny houses draaien op 12V of 24V systemen. De meeste apparaten (zoals een laptop of waterpomp) werken daarop. Als je 230V apparaten wilt gebruiken, heb je een omvormer nodig.
Die verbruikt zelf ook een beetje energie, reken daarom altijd met 10-15% extra. Je berekening gaat zo: Wattpower (W) x Uren (h) = Wattuur (Wh).
- Led lampen (20W x 5 uur): 100 Wh
- Compressor koelkast (50W x 24 uur): 1200 Wh
- Laptop opladen (60W x 3 uur): 180 Wh
- Waterpomp (100W x 1 uur): 100 Wh
- Telefoon/lader: 50 Wh
Tel alles op en je weet hoeveel Wh je per dag verbruikt.
Deel dit door 1000 voor kWh. Dit is je minimale bruikbare capaciteit per dag. Voorbeeld: Totaal verbruik per dag: 1630 Wh, oftewel 1,63 kWh.
Van bruikbare kWh naar totale accucapaciteit
Nu je weet dat je 1,63 kWh per dag nodig hebt, kies je een accu. Je wilt niet elke dag tot de bodem leegtrekken. Je wilt buffer. Een buffer van 2 tot 3 dagen is voor de meeste tiny houses een veilig idee.
Dat betekent dat je 3 x 1,63 kWh = 4,9 kWh bruikbare energie nodig hebt.
Stel je kiest voor een moderne LiFePO4 accu met 90% DoD. Deel je benodigde bruikbare capaciteit door 0,9.
4,9 / 0,9 = 5,4 kWh. Je moet dus een accu kopen die minimaal 5,4 kWh totale capaciteit heeft. Omdat accu's in standaard maten komen, kies je waarschijnlijk een 5 kWh of 6 kWh model. Zo kom je nooit voor verrassingen te staan.
Accu soorten en prijzen voor tiny houses
Er zijn drie hoofdtypen, maar voor tiny houses is er eigenlijk maar één serieuze optie.
Loodzuur (AGM/Gel): De oude vertrouwde. Goedkoop in aanschaf, maar zwaar, traag en je mag ze maar half leegtrekken.
Een 5 kWh accu geeft je dus maar 2,5 kWh bruikbare energie. Je betaalt rond de €1.000 - €1.500 voor een 5 kWh model. De levensduur is kort, vaak maar 3-5 jaar. Voor een off-grid woning is dit type deep cycle accu geen aanrader, tenzij je budget echt extreem krap is.
Lithium (LiFePO4): Dit is de standaard voor tiny houses. Ze zijn licht, klein, hebben een hoge DoD (80-90%) en gaan veel langer mee, zeker als je kiest voor een betaalbare LiFePO4 accu (10+ jaar of 3000+ laadcycli).
Ze zijn duurder in aanschaf, maar goedkoper op de lange termijn. Een goed 5 kWh model van een merk zoals Renogy of Victron Energy kost tussen de €2.000 en €3.000. Een 10 kWh systeem loopt al snel op naar €4.000 - €5.500 inclusief BMS (Battery Management System).
Salomonsonderdelen (LFP): Dit zijn de nieuwste trend. Je koopt losse 280Ah LiFePO4 cellen (meestal 3,2V per stuk) en bouwt ze zelf tot een 48V of 24V pack.
Dit is de goedkoopste manier voor een hoop capaciteit. Een 10 kWh pack kost aan cellen ongeveer €2.000 - €2.500.
Je hebt er wel een goed BMS en wat technische kennis voor nodig. Een foutje bouwen is gevaarlijk. Voor beginners is een kant-en-klaar pack veiliger.
Praktische tips voor je tiny house accu
Je berekening is pas het begin. De praktijk is alles.
Zonnepanelen laden je accu alleen op als de zon schijnt. In de winter heb je veel minder zon. Zorg dat je systeem groot genoeg is om in de donkerste maanden je accu nog vol te krijgen.
Een accu die constant halfleeg staat, slijt sneller. Laat je accu nooit vriezen.
Een LiFePO4 accu verliest capaciteit onder de 0 graden en kan blijvende schade oplopen. Zorg voor goede isolatie van je accubak of kies voor een plek in je huis die vorstvrij is. Denk ook aan ventilatie; accu's produceren bij extreme belasting een beetje waterstofgas.
Een kleine opening is vaak al voldoende. Tot slot: koop niet alleen de accu, maar overweeg ook een robuuste open loodaccu voor langdurig gebruik.
Zorg voor een goede omvormer die past bij je piekverbruik. Een koffiezetapparaat van 1200W trekt enorm veel power in één keer.
Een te kleine omvormer slaat uit, ook al heb je nog genoeg stroom in de accu. Check dus de piekwaarden (Watt) van je grootste apparaten en kies een omvormer die minimaal 20% meer kan leveren.