Accu onderhoud tiny house jaarlijks: checklist voor LiFePO4 systemen

Voorbereiding: materialen en veiligheid

Zorg dat je deze spullen bij de hand hebt voordat je begint. Niets is vervelender dan halverwege te moeten stoppen omdat je een speciale tang mist.

• Veiligheidsbril en werkhandschoenen: Bescherm je ogen en handen tegen vonken en zuur (bij oude accu's).
• Draadloze multimeter (True RMS): Een Fluke 115 of een betaalbare Uni-T UT139C is perfect om spanning en stroom te meten.
• Goede momentsleutel: Nodig om de M8/M10 bouten op de juiste kracht (meestal 8-12 Nm) aan te draaien.
• Schoonmaakmiddel: Mengsel van baking soda en water om eventuele corrosie te neutraliseren.
• Contact spray (Deoxit D5): Voor het reinigen van de connectoren.
• AC/DC zekeringen: Check de specificaties van je omvormer en laadcontroller. Meestal 40A, 60A of 100A.
• BT-adapter of display: Als je BMS (Battery Management System) dit ondersteunt (bv. Victron VE.Direct, Pylontech UP5000).

Veiligheid gaat voor alles, vooral als je met DC-spanning werkt. Veiligheid eerst: Schakel de stroompanneel-zegeering uit en trek de hoofdzekering uit de accubak. Wacht 5 minuten voordat je kabels losmaakt. Meet altijd of de spanning echt weg is.

Stap 1: Visuele inspectie en schoonmaak

Je accubak is een kwetsbare plek. Stof, vocht en trillingen zijn je vijanden. Begin met een grondige visuele controle.

• Check de accubak op vocht: Voel met je hand in alle hoeken. Vochtige plekken? Dan is de isolatie niet strak of lekt er iets. Dit is dodelijk voor je cellen.
• Inspecteer de kabels: Zoek naar beschadigde isolatie of koper dat zichtbaar wordt. Vooral waar kabels door een wand of vloer gaan. Vervang direct bij twijfel.
• Controleer de verbindingen: Zitten de M8 kabelschoenen strak? Gebruik een momentsleutel op 10 Nm. Een losse verbinding geeft vonken en brandgevaar.
• Reinig het stof: Gebruik een droge doek of een zachte borstel. Stof op een BMS-print kan leiden tot kortsluiting.
• Check de temperatuursensor: Zit deze nog goed vastgeplakt op de accus? Een losse sensor zorgt voor verkeerde laadbeveiliging.

In een tiny house staan accu's vaak in een kast onder het bed of in een schuine wand.

Controleer of de ventilatie nog vrij is. Pro-tip: Maak een foto van de kabels voor je ze losmaakt. Zo weet je zeker dat je alles goed terugzet.

Stap 2: Metingen en performance check

Nu de visuele kant oké is, gaan we meten. Een LiFePO4 accu die leeg is, meet nog steeds 12.8V.

• Spanning (Voltage) meten: Zonder belasting meet je de rustspanning. Een volle Pylontech of Revov is 13.4V - 13.6V. Bij 12.8V is hij 50%, bij 12.0V is hij leeg. Ga nooit onder 10.5V!
• Check de cellspanning: Als je BMS dit uitleest (via app of display), kijk dan naar het verschil tussen de cellen. Is het verschil groter dan 0.05V? Dan is er een cel die minder presteert. Dit is een waarschuwing.
• Controleer de laadstroom: Zet alle grote verbruikers uit (koffiezetapparaat, kachel). Laat alleen de lader/paneel lopen. De stroom moet stabiel zijn. Schommelt deze hevig? Dan zit er weerstand in de kabels of faalt de lader.
• Test de BMS uitslag: Activeer de 'over discharge protection' test in je app of trek voorzichtig een kabel los bij een laag voltage. De BMS moet de stroom direct onderbreken.
• Capaciteit test (1x per 2 jaar): Laat de accu leeglopen tot 20% met een bekende belasting (bv. een 500W heater) en meet hoelang het duurt. Reken uit: (Watt x Uren) / Voltage. Zit je ver onder de 80% van de originele capaciteit? Dan slijt de accu.

Je moet dus echt weten hoeveel energie erin zit. Dit doe je met een multimeter en eventueel je app.

Onthoud: spanning zegt niet alles over de hoeveelheid stroom. Een accu kan 13.2V hebben en toch leeg zijn als er nog maar weinig Ampère-uren inzitten.

Stap 3: Laadprofiel en BMS instellingen

Hoewel een LiFePO4 accu voor je tiny house kieskeurig is, zijn ze ideaal voor off-grid wonen. Ze willen agressief geladen worden tot 100%, maar de spanning moet exact kloppen.

Te hoog laden vernielt de cellen. Te laag laden houdt ze korter op 90%. Check je laadbronnen: zonnellader, AC-lader en eventuele walstroom.

• Absorptie spanning (Bulk): Staat deze op 14.2V tot 14.4V? (Afhankelijk van merk, bv. 14.2V voor Revov, 14.4V voor Pylontech). Check het dataheet.
• Float spanning: Zet deze uit of op 13.4V. LiFePO4 hoeft niet 'gefloat' te worden zoals loodzuur. Als je hem float op 13.6V, ga je de cellen overladen.
• Laadstroom limiet: De maximale laadstroom mag nooit meer zijn dan 0.5C (bijvoorbeeld: bij een 100Ah accu max 50A laden). Check of je MPPT laadcontroller dit goed instaat.
• Equalizer uitzetten: Schakel de equalisatielading uit. Die is voor loodzuur, niet voor lithium.
• Temperatuurcompensatie: Zit er een temperatuursensor op je lader? Zonder sensor laadt de lader te hard bij kou (onder de 5°C) of te zacht bij hitte. Dit is cruciaal in een tiny house zonder verwarming.

Gebruik je een Victron systeem? Download de VictronConnect app en controleer de 'Charging Algorithm'.

Zorg dat 'Lithium (LiFePO4)' geselecteerd is wanneer je de verschillende populaire batterijmerken gaat vergelijken.

Stap 4: Veiligheid en fysieke bevestiging

Een losse accu in een tiny house is een projectiel bij een ongeluk. Bovendien kunnen trillingen op de weg (als je tiny house verrijdbaar is) kabels breken.

• Accu vastzetten: Gebruik stevige hoekankers of een accubak met spanbanden. De accu mag geen millimeter bewegen.
• Zekeringen controleren: De hoofdzekering (meestal ANL of MEGA) moet exact de juiste waarde hebben. Een te sterke zekering brandt je kabels door voordat hij springt.
• Check de kabeldikte: Voor 100A stroom heb je minimaal 25mm² kabel nodig (tot 5 meter). Te dunne kabels worden heet en verliezen spanning.
• Ventilatie: Zorg dat er boven en onder de accubak minimaal 5cm ventilatieruimte is. Zelfs LiFePO4 kan onder extreme omstandigheden gas geven.
• Brandblusser: Hang een poederblusser (minimaal 2kg ABC) in de buurt van de accubak. Een lithiumbrand kun je niet blussen met water.

De fysieke bevestiging is net zo belangrijk als de elektronische kant. Realiteit: In een tiny house is ruimte schaars. Druk de accu's niet opeen zonder luchtspeling. Goede ventilatie en de juiste LiFePO4 accu opslag condities voorkomen dat oververhitting de grootste slijtagefactor wordt.

Stap 5: Logboek en planning

Je hoeft niet elke dag te meten, maar een jaarlijkse log helpt je patronen te zien. Als je ziet dat de capaciteit elk jaar met 5% daalt, weet je dat je over 4 jaar moet budgetteren voor vervanging.

• Maak een foto: Van de meterstanden en de BMS app op het moment van inspectie.
• Noteer de datum: Wanneer heb je de zekeringen schoongemaakt? Wanneer is de laatste capaciteitstest geweest?
• Budgettering: Een goede LiFePO4 accu gaat 10 tot 15 jaar mee bij normaal gebruik. Een Pylontech US3000C kost ongeveer €850,- per 48V 3.5kWh module. Zet jaarlijks €60,- opzij voor vervanging.
• Winteropslag: Als je in de winter langere tijd onder de 5°C komt, overweeg dan een accuverwarming (bv. een zelfregulerende verwarmingsmat). Laad de accu nooit bij vriezende temperaturen.

Een tiny house off-grid leven is geweldig, maar het vereist discipline. Deze checklist van 30 minuten per jaar bespaart je duizenden euro's en hoofdpijn.

Zet hem in je agenda, bijvoorbeeld rond begin november, net voordat de zon minder wordt.